به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خوزستان، اربعین حسینی تنها یک سفر و حرکت به سوی کربلا نیست؛ بلکه مدرسهای بزرگ برای آموختن صبر، ایثار، خدمت، محبت و احترام به دیگران است. در این مسیر، میلیونها زائر از کشورهای مختلف در کنار یکدیگر حرکت میکنند و هرکدام به شکلی در این حرکت عظیم سهیم میشوند.
در این میان، موکبداران و خادمان مسیر اربعین سالهاست با عشق و ارادت به امام حسین(ع) به زائران خدمت میکنند. حاج مکی یازع که از سالهای گذشته در مرز شلمچه به زائران اربعین خدمترسانی میکند، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان درباره آداب زیارت، فرهنگ خدمت و تجربه سالهای موکبداری می گوید.
شبستان: به نظر شما زیارت از چه زمانی آغاز میشود؟
حاج مکی یازع: خیلیها فکر میکنند زیارت فقط زمانی آغاز میشود که انسان به حرم برسد، اما به نظر من زیارت از همان خانه آغاز میشود؛ از همان لحظهای که زائر با خانواده خداحافظی میکند و با نیت زیارت امام حسین(ع) قدم در مسیر میگذارد.
هر قدمی که زائر در این مسیر برمیدارد، اگر با نیت و معرفت باشد، خودش بخشی از زیارت است. حتی خستگی، سختی مسیر و تحمل مشکلات هم میتواند در این مسیر معنا داشته باشد.
شبستان: در مسیر اربعین، چه رفتارهایی را میتوان از آداب زیارت دانست؟
حاج مکی یازع: در مسیر اربعین، ما صحنههای بسیار زیبایی میبینیم. زائری را میبینیم که خودش خسته است، اما به یک پیرمرد کمک میکند. جوانی را میبینیم که کولهبار یک سالمند را برمیدارد. کسی آب خودش را با زائر دیگری تقسیم میکند.
به نظر من همه اینها آداب زیارت است. انسان وقتی به زیارت میآید، نباید فقط به خودش فکر کند. این مسیر میلیونها زائر دارد و همه باید نسبت به یکدیگر احساس مسئولیت داشته باشند.
رعایت نظم، توجه به سالمندان و کودکان، کمک به افراد ناتوان و دستگیری از زائران خسته، همه بخشی از فرهنگ زیارت است.
شبستان: نقش خدمترسانی در فرهنگ اربعین را چگونه ارزیابی میکنید؟
حاج مکی یازع: اربعین یک مدرسه بزرگ است؛ مدرسهای که انسان در آن ایثار و خدمت را یاد میگیرد. یکی غذا درست میکند، یکی آب میدهد، یکی جای استراحت آماده میکند، یکی کفش زائر را تمیز میکند و دیگری مسیر را جارو میزند.
هرکس هر کاری از دستش برمیآید، انجام میدهد. خدمت فقط این نیست که انسان غذا به زائر بدهد. گاهی یک لبخند، یک سلام، یک «خسته نباشید» یا یک راهنمایی درست، خودش خدمت است.
ما همیشه به خادمان موکب هم میگوییم که گاهی یک کار ساده میتواند برای یک زائر خسته بسیار ارزشمند باشد. شاید گرفتن کوله یک زائر برای چند دقیقه، یا تقسیم کردن یک لیوان آب، از نظر ما کار کوچکی باشد، اما برای آن زائر در همان لحظه ارزش بسیار زیادی دارد.
شبستان: شما که از سالهای گذشته موکبدار هستید، خدمت به زائران را چگونه توصیف میکنید؟
حاج مکی یازع: برای ما خدمت به زائران یک کار چندروزه نیست. ما احساس میکنیم زائر، مهمان امام حسین(ع) است و ما فقط توفیق پیدا کردهایم که چند روزی خدمتگزار این زائران باشیم.
