حجتالاسلام والمسلمین آرش رجبی در گفتگو با خبرگزاری شبستان در استان قم، با تسلیت سالروز شهادت امام حسن مجتبی(ع)، با اشاره به جایگاه والای آن حضرت در منظومه امامت و اهلبیت(ع) گفت: امام حسن مجتبی(ع) دومین امام شیعیان و سبط اکبر پیامبر اکرم(ص) هستند که در بیت وحی متولد شدند و تمامی مراحل رشد، تعالی و کمال خود را در خاندان نبوت و در محضر پیامبر اکرم(ص)، امیرالمؤمنین(ع) و حضرت زهرا(س) سپری کردند.
وی افزود: امام مجتبی(ع) در محیطی رشد کردند که مظهر ایمان، معنویت، علم، اخلاق و کرامت بود و طبیعی است که چنین تربیتی در شکلگیری شخصیت عظیم آن حضرت تأثیر عمیقی داشته باشد؛ با این حال، در طول تاریخ همواره حسادت حاسدان، دشمنی دشمنان اهلبیت(ع) و قدرتطلبی سیاستمداران موجب شد بسیاری از فضائل و کمالات اهلبیت(ع) آنگونه که شایسته بود برای جامعه تبیین نشود.
وی با اشاره به جلوههای مختلف کرامت در سیره امام حسن مجتبی(ع) تصریح کرد: شخصیت امام حسن(ع) سرشار از جلوههای کرامت، سخاوت، بزرگواری، حلم و عظمت روحی بود و همین ویژگیها سبب شد آن حضرت به عنوان «کریم اهلبیت(ع)» شناخته شوند.
سخاوت امام حسن(ع)؛ الگویی برای خدمت به نیازمندان
رجبی یکی از برجستهترین جلوههای کرامت امام حسن مجتبی(ع) را سخاوت و دستگیری از نیازمندان دانست و گفت: در سیره آن حضرت نمونههای فراوانی از کمک به فقرا و نیازمندان وجود دارد و نقل شده است که امام حسن(ع) چندین بار تمام دارایی خود را در راه خدا و برای رفع نیاز محرومان بخشیدند.
وی ادامه داد: حتی در منابع اهل سنت نیز درباره سخاوت امام حسن مجتبی(ع) مطالب قابل توجهی نقل شده است. ابن سعد در کتاب «الطبقات الکبری» گزارش کرده که امام حسن(ع) در طول عمر شریف خود دو مرتبه همه اموالشان را در راه خدا بخشیدند و سه مرتبه نیز دارایی خود را به دو نیم تقسیم کردند و نیمی از آن را در اختیار نیازمندان قرار دادند.
این استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه کرامت امام حسن(ع) صرفاً در بخشیدن مال خلاصه نمیشد، افزود: یکی از ویژگیهای مهم سیره آن حضرت، بخشش بدون منت بود. امام مجتبی(ع) هنگامی که به نیازمندی کمک میکردند، اجازه نمیدادند فرد احساس شرمندگی یا حقارت کند؛ بلکه با حفظ کرامت انسانی او، نیازش را برطرف میکردند.
حلم و بردباری؛ سلاح اخلاقی امام حسن(ع) در برابر دشمنان
وی یکی دیگر از جلوههای برجسته شخصیت امام حسن مجتبی(ع) را حلم و بردباری ایشان دانست و اظهار داشت: رفتار امام حسن(ع) با مخالفان و حتی افرادی که تحت تأثیر تبلیغات دشمنان اهلبیت(ع) قرار گرفته بودند، نشاندهنده عظمت روحی و اخلاقی آن حضرت است.
وی با اشاره به داستان برخورد امام حسن(ع) با مردی از شام که تحت تأثیر تبلیغات بنیامیه قرار گرفته بود، گفت: این فرد با ذهنیتی منفی نسبت به امام مجتبی(ع) وارد مدینه شد، اما آنچه از حضرت دید کاملاً برخلاف تصویری بود که دستگاه تبلیغاتی بنیامیه ساخته بود.
رجبی افزود: امام حسن(ع) با گشادهرویی با آن فرد برخورد کردند و فرمودند که به نظر میرسد در این شهر غریب هستی؛ اگر نیازی داری ما آن را برطرف میکنیم، اگر گرسنهای تو را سیر میکنیم و اگر نیاز دیگری داری، در خدمت تو هستیم. این رفتار کریمانه موجب شد آن فرد که انتظار چنین برخوردی را نداشت، متحول شود و اعتراف کند که خداوند بهتر میداند رسالت خود را در کجا و در چه خاندانی قرار دهد.
