حجتالاسلام و المسلمین دکتر «سید محمدرضا مرتضوی، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در لبنان در گفتگو با خبرنگار فرهنگ و اجتماع خبرگزاری شبستان در پاسخ به این سوال که مهمترین مؤلفههای فرهنگی در حوزه جمهوری اسلامی چیست، اظهار کرد: دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران بر سه پایه هویت، تعامل و منافع ملی استوار است. ایران با برخورداری از تمدنی چند هزار ساله، فرهنگ غنی اسلامی، زبان فارسی، میراث علمی و هنری و همچنین ظرفیتهای انسانی و سرمایهای، از توانمندیهای ارزشمندی برخوردار است که میتواند بدون استفاده از ابزارهای سخت، بر افکار عمومی جهان تأثیرگذار باشد.
وی افزود: در همین چارچوب، مهمترین مؤلفههای دیپلماسی فرهنگی شامل تمدن ایرانی، فرهنگ ایرانی ـ اسلامی، گسترش زبان فارسی، توسعه همکاریهای علمی و دانشگاهی، بهرهگیری از ظرفیت هنر، سینما، ادبیات، صنعت گردشگری و رسانههای نوین، تقویت گفتوگوی بینفرهنگی و بینادیانی و نیز ارتباط مؤثر با نخبگان و ایرانیان خارج از کشور است.
تصویر واقعی از ایران، مهمترین شاخص موفقیت دیپلماسی فرهنگی
حجت الاسلام مرتضوی ادامه داد: امروز موفقیت دیپلماسی فرهنگی تنها به برگزاری برنامههای فرهنگی محدود نمیشود، بلکه توانایی ساختن تصویری واقعی، معتبر و جذاب از ایران در افکار عمومی جهان، مهمترین شاخص موفقیت این حوزه محسوب میشود.
این رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در لبنان در تشریح مفهوم دیپلماسی فرهنگی گفت: از نگاه من، دیپلماسی فرهنگی هنر تبدیل سرمایههای فرهنگی یک ملت به سرمایههای راهبردی در روابط بینالملل است؛ این نوع دیپلماسی به معنای استفاده هوشمندانه از فرهنگ، هنر، علم، زبان، میراث تاریخی و سبک زندگی برای ایجاد اعتماد، افزایش شناخت متقابل و تقویت روابط میان ملتهاست.
وی با بیان تفاوت دیپلماسی فرهنگی و دیپلماسی سیاسی تصریح کرد: دیپلماسی سیاسی عمدتاً میان دولتها جریان دارد، اما دیپلماسی فرهنگی مستقیماً با افکار عمومی، نخبگان، دانشگاهیان، هنرمندان، نسل جوان، کودکان و سایر اقشار جامعه ارتباط برقرار میکند. در دنیای امروز، هر کشوری که بتواند روایت معتبرتر و جذابتری از هویت خود ارائه دهد، از نفوذ و اعتبار بیشتری در عرصه بینالمللی برخوردار خواهد بود.
حجت الاسلام مرتضوی درباره الزامات ارتقای دیپلماسی فرهنگی نیز اظهار کرد: امروز این حوزه بیش از هر زمان دیگری نیازمند روزآمدسازی، انسجام و مخاطبشناسی است. لازم است تا حدودی از رویکردهای سنتی فاصله بگیریم و در مقابل، از ظرفیت فضای مجازی، رسانههای بینالمللی و بهویژه فناوریهای نوین بهره بیشتری ببریم.
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در لبنان با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاههای فرهنگی و سیاست خارجی خاطرنشان کرد: پیامهای پراکنده، اثرگذاری دیپلماسی فرهنگی را کاهش میدهد. از سوی دیگر، باید از ظرفیت جوانان، هنرمندان، دانشگاهیان، شرکتهای خلاق و سازمانهای مردمنهاد استفاده بیشتری شود، زیرا امروز بخش مهمی از اعتبار کشورها توسط بازیگران غیردولتی شکل میگیرد.
وی افزود: دیپلماسی فرهنگی زمانی موفق خواهد بود که بیش از گذشته بر گفتوگو، احترام متقابل، تولید محتوای فاخر و ارائه تصویری واقعی از توانمندیهای ایران عزیزمان تکیه کند.
قدرت نرم ایران در گرو روایت معتبر از فرهنگ و تمدن ایرانی ـ اسلامی
حجت الاسلام مرتضوی در ادامه با اشاره به جایگاه فرهنگ در معادلات بینالمللی تصریح کرد: به اعتقاد من، این تعریف یکی از دقیقترین تعاریف دیپلماسی فرهنگی است، زیرا فرهنگ امروز یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت نرم کشورها به شمار میرود. کشوری که بتواند فرهنگ، علم، هنر و تمدن خود را به درستی معرفی کند، نه تنها اعتبار بینالمللی بیشتری به دست میآورد، بلکه زمینه توسعه همکاریهای سیاسی، اقتصادی، علمی و حتی امنیتی را نیز فراهم میسازد.
وی خاطرنشان کرد: در واقع، دیپلماسی فرهنگی هزینه تقابل را کاهش داده و فرصت همکاری را افزایش میدهد؛ این نوع دیپلماسی پیش از آنکه بر دولتها اثر بگذارد، بر افکار عمومی جهان تأثیر میگذارد، سرمایه اجتماعی بینالمللی ایجاد میکند و در نهایت این سرمایه را به تأمین منافع ملی تبدیل میسازد.
این رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در لبنان در پایان تأکید کرد: در عصر ارتباطات، هر کشوری که روایت فرهنگی قویتر و باورپذیرتری از خود ارائه کند، در معادلات جهانی نیز دست برتر را خواهد داشت. از این رو، دیپلماسی فرهنگی دیگر یک فعالیت جانبی نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان حکمرانی و سیاست خارجی برای حفظ و ارتقای منافع ملی محسوب میشود.
نظر شما