حجتالاسلام والمسلمین «سیدجلال بنیهاشمی»، مبلغ دینی و مدیر عامل اسبق حوزه علمیه آشتیانیها، در گفتوگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان، در خصوص حکمرانی مسجدمحور اظهار کرد: مسجد همانطور که از نامش پیداست و همانگونه که امام بزرگوار ما در اوایل انقلاب فرمودند، «سنگر» است. رهبر شهیدمان نیز همین نگاه و دیدگاه را نسبت به مسجد داشتند. وقتی میگوییم مسجد سنگر است، یعنی ملت مسلمان باید پشت این سنگر بایستند و استقامت و صبر کنند تا در برابر دشمنانی که چشمداشت به منابع دینی و حتی مادی آنان دارند، بتوانند از خود دفاع کنند. از همین تعبیر میتوان استفاده کرد که مسجد در میان مردم مسلمان دارای نوعی حاکمیت است. اگر آنچه مسجد از ما تقاضا دارد و از ما میخواهد، انجام دهیم، مسجد میتواند این جایگاه و حاکمیت را در جامعه اسلامی داشته باشد. بر همین اساس است که گفته میشود مسجد بر مردم نوعی حاکمیت و رهبری دارد و میتواند نقش هدایتکننده و رهبریکننده جامعه را ایفا کند.
آبادانی مسجد تنها به ساختوساز محدود نمیشود
این مبلغ دینی با اشاره به نقش مردم در آبادانی مساجد تصریح کرد: اگر بخواهیم این رهبری و هدایت را در جامعه محقق کنیم، باید به آموزههای قرآن کریم نیز توجه داشته باشیم. در قرآن بر این موضوع تأکید شده است که آبادانی مساجد بر عهده کسانی است که به خدا و روز قیامت ایمان دارند. آبادانی مسجد تنها به معنای ساختن ساختمان مسجد یا رسیدگی به مسائل فیزیکی آن نیست، بلکه آبادانی معنوی، دینی و فرهنگی مسجد نیز اهمیت دارد. باید کسانی که اهل ایمان و مسجد هستند، برای آبادانی مساجد تلاش کنند. مردم باید بدانند اگر بخواهند راهی را انتخاب کنند و حرکتی را آغاز کنند، این راه و حرکت میتواند از مسجد آغاز شود؛ چراکه مسجد در فرهنگ اسلامی همواره محل آغاز حرکتهای مهم اجتماعی و دینی بوده است.
مسجد در صدر اسلام مرکز حل مسائل جامعه بود
مدیر سابق حوزه علمیه آشتیانیها با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) در زمینه نقشآفرینی مسجد اظهار کرد: وقتی در روایات، سیره و تاریخ اسلام نگاه میکنیم، میبینیم رسول گرامی اسلام(ص) بسیاری از مسائل را در داخل مسجد انجام میدادند و مسجد محل رسیدگی به امور مختلف جامعه بود. مسائل نظامی، اقتصادی، اجتماعی، اخلاقی و حتی بسیاری از مسائل فردی و اجتماعی در مسجد مورد رسیدگی قرار میگرفت و مسجد تنها محلی برای عبادت به معنای محدود آن نبود، بلکه محور زندگی اجتماعی مسلمانان محسوب میشد.
وی افزود: در عصری که ما در آن قرار داریم، برخی مسائل به صورت تخصصی از یکدیگر تفکیک شدهاند، اما با وجود این تفکیک، مسجد همچنان میتواند همان جایگاه هدایت، حاکمیت و رهبری خود را در جامعه اسلامی حفظ کند. مردم باید بیش از گذشته با مسجد آشنا شوند و نسبت به ظرفیتهای آن شناخت پیدا کنند. اگر این شناخت ایجاد شود، مسجد میتواند نقش مؤثرتری در هدایت و حل مسائل جامعه داشته باشد.
هماهنگی امام جماعت و هیأت امنا؛ شرط پویایی مدیریت مسجد
این مبلغ دینی در ادامه با اشاره به موضوع شیوه مدیریت مساجد بیان کرد: یکی از مسائلی که باید به آن توجه کرد، مدیریت مسجد است. در این زمینه نقش امام جماعت و هیأت امنا بسیار اساسی است. در برخی مساجد مشاهده میکنیم که مدیریت بسیار پررنگ، فعال و موفق است و مسجد توانسته در زمینههای مختلف پیشرفت خوبی داشته باشد. البته در برخی مساجد نیز ممکن است به دلیل آنچه نمیتوان لزوماً «سوءمدیریت» نامید، بلکه شاید بتوان آن را ناآشنایی با شیوهها و آداب مدیریت مسجد دانست، نقش و فعالیت مسجد تا حدودی کمرنگ شده باشد.
