به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری شبستان، با نزدیک شدن به ایام اربعین حسینی، بار دیگر مسیرهای منتهی به کربلای معلی میزبان میلیونها زائری شده است که از کشورهای مختلف، با زبانها و فرهنگهای گوناگون، در بزرگترین اجتماع مذهبی جهان حضور مییابند. اما آنچه اربعین را از بسیاری از مناسک دینی متمایز میکند، تنها گستردگی جمعیت نیست؛ بلکه ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی و تمدنی آن است که این آیین را به پدیدهای فراتر از یک زیارت مذهبی تبدیل کرده است.
اربعین در سالهای اخیر به نمادی از همبستگی مردمی، مشارکت داوطلبانه و بازتولید ارزشهای عاشورا در عرصه اجتماعی تبدیل شده است. میلیونها زائر، بدون تفاوت در ملیت، قومیت یا طبقه اجتماعی، در مسیری مشترک گام برمیدارند و تصویری کمنظیر از همدلی، ایثار و خدمت را به نمایش میگذارند.
شور حسینی؛ نقطه آغاز یک حرکت بزرگ
کارشناسان مسائل فرهنگی معتقدند، رمز ماندگاری اربعین در پیوند میان احساس و آگاهی نهفته است. عشق به امام حسین(ع)، موتور محرک این حرکت عظیم است؛ عشقی که هر سال میلیونها نفر را به سفری سخت اما سرشار از معنویت فرا میخواند.
این شور، صرفاً یک احساس فردی نیست، بلکه به کنشی اجتماعی تبدیل شده است. حضور داوطلبانه مردم در خدمترسانی، پذیرایی از زائران و مشارکت گسترده در برگزاری این مراسم، نشان میدهد که فرهنگ عاشورا توانسته سرمایه اجتماعی قابل توجهی ایجاد کند.
شعور عاشورایی؛ پیام فراتر از یک آیین
در کنار شور حسینی، «شعور عاشورایی» مهمترین عامل ماندگاری این حرکت معرفی میشود. پیام اربعین، تنها یادآوری یک واقعه تاریخی نیست؛ بلکه بازخوانی ارزشهایی مانند عدالتخواهی، کرامت انسانی، آزادی، مبارزه با ظلم و مسئولیتپذیری اجتماعی است.
تحلیلگران بر این باورند که اگر شور، عامل حرکت باشد، شعور جهت این حرکت را مشخص میکند. از همین رو، اربعین تنها یک راهپیمایی مذهبی نیست، بلکه فرصتی برای بازاندیشی در سبک زندگی، اخلاق اجتماعی و مسئولیت انسان در برابر جامعه است.
اربعین؛ جلوهای از تمدنسازی مردمی
یکی از مهمترین ویژگیهای اربعین، شکلگیری بزرگترین شبکه مردمی خدمترسانی در جهان است. هزاران موکب با تکیه بر مشارکت داوطلبانه مردم، خدمات اسکان، تغذیه، درمان و رفاه زائران را بدون چشمداشت مالی ارائه میکنند.
این الگوی مشارکت، از نگاه بسیاری از پژوهشگران، نمونهای موفق از سرمایه اجتماعی و تمدنسازی مبتنی بر فرهنگ دینی به شمار میرود. در این الگو، اعتماد، همکاری، ایثار و مسئولیتپذیری جایگزین روابط صرفاً اقتصادی میشود و جامعهای مبتنی بر همدلی شکل میگیرد.
دیپلماسی فرهنگی فراتر از مرزها
اربعین، امروز تنها یک رویداد مذهبی در جغرافیای عراق نیست، بلکه به بستری برای تعامل ملتها تبدیل شده است. حضور زائرانی از دهها کشور جهان، فرصتی برای گفتوگوی فرهنگی، شناخت متقابل ملتها و معرفی چهرهای مبتنی بر همزیستی، صلح و کرامت انسانی از فرهنگ اسلامی فراهم کرده است.
به باور صاحبنظران، اگر این ظرفیت بهدرستی معرفی و روایت شود، اربعین میتواند به یکی از مهمترین ابزارهای دیپلماسی فرهنگی جهان اسلام تبدیل شود؛ ظرفیتی که پیام آن بر پایه عدالت، همدلی و خدمت به انسانها استوار است.
فرصتها و الزامات پیش رو
با وجود ظرفیتهای گسترده، کارشناسان بر ضرورت برنامهریزی دقیق برای بهرهگیری بهتر از این رویداد تأکید دارند. توسعه زیرساختهای حملونقل، ارتقای خدمات بهداشتی، مدیریت هوشمند جمعیت، حفظ محیطزیست، استفاده از فناوریهای نوین و تقویت فعالیتهای فرهنگی و رسانهای، از جمله محورهایی است که میتواند کیفیت برگزاری این اجتماع بزرگ را ارتقا دهد.
همچنین تولید محتوای مستند، روایت دقیق رسانهای و تبیین ابعاد فکری و تمدنی اربعین، از مهمترین اقداماتی است که میتواند این رخداد را بهعنوان یک الگوی موفق از مشارکت مردمی و همبستگی اجتماعی در سطح جهانی معرفی کند.
در مجموع می توان گفت: اربعین امروز دیگر تنها یک مناسک مذهبی نیست؛ بلکه جلوهای از پیوند ایمان، آگاهی و مسئولیت اجتماعی است. این اجتماع عظیم نشان داده است که وقتی شور حسینی با شعور عاشورایی همراه میشود، میتواند حرکتی فراگیر، الهامبخش و تمدنساز بیافریند.
از همین منظر، اربعین را میتوان نماد زنده فرهنگی دانست که با تکیه بر ارزشهای عاشورا، سرمایه اجتماعی تولید میکند، همبستگی ملتها را افزایش میدهد و تصویری عملی از جامعهای مبتنی بر ایثار، عدالت و کرامت انسانی به نمایش میگذارد؛ ظرفیتی که میتواند در شکلدهی به آینده فرهنگی و تمدنی جهان اسلام نقشی تعیینکننده ایفا کند.
نظر شما