هر زائری که از موکب ما عبور میکند برای ما محترم است؛ چه زائری که فقط برای نوشیدن آب چند دقیقه توقف میکند، چه کسی که چند ساعت استراحت دارد و چه زائری که به امکانات بیشتری نیاز دارد.
ما تلاش میکنیم ابتدا خستگی زائر را برطرف کنیم. یک آب خنک، غذای گرم، جای استراحت و چند دقیقه آرامش، گاهی برای زائر بسیار مهم است.
شبستان: یکی از موضوعات مهم در مسیر اربعین، تعامل زائران ایرانی با مردم عراق است. در این زمینه چه نکاتی را باید رعایت کرد؟
حاج مکی یازع: مردم عراق واقعاً با تمام وجود از زائران پذیرایی میکنند. بسیاری از خانوادهها با وجود امکانات محدود، همان چیزی را که خودشان دارند برای زائر میآورند.
آنها خانههایشان را باز میکنند، غذا درست میکنند، آب میدهند و با محبت از زائران پذیرایی میکنند. ما باید قدر این مهماننوازی را بدانیم.
زائر ایرانی وقتی وارد عراق میشود، باید بداند که مهمان مردم عراق است و باید حرمت میزبان را نگه دارد. احترام به مردم عراق، رعایت نظم و توجه به فرهنگ و شرایط میزبان، از مهمترین وظایف زائران است.
گاهی زبان ما با مردم عراق یکی نیست، اما وقتی صحبت از امام حسین(ع) میشود، دیگر زبان معنا ندارد. یک لبخند، یک سلام و یک اشاره کافی است. همه میفهمند که یک محبت مشترک میان ما وجود دارد و آن محبت به امام حسین(ع) است.
شبستان: نماز و عبادت چه جایگاهی در مسیر زیارت اربعین دارد؟
حاج مکی یازع: انسان نباید در مسیر زیارت، نماز را فراموش کند. مسیر هرچقدر شلوغ باشد و زائر هرچقدر خسته باشد، نماز باید مورد توجه قرار بگیرد.
به همین دلیل در موکبها تلاش میکنیم زمینه برگزاری نماز جماعت فراهم شود تا زائران بتوانند در کنار یکدیگر نماز بخوانند. زیارت باید انسان را به خدا نزدیکتر کند و نماز یکی از مهمترین بخشهای این مسیر است.
شبستان: به نظر شما زائر باید با چه تغییری از سفر اربعین بازگردد؟
حاج مکی یازع: زیارت فقط این نیست که انسان راه برود و به حرم برسد. انسان باید تلاش کند از این سفر چیزی با خودش برگرداند. اگر کسی به کربلا رفت و برگشت، اما همان آدم قبلی بود و هیچ تغییری در اخلاق و رفتارش ایجاد نشد، باید بیشتر به معنای زیارت فکر کند.
در این مسیر، انسان ساده زندگی میکند؛ شاید چند ساعت روی زمین بخوابد، غذای ساده بخورد و با کمترین امکانات مسیر را ادامه دهد. این خودش یک درس بزرگ است. آدم میفهمد بسیاری از چیزهایی که در زندگی ضروری میدانسته، واقعاً ضروری نیست. گاهی یک لیوان آب، یک جای کوچک برای استراحت و یک غذای ساده تمام چیزی است که یک زائر خسته نیاز دارد.
شبستان: درباره اهمیت رعایت نظافت در مسیر اربعین چه نظری دارید؟
حاج مکی یازع: نظافت بسیار مهم است. این مسیر متعلق به همه زائران است و هرکس باید در حفظ پاکیزگی آن مسئولیتپذیر باشد. اگر هر زائر زباله خودش را در مسیر رها کند، مشکلات زیادی ایجاد میشود. حفظ پاکیزگی محیط، بخشی از احترام به مسیر زیارت و دیگر زائران است.
