آیتالله «سید شرفالدین ملکحسینی» در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در یاسوج، ضمن تبیین بخشی از خطبه متقین امیرالمؤمنین(ع)، حلم و بردباری را از مهمترین ویژگیهای انسان مؤمن در عرصه اجتماعی دانست و اظهار کرد: حلم به معنای ضعف، سکوت از سر ناتوانی یا عقبنشینی نیست، بلکه نوعی توانمندی در مدیریت احساس، تصمیم و رفتار انسان است.
وی با اشاره به اینکه امیرالمؤمنین(ع) در خطبه متقین، ویژگیهای اهل تقوا را در دو عرصه شب و روز بیان میکند، گفت: حضرت وقتی از شب انسانهای متقی سخن میگوید، از عبادت، ارتباط با خدا، قیام، سجود و تلاوت قرآن آنان یاد میکند، اما هنگامی که به روز آنان میرسد، از حضور اجتماعی، تلاش، هدایت و اثرگذاری آنان در جامعه سخن میگوید.
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری افزود: شب، عرصه ارتباط انسان با خدای متعال است و روز، عرصه ارتباط انسان با دیگر انسانها؛ از همین رو امیرالمؤمنین(ع) در بیان ویژگیهای اجتماعی متقین، از صفاتی مانند حلم، علم و بردباری یاد میکند.
آیتالله ملکحسینی با اشاره به تعبیر امیرالمؤمنین(ع) درباره متقین به عنوان «حُلَماء» تصریح کرد: حلم به معنای بردباری و خویشتنداری است؛ یعنی انسان بتواند اراده، احساس، تصمیم و رفتار خود را مدیریت کند.
وی با بیان اینکه حلم با صبر تفاوت دارد، گفت: صبر بیشتر در برابر سختیها، بلاها و شدائد معنا پیدا میکند، اما حلم یک ویژگی رفتاری و مدیریتی است؛ ممکن است انسان حلیم در موقعیت سخت قرار گیرد، اما اجازه نمیدهد احساسات او بر تصمیم و رفتار او غلبه کند.
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری با اشاره به آیه شریفه «ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ السَّیِّئَةَ» اظهار کرد: قرآن کریم انسان را دعوت میکند که بدی را با بهترین رفتار پاسخ دهد؛ این همان رفتار حلیمانه است که میتواند دشمنیها را به دوستی تبدیل کند.
آیتالله ملکحسینی ادامه داد: خداوند در قرآن میفرماید: «فَإِذَا الَّذِی بَیْنَکَ وَبَیْنَهُ عَدَاوَةٌ کَأَنَّهُ وَلِیٌّ حَمِیمٌ»؛ یعنی گاهی یک رفتار درست و کریمانه موجب میشود کسی که میان تو و او دشمنی بوده، به دوستی صمیمی تبدیل شود.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) خاطرنشان کرد: اگر پیامبر(ص) در برابر توهینها و آزارها واکنش تند نشان نمیداد، این تنها صبر نبود، بلکه نشانه حلم و مدیریت شخصیت ایشان بود.
وی با بیان اینکه خداوند درباره پیامبر اکرم(ص) فرموده است «وَإِنَّکَ لَعَلَیٰ خُلُقٍ عَظِیمٍ»، گفت: یکی از پایههای گسترش اسلام، اخلاق عظیم پیامبر(ص) بود؛ چراکه انسانها در برابر این بزرگواری و رفتار کریمانه متحول میشدند.
آیتالله ملکحسینی با اشاره به رفتار امیرالمؤمنین(ع) در جنگ خندق، بیان کرد: زمانی که حضرت علی(ع) بر سینه عمرو بن عبدود قرار گرفت و دشمن به صورت ایشان آب دهان انداخت، امام(ع) لحظهای درنگ کرد؛ زیرا نمیخواست اقدام او از روی خشم شخصی باشد، بلکه میخواست تنها برای خداوند متعال عمل کند.
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری افزود: این همان معنای قدرت مدیریتشده است؛ انسان قدرتمند کسی نیست که هر جا توانست خشم خود را اعمال کند، بلکه کسی است که بتواند قدرت و احساس خود را مدیریت کند.
وی با اشاره به داستان معروف برخورد امام حسن مجتبی(ع) با مردی از شام، گفت: آن فرد با سخنان تند به امام حسن(ع) توهین کرد، اما حضرت به جای مقابله، با محبت با او رفتار کرد و از او پذیرایی نمود؛ به گونهای که همان فرد پس از مدتی اعتراف کرد که با نفرت وارد مدینه شده بود، اما با محبت امام، محبوبترین انسان نزد او شد.
