علم، مایه شرافت انسان و زیربنای رشد و هدایت جامعه است/انسان باید خود را نیازمند یادگیری بداند

آیت‌الله «سید شرف‌الدین ملک‌حسینی» در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج ضمن تبیین بخش دیگری از خطبه متقین امیرالمؤمنین(ع)، علم را یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های انسان متقی دانست و اظهار کرد: علم در نگاه قرآن و مکتب اهل‌بیت(ع)، تنها انباشتن اطلاعات نیست، بلکه حقیقتی است که به انسان قدرت شناخت، انتخاب درست و حرکت در مسیر کمال می‌دهد.

وی به تعبیر امیرالمؤمنین(ع) در وصف انسان‌های متقی اشاره کرد و گفت: حضرت علی(ع) در ادامه بیان ویژگی‌های اهل تقوا، آنان را با تعبیر «عُلَماء» معرفی می‌کند، یعنی انسان‌هایی که هم اهل دانش هستند و هم در پرتو آن دانش، در مسیر هدایت و خدمت به جامعه حرکت می‌کنند.

نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری افزود: اگر حلم را در کنار علم قرار دهیم، معنای عمیق‌تری پیدا می‌کند؛ چراکه علم بدون عقل و اندیشه نمی‌تواند انسان را به مقصد برساند و اندیشه بدون دانش نیز نمی‌تواند اثرگذاری لازم را داشته باشد.

آیت‌الله ملک‌حسینی تصریح کرد: علم، چراغی برای عقل و عقل، مسیر بهره‌گیری صحیح از علم را مشخص می‌کند؛ بنابراین انسانی که عالم است اما از عقل و مدیریت برخوردار نیست، ممکن است از دانش خود در مسیر درست استفاده نکند.

وی ادامه داد: ممکن است انسان علم داشته باشد، اما اگر همراه با اخلاق، تواضع و مدیریت نفس نباشد، همین علم می‌تواند زمینه غرور، تکبر، قدرت‌طلبی و منفعت‌جویی شود.

این استاد حوزه علمیه با بیان اینکه علم باید در خدمت رشد انسان باشد، گفت: دانش زمانی ارزشمند است که انسان را به معرفت، اخلاق و خدمت به دیگران برساند؛ اما علمی که موجب خودبینی و برتری‌جویی شود، از هدف اصلی خود فاصله گرفته است.

آیت‌الله ملک‌حسینی با اشاره به جایگاه علم در قرآن کریم و اینکه خداوند متعال می‌فرماید: «هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَالَّذِینَ لَا یَعْلَمُونَ» آیا کسانی که می‌دانند با کسانی که نمی‌دانند برابرند؟»، افزود: این پرسش، یک پرسش انکاری است؛ یعنی پاسخ آن روشن است و خداوند می‌خواهد انسان‌ها بدانند که عالم و جاهل در یک جایگاه قرار ندارند.

وی ادامه داد: انسان باید بداند که علم، یکی از ابعاد مهم وجودی اوست و خداوند ابزارهای شناخت را برای رسیدن به دانش در اختیار انسان قرار داده است.

نماینده مردم استان کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری با اشاره به آیه شریفه: «وَاللَّهُ أَخْرَجَکُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِکُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَیْئًا وَجَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ» گفت: خداوند انسان را در حالی آفرید که چیزی نمی‌دانست، سپس ابزارهای شناخت مانند گوش، چشم و قلب را به او عطا کرد تا بتواند بیاموزد، تجربه کند، بیندیشد و مسیر رشد را طی کند.

آیت‌الله ملک‌حسینی افزود: گوش برای شنیدن تجربه‌های انسان‌ها و دانش‌های منتقل‌شده، چشم برای دیدن و شناخت جهان و قلب و عقل برای فهمیدن و توسعه دادن این آگاهی‌هاست.

وی ضمن تأکید بر اینکه علم باید همراه با شکرگزاری و مسئولیت باشد، گفت: انسان زمانی به حقیقت علم نزدیک می‌شود که بداند این نعمت الهی، مسئولیتی بر دوش او قرار داده است.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به روایتی از امیرالمؤمنین(ع) درباره ارزش علم بیان کرد: «کَفَی بِالْعِلْمِ شَرَفاً أَنْ یَدَّعِیَهُ مَنْ لَا یُحْسِنُهُ» برای شرافت علم همین بس که حتی کسی که آن را به خوبی نمی‌داند، ادعای آن را می‌کند.

آیت‌الله ملک‌حسینی ادامه داد: در مقابل، جهل یکی از بزرگ‌ترین آسیب‌های انسان است؛ زیرا بسیاری از انسان‌ها کمبود علمی خود را می‌پذیرند، اما کمتر کسی حاضر است کمبود عقل، فهم و تشخیص خود را قبول کند.