حجت الاسلام بنیهاشمی خاطرنشان کرد: اگر امام جماعت، هیأت امنا و حتی شورای تبلیغی هر مسجد در کنار یکدیگر بنشینند، درباره مسائل موجود گفتوگو کنند، نظرات خود را مطرح کنند و فکر و توان خود را روی هم بگذارند، قطعاً میتوان شاهد پررنگتر شدن نقش مسجد و ایجاد شادابی و پویایی بیشتر در مدیریت آن بود.
مسجد میتواند مرجع حل مسائل محله باشد
وی در پاسخ به این پرسش که آیا مسجد میتواند به مرجع حل مسائل محله تبدیل شود، گفت: بله، یقیناً چنین خواهد بود. اگر مساجد ما به شکلی حرکت کنند که افراد گرفتار و نیازمند را از قبل شناسایی کنند و نسبت به وضعیت آنان شناخت داشته باشند، میتوانند نقش بسیار فعالی در حل مشکلات مردم ایفا کنند. مسجد میتواند در زمینه مسائل فرهنگی نیز نقشآفرین باشد. ممکن است برخی از افرادی که با مسجد ارتباط دارند، نسبت به مسائل فرهنگی و اجتماعی آگاهی کافی نداشته باشند. مسجد میتواند با شناسایی این افراد، آگاهیبخشی و ارائه برنامههای فرهنگی مناسب، زمینه ارتقای سطح فرهنگی و اجتماعی آنان را فراهم کند. را فراهم کند.
حکمرانی مسجدمحور؛ بازگشت مسجد به جایگاه محوری خود در جامعه
حجت الاسلام بنی هاشمی اظهار کرد: حکمرانی مسجدمحور به این معناست که مسجد صرفاً به عنوان مکانی برای برگزاری نماز و مناسک عبادی دیده نشود، بلکه به عنوان یک نهاد اجتماعی، فرهنگی و دینی در متن زندگی مردم حضور داشته باشد. مسجد باید بتواند نیازهای مردم محله را بشناسد، ظرفیتهای موجود را شناسایی کند و میان مردم، نخبگان، خیرین و مجموعههای فرهنگی و اجتماعی پیوند ایجاد کند. در چنین نگاهی، مسجد میتواند به یک پایگاه فعال برای هدایت، خدمترسانی و حل مسائل مردم تبدیل شود.
وی ادامه داد: در واقع، حکمرانی مسجدمحور زمانی تحقق پیدا میکند که مسجد ارتباط خود را با بدنه جامعه حفظ کند و مردم احساس کنند مسجد خانه خودشان و پناهگاه اجتماعی آنان است. امام جماعت، هیأت امنا و فعالان مسجد نیز باید در کنار یکدیگر، مسائل و اولویتهای محله را بشناسند و برای آنها راهکار پیدا کنند. اگر مسجد بتواند در کنار فعالیتهای عبادی، در زمینههایی مانند امور فرهنگی، تربیتی، کمک به نیازمندان، حمایت از خانوادهها، حل اختلافات و تقویت ارتباط میان اهالی محله نقشآفرینی کند، آن زمان میتوان گفت مسجد به جایگاه واقعی خود در جامعه نزدیک شده است.
این مبلغ دینی گفت: از این منظر، حکمرانی مسجدمحور به معنای دخالت مسجد در همه امور به شکل مستقیم نیست، بلکه به معنای فعال شدن ظرفیت هدایتگری و اجتماعی مسجد است. مسجد میتواند محور هماهنگی و همدلی مردم باشد و با تکیه بر اعتماد عمومی، مسائل محله را شناسایی و برای حل آنها از ظرفیتهای مختلف استفاده کند. اگر این نگاه در مساجد تقویت شود و مدیریت آنها نیز بر پایه همفکری، برنامهریزی و شناخت دقیق نیازهای جامعه صورت گیرد، مسجد میتواند بار دیگر به یکی از مهمترین کانونهای هدایت دینی، فرهنگی و اجتماعی جامعه تبدیل شود.
نظر شما