حجتالاسلام والمسلمین «سید علی اکبر میرخلیلی»، امام جماعت مسجد المهدی(عج)، در گفتوگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان، با اشاره به مفهوم حکمرانی مسجدمحور اظهار کرد: اگر تاریخ مسجد را از زمان بنای آن در صدر اسلام تا امروز بررسی کنیم، میبینیم که در آیات قرآن و روایات، مسجد همواره از جایگاه ویژهای برخوردار بوده و در دورههای مختلف تاریخی، یکی از مراکز مهم حکمرانی و اداره امور جامعه به شمار میرفته است. از زمان پیامبر اکرم(ص) که مسجد در مکه و مدینه بنا شد تا سالیان و قرنهای بعد، مسجد همواره جایگاه مهمی در عرصههای مختلف اجتماعی، فرهنگی و حکمرانی داشته است. از سوی دیگر، وقتی روایات مربوط به ظهور حضرت ولیعصر(عج) را نیز بررسی میکنیم، باز هم شاهد تمرکز ویژه بر مسجد هستیم.
در روایات مربوط به ظهور، میبینیم که مسجدالحرام جایگاه ویژهای دارد و موضوع ظهور، سکونت، حکمرانی و حرکت حضرت ولیعصر(عج) با مسجد گره خورده است. بنابراین، وقتی هم در گذشته مسجد محور بسیاری از امور حکمرانی بوده و هم در آینده و در دوران ظهور چنین جایگاهی برای مسجد ترسیم شده است، نشان میدهد که در میانه این مسیر با یک حلقه مفقوده مواجه هستیم؛ حلقه مفقودهای که متأسفانه ثانیه به ثانیه مورد غفلت قرار گرفته است. امام جماعت مسجد المهدی(عج) ادامه داد: در روایات مربوط به ظهور، میبینیم که مسجدالحرام جایگاه ویژهای دارد و موضوع ظهور، سکونت، حکمرانی و حرکت حضرت ولیعصر(عج) با مسجد گره خورده است. بنابراین، وقتی هم در گذشته مسجد محور بسیاری از امور حکمرانی بوده و هم در آینده و در دوران ظهور چنین جایگاهی برای مسجد ترسیم شده است، نشان میدهد که در میانه این مسیر با یک حلقه مفقوده مواجه هستیم؛ حلقه مفقودهای که متأسفانه ثانیه به ثانیه مورد غفلت قرار گرفته است.
مسجد؛ امنترین نقطه برای مراجعه مردم
وی با بیان اینکه خداوند این امکان را فراهم کرده است که در هر شهر و روستا مسجدی بنا شود، تصریح کرد: مسجد پس از بنا شدن، از قداست و جایگاه ویژهای برخوردار میشود و به همین دلیل میتواند مورد اعتماد مردم قرار گیرد. مسجد تنها مکانی است که میتواند همزمان محل عبادت و محل رسیدگی به امور و مشکلات مردم باشد. : اگر امروز فردی در جامعه با مشکلی مواجه شود، یکی از نخستین مکانهایی که به ذهن او میرسد مسجد محل است. حتی در شرایط امروز نیز مسجد محل رجوع بسیاری از مردم است؛ افرادی که با مشکلات مختلف زندگی مواجه شدهاند، برای تأمین مایحتاج زندگی، تهیه دارو یا حل مسائل روزمره خود به مسجد مراجعه میکنند.
حجت الاسلام میر خلیلی ادامه داد: این مراجعه تنها به مشکلات مادی محدود نمیشود. گاهی اختلافاتی در یک خانواده یا میان افراد یک محله به وجود میآید و مردم برای حل این اختلافات نیز به مسجد مراجعه میکنند. بنابراین، مسجد در ذهن مردم همچنان به عنوان یک نقطه امن و مورد اعتماد جایگاه خود را حفظ کرده است.
امام جماعت مسجد المهدی(عج) خاطرنشان کرد: اولین جایی که مردم در یک محله برای رفع مشکلات خود به آن فکر میکنند، مسجد است؛ چه مشکلات مالی و تأمین مایحتاج زندگی باشد، چه مسائل و مشکلات روزمره و چه اختلافاتی که میان اعضای یک خانواده یا افراد یک محله شکل گرفته باشد. حتی در مواردی که فرد نیازمند مشاوره است، مسجد میتواند یکی از نخستین مراکز مراجعه او باشد.