وی افزود: مشکل بزرگ انسان گاهی جهل مرکب است، یعنی انسان چیزی را نمی‌داند، اما تصور می‌کند می‌داند که این حالت مانع رشد و اصلاح انسان می‌شود.

این استاد حوزه به ادامه روایت امیرالمؤمنین(ع) اشاره و خاطرنشان کرد: برای نکوهش جهل همین بس که بسیاری از کسانی که گرفتار جهل هستند، از اینکه به نادانی متهم شوند، ناراحت می‌شوند و آن را نمی‌پذیرند.

وی تأکید کرد: انسان باید همواره خود را نیازمند یادگیری بداند، زیرا علم، مسیر شناخت خدا، شناخت انسان و شناخت راه درست زندگی است.

آیت‌الله ملک‌حسینی گفت: انسان متقی کسی است که علم را با حلم، عقل و اخلاق همراه می‌کند، چراکه دانش بدون اخلاق ممکن است انسان را از مسیر دور کند، اما علم همراه با معرفت و مدیریت نفس، زمینه رشد فرد و جامعه را فراهم خواهد کرد. ادامه

نماینده مردم استان کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری در ادامه تبیین جایگاه علم در نگاه قرآن و اهل‌بیت(ع)، اظهار کرد: علم در مکتب دینی تنها یک تفاوت ظاهری بین انسان‌ها نیست، بلکه علم می‌تواند به بخشی از حقیقت وجودی انسان تبدیل شود و مسیر زندگی او را تغییر دهد.

وی افزود: خداوند متعال انسان را از ابتدا با همه دانایی‌ها نیافرید، بلکه او را در مسیر آموختن قرار داد و ابزارهای شناخت را در اختیار او گذاشت تا به وسیله آنها حقیقت را بشناسد و مسیر رشد را طی کند.

آیت‌الله ملک‌حسینی به آیه شریفه: «وَاللَّهُ أَخْرَجَکُم مِّن بُطُونِ أُمَّهَاتِکُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَیْئًا وَجَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ لَعَلَّکُمْ تَشْکُرُونَ» اشاره کرد و گفت: خداوند به انسان گوش، چشم و قلب عطا کرد تا بشنود، ببیند، بیندیشد و از این نعمت‌ها برای رسیدن به معرفت استفاده کند.

این استاد حوزه علمیه ادامه داد: گوش انسان، مسیر دریافت تجربه‌ها و دانش‌های منتقل‌شده از نسل‌های گذشته است، چشم، ابزار مشاهده و شناخت است و قلب و عقل، محل فهم و تحلیل این آموخته‌هاست تا انسان بتواند دانش را به رشد و کمال تبدیل کند.

وی با بیان اینکه علم دارای مراتب و ارزش‌های مختلف است، گفت: باید پرسید چه علمی، برای چه هدفی و با چه روشی آموخته می‌شود؟، زیرا هر دانشی اگر از مسیر اخلاق و هدایت جدا شود، الزاماً موجب سعادت انسان نخواهد شد.

آیت‌الله ملک‌حسینی افزود: علم اگر با تکبر، غرور، دنیاطلبی و قدرت‌خواهی همراه شود، ممکن است به جای خدمت، زمینه آسیب را فراهم کند؛ اما علمی که همراه با تواضع، عقل و تقوا باشد، نور هدایت برای انسان و جامعه خواهد بود.

نماینده مردم استان کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری به جایگاه علم در کلام امیرالمؤمنین(ع) اشاره و تصریح کرد: حضرت علی(ع) علم را از ارزش‌های بزرگ انسانی می‌داند و می‌فرماید: «کَفَی بِالْعِلْمِ شَرَفًا أَنْ یَدَّعِیَهُ مَنْ لَا یُحْسِنُهُ» همین برای شرافت علم کافی است که حتی کسی که آن را به خوبی نمی‌داند، ادعای آن را می‌کند».

وی ادامه داد: این روایت نشان می‌دهد که علم در نگاه انسان‌ها دارای جایگاه ارزشمندی است، اما در کنار آن باید مراقب بود که ادعای علم جای حقیقت علم را نگیرد.

این استاد حوزه علمیه با اشاره به آسیب‌های جهل اظهار کرد: یکی از مشکلات بزرگ انسان، جهل مرکب است؛ یعنی انسان چیزی را نمی‌داند، اما تصور می‌کند که می‌داند و همین تصور، مانع اصلاح و رشد او می‌شود.

وی افزود: انسان ممکن است کمبود مالی، اجتماعی یا حتی علمی خود را بپذیرد، اما پذیرفتن کمبود فهم و عقل برای بسیاری دشوار است؛ به همین دلیل باید انسان همواره خود را نیازمند یادگیری و اصلاح بداند.