وی تأکید کرد: این رفتار امام حسن(ع) نشان میدهد که گاهی میتوان با اخلاق، کرامت و رفتار انسانی، تبلیغات گسترده دشمن را خنثی کرد؛ بدون آنکه نیاز باشد وارد جدال و درگیری شویم.
امام حسن(ع)؛ الگوی شجاعت در میدانهای سخت
این استاد حوزه و دانشگاه با بیان اینکه کرامت و حلم امام حسن(ع) هرگز به معنای ضعف و انفعال نبود، اظهار داشت: امام حسن مجتبی(ع) در میدانهای سخت نیز شجاعت و رشادت خود را به اثبات رساندند.
وی گفت: در جریان جنگ جمل و صفین، امام حسن(ع) در کنار امیرالمؤمنین(ع) حضور فعال داشتند و در سختترین شرایط، رشادت و شجاعت خود را نشان دادند. بنابراین نباید شخصیت امام مجتبی(ع) را صرفاً با صفت حلم و صلح معرفی کرد؛ چراکه در کنار حلم، شجاعت، بصیرت، تدبیر و روحیه مجاهدت نیز در شخصیت آن حضرت وجود داشت.
هر تصمیم امام حسن(ع) در راستای صیانت از دین بود
رجبی در ادامه با تأکید بر جایگاه امامت در اندیشه شیعه بیان کرد: مهمترین مسئله درباره شخصیت امام حسن مجتبی(ع)، جایگاه امامت ایشان است. امام معصوم، عهدهدار صیانت از دین، معارف الهی و خط اصیل اسلام است؛ بنابراین هر رفتار و تصمیم امام، چه در میدان جنگ و چه در عرصه صلح، باید در چارچوب همین رسالت تحلیل شود.
وی افزود: امام حسن(ع) پس از امیرالمؤمنین(ع) عهدهدار مقام امامت امت شدند و در حقیقت وارث خط اصیل نبوت، رسالت و امامت بودند. از این رو بخش مهمی از فعالیتهای ایشان مقابله با تحریفهایی بود که جریان بنیامیه درصدد ایجاد آن در جامعه اسلامی بود.
وی خاطرنشان کرد: امام حسن(ع) علاوه بر تبیین اصل امامت و جایگاه اهلبیت(ع)، با تحریفهای بنیامیه مقابله میکردند و تلاش داشتند حقیقت دین و چهره واقعی خاندان پیامبر(ص) را برای مردم روشن کنند.
جریان تحریف؛ مسئلهای که همچنان ادامه دارد
وی با اشاره به استمرار جریان تحریف در روزگار معاصر گفت: یکی از نکات مهمی که باید از سیره امام حسن(ع) بیاموزیم، ضرورت مقابله با تحریف حقیقت است. جریان بنیامیه تلاش میکرد چهرهای متفاوت از واقعیت دین و شخصیتهای تأثیرگذار صدر اسلام ارائه کند و امروز نیز گاهی شاهد هستیم که برخی جریانهای رسانهای و فرهنگی با تولید آثار مختلف، تلاش میکنند برخی شخصیتهای تاریخی را برخلاف واقعیت و با چهرهای مثبت معرفی کنند.
رجبی تصریح کرد: کسانی که حقایق تاریخی و دینی را تحریف میکنند، در حقیقت همان مسیر تحریف بنیامیه را در قالبهای جدید دنبال میکنند. بنابراین جامعه امروز نیز به بصیرت و شناخت درست تاریخ و معارف اهلبیت(ع) نیاز دارد تا تحت تأثیر روایتهای تحریفشده قرار نگیرد.
اتهام دنیاطلبی؛ حربه معاویه برای تخریب چهره امام حسن(ع)
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به تلاش معاویه برای تخریب شخصیت امام حسن مجتبی(ع) اظهار داشت: یکی از روشهای معاویه برای بیاعتبار کردن صلح امام حسن(ع)، متهم کردن آن حضرت به دنیاطلبی بود؛ زیرا اگر صلح حضرت به عنوان یک تصمیم حکیمانه و مبتنی بر مصالح اسلام معرفی میشد، اهداف سیاسی معاویه با مشکل مواجه میشد.