مسجد میتواند حلقه واسط مردم و حکومت باشد
وی با تأکید بر ضرورت بازگشت مسجد به جایگاه اصلی خود اظهار کرد: اگر بار دیگر بر حل مشکلات یک محله از طریق مسجد تمرکز کنیم و مسجد احیا شود و جایگاهی را که شایسته آن است به دست آورد، میتواند به عنوان یک حلقه واسط میان مردم و حکومت عمل کند؛ چراکه مسجد امنترین و قابل اعتمادترین مکانی است که مردم میتوانند برای بیان مسائل و مشکلات خود به آن مراجعه کنند.
حجت الاسلام میرخلیلی افزود: اگر چنین ظرفیتی در مسجد احیا شود، فکر میکنم بخش عمدهای از مشکلات مردم قابل حل خواهد بود. البته این مسئله تنها به مشکلات مردم محدود نمیشود، بلکه حتی بسیاری از مشکلاتی که امروز حکومت با آنها مواجه است نیز میتواند از ظرفیت مسجد برای حل شدن بهره بگیرد.
گفتمان صرفهجویی میتواند از مسجد به محله منتقل شود
وی با اشاره به موضوع بهینهسازی مصرف انرژی بیان کرد: برای مثال، یکی از مشکلات امروز حکومت، موضوع بهینهسازی مصرف انرژی و صرفهجویی است. یکی از بهترین مکانهایی که میتواند در این زمینه به کمک دولت بیاید و جایی باشد که مردم نیز سخن آن را بپذیرند، مسجد است. اگر موضوع صرفهجویی و بهینهسازی مصرف انرژی در مسجد به یک گفتمان تبدیل شود، این گفتمان به مرور در همان محله اثر خواهد گذاشت. تقریباً محرز است که مسجد میتواند در چنین موضوعاتی بسیار مؤثر باشد؛ چراکه مردم مسجد را میشناسند و به آن اعتماد دارند.
وی تصریح کرد: بنابراین، ارتباط مسجد با حکومت یک ارتباط یکطرفه نیست؛ بلکه یک ارتباط دوطرفه است. از یک سو مسجد میتواند به حکومت و دولت کمک کند و از سوی دیگر، میتواند در حل مشکلات مردم نقش داشته باشد. به همین دلیل است که در دین مبین اسلام، مسجد از جایگاه ویژهای برخوردار شده است.
میرخلیلی با بیان اینکه این ظرفیت در سالیان گذشته تا حدودی مورد کمتوجهی قرار گرفته است، گفت: متأسفانه مسجد در سالهای گذشته تا حدودی مورد کمتوجهی قرار گرفته و امیدواریم انشاءالله بار دیگر این ظرفیت مورد عنایت قرار گیرد و مسجد بتواند به جایگاه اصلی خود بازگردد.
مسجدالاقصی؛ نماد اهمیت مسجد در جهان اسلام
وی با اشاره به جایگاه مسجدالاقصی در تحولات منطقه اظهار کرد: حتی امروز نیز اگر به بالاترین سطح جنگها، اختلافات و درگیریهایی که در منطقه خاورمیانه وجود دارد نگاه کنیم، میبینیم که موضوع مسجد در مرکز بسیاری از این مناقشات قرار دارد. اگر مسئله را به صورت مستقیم درباره مسجدالاقصی بررسی کنیم، اهمیت موضوع بیشتر روشن میشود. مسجدالاقصی از چنان جایگاه و اهمیتی برخوردار است که امروز بسیاری از دعواها و مناقشات در منطقه به نوعی با این مسجد گره خورده است.
حجت الاسلام میرخلیلی ادامه داد: حالا اگر این موضوع را در سطح گستردهتری ببینیم و تصور کنیم که شعب و جایگاههایی که مسجد میتواند در سراسر جهان اسلام داشته باشد، چه ظرفیت عظیمی ایجاد میکند، آنوقت بهتر میتوان فهمید که چرا دشمنان تلاش میکنند نقش مسجد را کمرنگ کنند. در کشورهای مختلف شاهد هستیم که گاهی مساجد مورد حمله قرار میگیرند، به آنها آسیب وارد میشود یا تلاش میشود نقش و جایگاه آنها تضعیف شود. همه اینها نشاندهنده اهمیت و اثرگذاری مسجد است.
مسجد همزمان با نزدیک شدن به ظهور به جایگاه اصلی خود نزدیک میشود
امام جماعت مسجد المهدی(عج) با بیان اینکه ظرفیت مسجد به تدریج در حال بازگشت به جایگاه اصلی خود است، خاطرنشان کرد: همانطور که به ظهور نزدیک میشویم، به همان اندازه نیز باید مسجد به جایگاه اصلی خود نزدیک شود و این ظرفیت را دوباره در جامعه احیا کنیم.