همچنین باید مراقب کودکان، سالمندان و افراد ناتوان باشیم. اربعین جایی نیست که هرکس فقط به فکر خودش باشد. اگر کودکی خسته شد یا سالمندی توان ادامه مسیر نداشت، همه باید تا جایی که میتوانند کمک کنند.
شبستان: حضور کودکان و نوجوانان در فرهنگ خدمت اربعین چه اهمیتی دارد؟
حاج مکی یازع: یکی از زیباییهای اربعین، حضور کودکان و نوجوانان است. وقتی یک کودک کوچک را میبینیم که یک لیوان آب به دست گرفته و به زائر خدمت میکند، میفهمیم که فرهنگ محبت و خدمت از همان کودکی در وجود او شکل گرفته است.
ممکن است این کودک هنوز نتواند همه مفاهیم قیام امام حسین(ع) را توضیح دهد، اما محبت را یاد گرفته است. این خاطرات در ذهن کودکان میماند و شاید سالها بعد، وقتی بزرگ شدند، یادشان باشد که در کودکی در مسیر کربلا به زائران خدمت میکردند.
شبستان: مرز شلمچه چه حالوهوایی برای زائران دارد؟
حاج مکی یازع: مرز شلمچه حالوهوای خاص خودش را دارد. زائر ممکن است از مسیر طولانی خسته باشد، اما همین که میداند به کربلا نزدیکتر شده، خستگیاش را فراموش میکند.
ما در موکب تلاش میکنیم ابتدا خستگی زائر را کاهش دهیم. یک آب خنک، غذای گرم، محل استراحت و چند دقیقه آرامش، میتواند انرژی دوبارهای به زائر بدهد.
البته خود زائر هم مسئولیت دارد. رفتار هر زائر، فرهنگ و اخلاق جامعهای را که از آن آمده نشان میدهد. باید به مردم عراق احترام بگذاریم، نظم را رعایت کنیم، محیط را کثیف نکنیم و اگر توانستیم به دیگران کمک کنیم.
شبستان: اگر بخواهید در یک جمله، پیام اربعین را بیان کنید، چه میگویید؟
حاج مکی یازع: اربعین فقط یک سفر شخصی نیست؛ یک حرکت بزرگ اجتماعی و انسانی است. میلیونها نفر از شهرها و کشورهای مختلف در کنار هم قرار میگیرند؛ پیر و جوان، زن و مرد، ایرانی و عراقی و زائرانی از کشورهای مختلف.
اینجا انسان میفهمد که محبت امام حسین(ع) مرز نمیشناسد. هر زائر داستان خودش را دارد؛ یکی سالها منتظر بوده، یکی با نذر آمده، یکی برای نخستینبار در این مسیر حضور دارد و دیگری هر سال این راه را تکرار میکند. اما همه یک هدف دارند و آن رسیدن به کربلا و زیارت امام حسین(ع) است.
من همیشه میگویم راه کربلا فقط راه رسیدن به یک مکان نیست؛ این راه، انسان را به خودش برمیگرداند. آدم در این مسیر باید صبر، گذشت، کمک کردن و محبت را یاد بگیرد.
در نهایت، آداب زیارت را نمیتوان فقط در چند جمله خلاصه کرد. نیت پاک، احترام به دیگران، رعایت حقالناس، کمک به زائران، احترام به مردم عراق، رعایت نظافت، توجه به نماز و عبادت و داشتن اخلاق خوب، همه بخشی از زیارت است.
اربعین یعنی انسان از خانه بیرون بیاید، اما وقتی برمیگردد، چیزی در وجودش تغییر کرده باشد.
اینجا هر قدم یک سلام است، هر خدمت یک ارادت و هر زائر بخشی از یک داستان بزرگ است؛ داستانی که سالهاست با نام امام حسین(ع) ادامه دارد.
ما فقط امیدواریم بتوانیم در این مسیر، خادم خوبی برای زائران باشیم و کاری کنیم که زائر وقتی از موکب ما عبور میکند، با خستگی کمتر و دل آرامتر راهی کربلا شود.
نظر شما