وی افزود: امام حسن(ع) نه قدرتطلب بودند و نه عافیتطلب. شجاعت و عظمت شخصیت ایشان در فرازهای مختلف زندگی ثابت شده است. بنابراین نمیتوان صلح آن حضرت را به معنای فرار از مسئولیت یا ضعف تحلیل کرد.
صلح امام حسن(ع) برای حفظ اسلام
معاون فرهنگیتبلیغی حوزههای علمیه خواهران کشور با بیان اینکه فلسفه صلح امام حسن(ع) باید با نگاه دقیق تاریخی و دینی بررسی شود، گفت: در دوران معاصر نیز برخی تلاش کردهاند صلح امام حسن(ع) را به شکلی نادرست تفسیر کنند و آن را نتیجه ضعف یا عافیتطلبی حضرت معرفی کنند؛ در حالی که این برداشت با واقعیتهای تاریخی و جایگاه امامت سازگار نیست.
وی تصریح کرد: صلح امام حسن(ع) یک «نرمش قهرمانانه» بود؛ چنانکه مقام معظم رهبری نیز در ترجمه کتاب «صلح الحسن» از آن به عنوان «پرشکوهترین نرمش قهرمانانه تاریخ» یاد کردهاند. امام حسن(ع) برای حفظ اصل اسلام و صیانت از پایههای دین، صلح را پذیرفتند و در این مسیر حتی ذرهای از اصول و مبانی حق کوتاه نیامدند.
رجبی افزود: صلح امام حسن(ع) یک سیاست مبتنی بر حکمت، تدبیر و مصلحت بود، نه سازشکاری و نه عافیتطلبی. حضرت در شرایطی قرار گرفتند که ادامه جنگ میتوانست اصل جریان اسلام و جامعه اسلامی را با خطر جدی مواجه کند؛ بنابراین با تشخیص شرایط، راهبردی را انتخاب کردند که بتواند خط اصیل اسلام و ولایت را حفظ کند.
وی خاطرنشان کرد: همانگونه که قیام عاشورا یک حرکت بزرگ و ماندگار در دفاع از دین و حقیقت است، صلح امام حسن(ع) نیز به همان اندازه ارزشمند و تأثیرگذار است و باید آن را در چارچوب رسالت امامت و صیانت از دین تحلیل کرد.
صلح حسنی، زمینهساز قیام حسینی
این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به پیوند میان صلح امام حسن(ع) و قیام امام حسین(ع) گفت: صلح امام مجتبی(ع) زمینه قیام حسینی را فراهم کرد و موجب شد خط اصیل ولایت و معارف اهلبیت(ع) در تاریخ باقی بماند.
وی افزود: اگر امام حسن(ع) در آن مقطع تاریخی تصمیمی متفاوت اتخاذ میکردند، ممکن بود اصل جریان تشیع و خط ولایت با آسیبهای جدی مواجه شود. حضرت با تدبیر خود شرایطی را فراهم کردند که حقیقت اسلام و چهره واقعی جریان بنیامیه برای تاریخ آشکار شود.
رجبی تأکید کرد: امام حسن(ع) با صلح خود نشان دادند که جهاد همیشه به معنای جنگ نظامی نیست؛ گاهی یک تصمیم سیاسی و اجتماعی مبتنی بر حکمت، میتواند جهادی بزرگ برای حفظ دین باشد. از همین رو صلح حضرت را باید یکی از بزرگترین مجاهدتهای ایشان در مسیر حفاظت از اسلام دانست.
ضرورت شناخت سیره امام حسن(ع) در جامعه امروز
معاون فرهنگیتبلیغی حوزههای علمیه خواهران کشور گفت: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند شناخت صحیح سیره امام حسن مجتبی(ع) هستیم؛ زیرا جامعه ما از یک سو به فرهنگ کرامت، سخاوت و دستگیری از نیازمندان نیاز دارد و از سوی دیگر باید با بصیرت و شناخت درست، در برابر جریانهای تحریفگر ایستادگی کند.
وی خاطرنشان کرد: امام حسن مجتبی(ع) به ما آموختند که میتوان در اوج قدرت، کریمانه رفتار کرد، در برابر توهین و دشمنی، حلم و بردباری داشت، در میدانهای سخت شجاع بود و در عرصه تصمیمگیری سیاسی نیز با دوراندیشی و تدبیر از اصول و ارزشهای دینی صیانت کرد.
نظر شما