آیت‌الله ملک‌حسینی خاطرنشان کرد: عالم حقیقی کسی نیست که فقط اطلاعات بیشتری دارد، بلکه کسی است که علم او در رفتار، اخلاق، تصمیم‌ها و خدمت او به جامعه آشکار شود.

وی با تأکید بر پیوند علم و حلم گفت: به همین دلیل است که امیرالمؤمنین(ع) در توصیف انسان‌های متقی، علم و حلم را در کنار هم قرار می‌دهد؛ زیرا دانش بدون مدیریت نفس ممکن است انسان را گرفتار غرور کند و حلم بدون دانش نیز نمی‌تواند مسیر درست را نشان دهد.

نماینده مردم استان کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری اظهار کرد: جامعه‌ای که علم را همراه با اخلاق، عقلانیت و تقوا پرورش دهد، جامعه‌ای خواهد بود که می‌تواند مسیر پیشرفت، عدالت و تعالی انسانی را با قدرت بیشتری طی کند.

آیت‌الله ملک‌حسینی در ادامه ضمن تبیین جایگاه علم در مکتب قرآن و اهل‌بیت(ع)، اظهار کرد: ارزش علم تنها به میزان دانستن نیست، بلکه به آن است که این دانش چگونه در وجود انسان اثر بگذارد و او را به سمت حقیقت، اخلاق و خدمت هدایت کند.

وی با بیان اینکه علم باید انسان را از خودبینی دور کند، افزود: گاهی انسان به واسطه دانشی که به دست آورده، گرفتار غرور می‌شود؛ در حالی که عالم حقیقی کسی است که هرچه بر دانش او افزوده می‌شود، تواضع و احساس مسئولیت بیشتری پیدا می‌کند.

آیت‌الله ملک‌حسینی با اشاره به اینکه علم در نگاه دین، وسیله‌ای برای شناخت و بندگی خداوند است، گفت: اگر علم انسان را به معرفت، اصلاح رفتار و خدمت به بندگان خدا نرساند، از هدف اصلی خود فاصله گرفته است.

این استاد حوزه علمیه ادامه داد: در مکتب اهل‌بیت(ع)، عالم کسی نیست که فقط محفوظات بیشتری دارد، بلکه کسی است که علم در شخصیت، رفتار و تصمیم‌های او نمایان باشد.

وی با اشاره به ضرورت همراهی علم با عقل اظهار کرد: علم، چراغ راه عقل است و عقل، مسیر استفاده صحیح از علم را مشخص می‌کند؛ بنابراین دانشمند واقعی کسی است که قدرت تشخیص، تحلیل و انتخاب درست داشته باشد.

آیت‌الله ملک‌حسینی افزود: اگر دانش از اندیشه جدا شود، ممکن است انسان ابزارهایی در اختیار داشته باشد اما نداند چگونه و در چه مسیری از آن استفاده کند؛ همان‌گونه که اندیشه بدون دانش نیز نمی‌تواند اثرگذاری لازم را داشته باشد.

نماینده مردم استان کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه خداوند ابزارهای شناخت را برای تعالی انسان قرار داده است، گفت: انسان باید از آنچه می‌شنود، می‌بیند و می‌اندیشد، برای ساختن شخصیت خود و جامعه بهره بگیرد.

وی با اشاره به جایگاه دانش در رشد جامعه خاطرنشان کرد: پیشرفت حقیقی یک جامعه تنها با امکانات مادی حاصل نمی‌شود، بلکه نیازمند انسان‌های آگاه، متفکر و مسئولیت‌پذیر است.

این استاد حوزه علمیه افزود: علم باید در خدمت حل مشکلات مردم، هدایت جامعه و ایجاد خیر عمومی قرار گیرد؛ زیرا دانش زمانی ارزشمند است که آثار آن در زندگی انسان‌ها دیده شود.

آیت‌الله ملک‌حسینی به خطر ترکیب علم با تکبر و خودخواهی اشاره کرد و گفت: ممکن است فردی دانش داشته باشد، اما اگر از اخلاق فاصله بگیرد، همین علم می‌تواند برای او و دیگران آسیب‌آفرین باشد.

وی خاطرنشان کرد: علم همراه با حلم، انسان را به کمال نزدیک می‌کند؛ زیرا حلم به انسان می‌آموزد که چگونه از دانسته‌های خود درست استفاده کند و گرفتار واکنش‌های نادرست نشود.

نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری گفت: همان‌گونه که امیرالمؤمنین(ع) انسان‌های متقی را با ویژگی‌هایی همچون علم و حلم معرفی می‌کند، جامعه امروز نیز برای رسیدن به رشد و تعالی، نیازمند انسان‌هایی است که دانش را با اخلاق، عقلانیت و مسئولیت اجتماعی همراه کنند.