خبرگزاری شبستان، گروه بینالملل: مسجد «بایراکلی» در شهر ساموکوف بلغارستان، بهدلیل معماری منحصربهفرد و تزئینات داخلی کمنظیر خود، یکی از شاخصترین آثار بهجامانده از دوره عثمانی در این کشور محسوب میشود و هر ساله میزبان علاقهمندان به تاریخ، معماری و میراث فرهنگی است.
این مسجد نمونهای نادر از معماری عثمانی متأثر از سبک باروک به شمار میرود. دیوارها و سقفهای آن با نقوش گیاهی، طرحهای گل، تزئینات الهامگرفته از چینخوردگی پارچه و عناصر هنری برگرفته از سبکهای باروک و روکوکو آراسته شدهاند؛ سبکهایی که در سدههای هجدهم و نوزدهم میلادی در اروپای غربی رواج داشتند.
بر اساس برآوردهای تاریخی، مسجد بایراکلی در سال ۱۸۴۵ میلادی ساخته شده و امروزه بهعنوان موزهای درهای باز پذیرای بازدیدکنندگان است. این بنا همچنین تحت حفاظت بهعنوان یکی از آثار میراث فرهنگی بلغارستان قرار دارد و از مهمترین نمادهای هویت تاریخی و فرهنگی شهر ساموکوف به شمار میآید.
یکی از کمنظیرترین نمونههای معماری در بالکان
«وسلین حاجیانگیلوف» مدیر موزه تاریخی ساموکوف و باستانشناس، در گفتوگو با خبرگزاری آناتولی اظهار کرد که مسجد بایراکلی بر روی بقایای مسجدی قدیمیتر و بزرگتر ساخته شده است.
وی افزود که بر اساس معتبرترین روایت تاریخی، این بنا به افتخار «محمد خسرو پاشا»، والی عثمانی ساموکوف، احداث شده است.
حاجیانگیلوف تاکید کرد که تزئینات داخلی مسجد احتمالاً توسط برجستهترین هنرمندان مکتب نقاشی ساموکوف، از جمله «خریستو یوفیویچ»، «ایوان دوسپیفسکی» و «کوستا والییوف» اجرا شده است.
وی تأکید کرد که این تزئینات با الگوهای رایج معماری اسلامی تفاوت دارد و تأثیر آشکار هنر باروک اروپایی در آن دیده میشود؛ ویژگیای که مسجد بایراکلی را به یکی از نادرترین نمونههای معماری در منطقه بالکان تبدیل کرده است.
حاجیانگیلوف همچنین به روایتی محلی اشاره کرد که بر اساس آن، برخی خواستار پوشاندن این نقوش بودند، اما محمد خسرو پاشا با درک ارزش هنری آنها دستور حفظ تزئینات را صادر کرد؛ آثاری که امروز مهمترین ویژگی این بنای تاریخی به شمار میروند.
کشف جزئیات تازه در جریان مرمت
مدیر موزه تاریخی ساموکوف گفت عملیات مرمت انجامشده در دهه ۱۹۶۰ میلادی، اطلاعات ارزشمندی درباره شیوه ساخت مسجد آشکار کرد.
حاجیانگیلوف خاطرنشان کرد که قوسهای نگهدارنده گنبد با استفاده از تنههای طبیعی و خمیده درخت کاج که از ارتفاعات رشتهکوه «ریلا» در جنوبغرب بلغارستان آورده شده بودند، ساخته شده است.
او افزود که سازندگان برای اتصال بخشهای مختلف بنا از شیوه اتصال چوبی و کاموزبانه استفاده کردهاند و بهجای میخ، از روشهای سنتی بهره بردهاند؛ روشی که نشاندهنده مهارت بالای مهندسان و معماران آن دوره است.
حاجیانگیلوف همچنین از کشف شمار زیادی نسخه خطی دینی به زبان عثمانی در جریان مرمت خبر داد و گفت این یافتهها نشان میدهد ساموکوف در دوره عثمانی یکی از مراکز مهم فرهنگی و آموزشی بوده است.
خطر فرسایش تزئینات تاریخی
مدیر موزه تاریخی ساموکوف با اشاره به چالشهای پیش روی حفظ این اثر تاریخی گفت: نبود مرمت اساسی سقف مسجد طی سالهای گذشته موجب نفوذ آب باران و آسیبدیدگی تدریجی نقاشیها و تزئینات دیواری شده است.
وی افزود که طرح جدیدی برای مرمت و حفاظت از مسجد تهیه شده، اما اجرای آن همچنان در انتظار تأمین منابع مالی است.
حاجیانگیلوف تأکید کرد که مسجد بایراکلی همچنان گردشگران بسیاری را از داخل و خارج بلغارستان جذب میکند. به همین منظور، مدیریت موزه شماره تلفنی در ورودی بنا نصب کرده تا بازدیدکنندگان بتوانند با تماس، امکان بازدید از مسجد را فراهم کنند.
وی گفت: تقریباً هیچ روزی نیست که افرادی برای بازدید و آشنایی با این مسجد مراجعه نکنند.
مدیر موزه تاریخی ساموکوف افزود که وجود این مسجد تاریخی در شهری که شش کلیسا دارد، برای بسیاری از گردشگران شگفتانگیز است و همین موضوع بر جذابیت آن افزوده است.
حاجیانگیلوف در پایان با تأکید بر ضرورت اجرای هرچه سریعتر طرح مرمت، حفظ این بنای ارزشمند را مستلزم فراهم شدن شرایط مناسب برای نگهداری و صیانت از میراث فرهنگی دانست.
نظر شما