به اعتقاد من، یکی از بزرگترین موانع حکمرانی مسجد محور این است که بسیاری از مسئولان میانی ما، حداقل میتوان گفت، به جایگاه واقعی مسجد واقف نیستند. اگر مسئولان به جایگاه مسجد واقف بودند، متوجه میشدند که برای حل بسیاری از مشکلات مجموعهای که خودشان مسئولیت آن را برعهده دارند، یکی از بهترین راهکارها ارتباط قویتر با مسجد است. متأسفانه حضور مسئولان در ردههای مختلف در مساجد معمولاً بسیار کمرنگ است و این مسئله یکی از نقاط ضعف حکومت محسوب میشود. اگر به موضوع نگاه کنیم، میبینیم حضور مدیران کل، فرماندهان، بخشداران، وزرا و دیگر مسئولان و مدیران حکومتی در مساجد به شکل قابل توجهی کمتر از آن چیزی است که باید باشد.
موانع تحقق حکمرانی مسجدمحور چیست؟
حجت الاسلام میرخلیلی در ادامه درباره مهمترین موانع تحقق حکمرانی مسجدمحور اظهار کرد: به اعتقاد من، یکی از بزرگترین موانع این است که بسیاری از مسئولان میانی ما، حداقل میتوان گفت، به جایگاه واقعی مسجد واقف نیستند. اگر مسئولان به جایگاه مسجد واقف بودند، متوجه میشدند که برای حل بسیاری از مشکلات مجموعهای که خودشان مسئولیت آن را برعهده دارند، یکی از بهترین راهکارها ارتباط قویتر با مسجد است.
وی افزود: متأسفانه حضور مسئولان در ردههای مختلف در مساجد معمولاً بسیار کمرنگ است و این مسئله یکی از نقاط ضعف حکومت محسوب میشود. اگر به موضوع نگاه کنیم، میبینیم حضور مدیران کل، فرماندهان، بخشداران، وزرا و دیگر مسئولان و مدیران حکومتی در مساجد به شکل قابل توجهی کمتر از آن چیزی است که باید باشد.
امام جماعت مسجد المهدی(عج) تأکید کرد: این مسئله یکی از نقاط ضعف است و اگر حضور مسئولان در مساجد تقویت شود و خود را ملزم بدانند که در مساجد حضور پیدا کنند، فکر میکنم مسجد به تدریج به جایگاه واقعی و اصلی خود نزدیک خواهد شد. از سوی دیگر، این حضور میتواند به حل سریعتر مشکلات همان مجموعههای مدیریتی نیز کمک کند؛ چراکه وقتی مسئولان در مسجد حضور داشته باشند و ارتباط مستقیم و بدون واسطهای با مردم برقرار کنند، بسیاری از مسائل و مشکلات را از نزدیک میبینند و میتوانند برای آنها راهکار پیدا کنند.
بازگشت مسجد به جایگاه مرجع حل مسائل مردم
وی در پاسخ به این پرسش که آیا میتوان گفت اگر مسجد دوباره به جایگاه «مرجع حل مسائل مردم محله» بازگردد، بخشی از مشکلات اجتماعی و فرهنگی کشور نیز از پایین به بالا قابل حل خواهد بود، تصریح کرد: قطعاً همینطور است؛ همانطور که عرض کردم، مسجد در نهایت باید به جایگاه اصلی خودش بازگردد تا بتواند در حل مشکلات جامعه نقشآفرینی کند. هرچه زودتر این اتفاق تحقق پیدا کند، مشکلات جامعه نیز با سرعت بیشتری قابل حل خواهد بود. مسجد از یک نقش محوری برخوردار است و اگر موانعی وجود دارد که اجازه نمیدهد این نقش بهدرستی ایفا شود، باید این موانع را شناسایی و برطرف کنیم.
امام جماعت مسجد المهدی(عج) در پایان تأکید کرد: راهحل این است که ببینیم چه موانعی سبب شده مسجد از جایگاه اصلی خود فاصله بگیرد و سپس برای برطرف کردن این موانع اقدام کنیم. اگر مسجد به جایگاه واقعی خود بازگردد، میتواند بار دیگر به عنوان محور حل مسائل مردم در محله و حلقه واسط میان مردم و حکومت ایفای نقش کند و بخشی از مشکلات اجتماعی و فرهنگی جامعه را از پایین به بالا حلوفصل کند.
نظر شما