به گزارش خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسان جنوبی، بهرامیان استادیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند شامگاه (۳۱ تیر) در نشست علمی «بررسی ابعاد جنگ» با حضور اساتید دانشگاه با تأکید بر اینکه تاریخ میتواند هم عامل وحدت و هم زمینهساز تفرقه باشد، گفت: اگر تاریخ با رویکردی عبرتآموز، منصفانه و مبتنی بر منابع معتبر مطالعه شود، نقش مهمی در تقویت انسجام اجتماعی و وحدت ملی خواهد داشت.
دکتر بهرامیان، ضمن تسلیت شهادت جمعی از فرماندهان و شهدای کشور، اظهار کرد: از آغاز آفرینش، زندگی بشر بر پایه صلح، همگرایی و انسجام شکل گرفته و جنگها همواره امری عارضی بر جامعه انسانی بودهاند.
وی با بیان اینکه وحدت و انسجام اجتماعی از منظر عقل، دین و عرف مورد تأیید همه جوامع بشری است، افزود: انتخاب موضوع «تاریخ و انسجام اجتماعی» نیز با توجه به تأکیدات اخیر رهبر معظم انقلاب درباره ضرورت حفظ وحدت میان مردم و مسئولان صورت گرفته است.
استادیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند انسجام اجتماعی را همکاری و همافزایی اعضای جامعه برای دستیابی به زندگی بهتر و مقابله با ظلم، تعدی و تجاوز دانست و گفت: قرآن کریم وحدت را در سه سطح میان مسلمانان، میان ادیان و میان همه انسانها مورد تأکید قرار داده است. همچنین در احادیث نبوی و سفارشهای امیرالمؤمنین(ع) در نهجالبلاغه نیز پرهیز از تفرقه از مهمترین توصیههاست.
بهرامیان با اشاره به تحول نگاه تاریخنگاری در یکونیم قرن اخیر تصریح کرد: تا حدود ۱۵۰ سال پیش، تاریخ بیشتر به روایت پادشاهان، دربارها و جنگها محدود میشد، اما امروز تاریخ، مطالعه کنش جمعی انسانها، زندگی اقشار مختلف جامعه، زنان، کشاورزان و کارگران را نیز در بر میگیرد.
وی افزود: همه علوم باید در خدمت جامعه باشند و علوم انسانی، از جمله تاریخ، نقش مهمی در شکلدهی به اندیشهها و باورهای اجتماعی دارند؛ زیرا هر تحول اجتماعی ابتدا در عرصه فکر و اندیشه شکل میگیرد.
استادیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند با بیان اینکه تاریخ همانند چاقویی دولبه عمل میکند، اظهار داشت: تاریخ میتواند انسانها را از یکدیگر دور کند یا به هم نزدیک سازد و این موضوع به نوع نگاه پژوهشگر و شیوه مطالعه تاریخ بستگی دارد.
وی با تأکید بر اینکه تاریخ باید مطالعه شود اما نباید در تاریخ متوقف ماند، گفت: تاریخ برای درس گرفتن، تجربهآموزی و عبرت است، نه برای زندگی در گذشته.
بهرامیان نخستین اصل در مطالعه تاریخ را پرهیز از برجستهسازی اختلافات دانست و افزود: اختلاف، پدیدهای طبیعی در جوامع انسانی است، اما مهم، نحوه مدیریت اختلافات است تا به نزاع و تفرقه منجر نشود.
وی با اشاره به انتشار برخی آثار اختلافبرانگیز در جهان اسلام اظهار کرد: تجربه نشان داده است که زنده کردن اختلافات تاریخی میان مسلمانان، تنها به ایجاد شکاف و سوءاستفاده دشمنان منجر میشود.
وی دومین معیار در مطالعه تاریخ را نگاه عبرتآموز به جای نگاه انتقامی عنوان کرد و گفت: تاریخ نباید ابزاری برای تسویهحسابهای مذهبی یا شخصی باشد، بلکه باید زمینه شناخت بهتر و اتحاد بیشتر را فراهم کند.
استادیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند با اشاره به دیدگاه آیتالله بروجردی افزود: امروز مسئله اصلی جهان اسلام، شناخت صحیح معارف اسلامی و اتحاد در برابر دشمنان مشترک است، نه پرداختن به اختلافات گذشته.
بهرامیان تأکید کرد: در بررسی شخصیتهای تاریخی باید عملکرد افراد نقد شود، نه شخصیت آنان مورد توهین قرار گیرد.
وی ادامه داد: هیچ انسانی جز معصومان(ع) خالی از خطا نیست و در زندگی فردی و اجتماعی نیز باید افراد را بر اساس عملکردشان قضاوت کرد، نه با تخریب شخصیت و نادیده گرفتن خدمات آنان.
وی با تأکید بر ضرورت مراجعه به منابع مختلف تاریخی گفت: مورخ باید همانند قاضی، همه اسناد و دیدگاهها را بررسی کند و تنها بر اساس یک روایت قضاوت نکند.
بهرامیان افزود: مطالعه منابع شیعه، اهل سنت و حتی آثار غیرمسلمانان درباره تاریخ اسلام، نگاه پژوهشگر را گستردهتر و منصفانهتر خواهد کرد.
وی خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین اصول تاریخپژوهی، بررسی وقایع در شرایط تاریخی و اجتماعی زمان وقوع آنهاست.
استادیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند گفت: نباید با معیارهای امروز درباره رفتار مردم قرنهای گذشته قضاوت کرد، زیرا شرایط اجتماعی، فرهنگی و سیاسی هر دوره با دوره دیگر متفاوت است.
بهرامیان با اشاره به وجود برخی روایتهای ضعیف در منابع تاریخی اظهار کرد: همه مطالب کتابهای تاریخی حقیقت قطعی نیست و پژوهشگر باید میان واقعیت و خرافه تفکیک قائل شود.
وی با اشاره به برخی شبهات درباره حضور امام حسن(ع) و امام حسین(ع) در جنگهای ایران در دوره خلفا گفت: این روایتها از نظر تاریخی مستند و قابل اعتماد نیستند و طرح بدون بررسی چنین مطالبی، موجب ایجاد شبهه در ذهن نسل جوان خواهد شد.
وی تأکید کرد: اگر کسی بخواهد درباره مذهب شیعه یا اهل سنت تحقیق کند، باید به منابع اصلی همان مذهب مراجعه کند، نه نوشتههای مخالفان آن.
بهرامیان با اشاره به تلاشهای آیتالله بروجردی، علامه قمی و علمای الازهر مصر برای تقریب مذاهب اسلامی گفت: گفتوگوهای علمی میان علمای شیعه و اهل سنت زمینه صدور فتوای تاریخی شیخ شلتوت درباره مشروعیت عمل به مذهب شیعه را فراهم کرد و این تجربه نشان داد که گفتوگو و شناخت متقابل، زمینهساز وحدت اسلامی است.
استادیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند با اشاره به نمونههایی از تاریخ ایران گفت: هر زمان که وحدت و انسجام در کشور حاکم بوده، ایران به موفقیت و اقتدار رسیده و هر زمان اختلاف و تفرقه گسترش یافته، زمینه شکست و نفوذ بیگانگان فراهم شده است.
وی با اشاره به دوران صفویه، ملی شدن صنعت نفت، نهضت مشروطه و دفاع مقدس افزود: تجربههای تاریخی نشان میدهد که اتحاد مردم و نخبگان، مهمترین عامل پیشرفت و حفظ استقلال کشور بوده است.
بهرامیان تأکید داشت: هرگاه انسجام داخلی تضعیف شود، دشمنان برای ضربه زدن به کشور فرصت پیدا میکنند، اما حفظ وحدت میان مردم، نخبگان و مسئولان، مهمترین سرمایه کشور در برابر تهدیدهای خارجی است.
وی در پایان خاطرنشان کرد: تاریخ، اگر درست فهمیده و درست روایت شود، میتواند نقش مؤثری در تقویت وحدت، همبستگی اجتماعی و عزت ملی ایفا کند.
نظر شما