آیتالله ملکحسینی همچنین به سیره امام سجاد(ع) اشاره کرد و گفت: وقتی فردی نزد امام آمد و از سخنان ناروا علیه ایشان خبر داد، حضرت فرمود: اگر آنچه گفتی در من وجود دارد، خدا مرا ببخشد و اگر دروغ است، خدا تو را ببخشد. آیتالله ملکحسینی تأکید کرد: این رفتارها نشان میدهد حلم، به معنای ضعف نیست؛ بلکه بالاترین سطح مدیریت نفس و اخلاق انسانی است.
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری خاطرنشان کرد: انسان متقی باید در برابر ظلم و زیادهخواهی ایستادگی داشته باشد، اما در برابر انسانهای ضعیف، اهل رحمت و گذشت باشد؛ چراکه شجاعت واقعی، مدیریت توانمندی است، نه بیمحابا به کار گرفتن قدرت.
وی در ادامه ضمن تبیین ویژگیهای انسان متقی در خطبه متقین امیرالمؤمنین(ع)، با تأکید بر اینکه حلم نشانه ضعف و ناتوانی نیست، اظهار کرد: حلم نوعی توانمندی در مدیریت ویژگیهای انسانی است و انسان حلیم کسی است که قدرت دارد، اما قدرت خود را در مسیر درست و با مدیریت به کار میگیرد.
آیتالله ملکحسینی با اشاره به برداشتهای نادرست از مفهوم حلم افزود: گاهی حلم در فرهنگ عمومی با مظلومیت، بیحالی یا ناتوانی اشتباه گرفته میشود، در حالی که در مکتب اهلبیت(ع)، حلم از مهمترین نشانههای اقتدار شخصیت انسان است.
این استاد حوزه علمیه تصریح کرد: انسان حلیم کسی نیست که توان واکنش ندارد، بلکه کسی است که میتواند واکنش خود را انتخاب کند؛ او اجازه نمیدهد خشم، کینه یا هیجانات لحظهای، تصمیم و رفتار او را مدیریت کند.
وی با اشاره به نمونههایی از عالمان دین، بیان کرد: در زندگی بزرگانی همچون مرحوم میرزای شیرازی نیز این ویژگی دیده میشود؛ شخصیتی که در برابر قدرتهای استعماری ایستادگی کرد، اما در رفتار شخصی و اجتماعی، اهل حلم و بردباری بود.
آیتالله ملکحسینی ادامه داد: شجاعت به معنای اعمال قدرت بیحساب نیست؛ بلکه شجاعت واقعی، مدیریت توانمندی است. ممکن است انسان قدرت داشته باشد، اما اگر نتواند آن را کنترل کند، این شجاعت نیست.
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری با بیان اینکه تفاوت میان قدرت و شجاعت باید مورد توجه قرار گیرد، گفت: هر موجود قدرتمندی الزاماً شجاع نیست؛ شجاعت آن است که انسان قدرت خود را در جای درست و برای هدف درست به کار گیرد.
وی با اشاره به سیره امیرالمؤمنین(ع) اظهار کرد: حضرت علی(ع) در میدانهای سخت، مظهر شجاعت بود، اما همین امام بزرگوار در برخورد با مردم، اهل گذشت، رحمت و مدیریت خشم بود.
آیتالله ملکحسینی افزود: امیرالمؤمنین(ع) در نامه خود به مالک اشتر، هنگام بیان ویژگیهای کارگزاران، بر انتخاب افرادی تأکید میکند که اهل حلم باشند؛ چراکه کسی که مسئولیت اجتماعی دارد، اگر نتواند خشم و احساس خود را مدیریت کند، نمیتواند جامعه را به درستی اداره کند.
این استاد حوزه علمیه با اشاره به توصیه امام علی(ع) درباره پذیرش عذر دیگران گفت: انسان حلیم کسی است که اگر فردی اشتباه خود را پذیرفت و عذرخواهی کرد، راه بازگشت را برای او باز بگذارد.
وی مدیریت خشم را به معنای از دست دادن اقتدار ندانست، بلکه بالاترین شکل اقتدار دانست و افزود: کسی که نمیتواند خود را کنترل کند، در حقیقت تحت فرمان احساسات خود قرار دارد.
آیتالله ملکحسینی خاطرنشان کرد: انسان متقی فقط خودش را اصلاح نمیکند، بلکه حضور او باید موجب اصلاح دیگران نیز شود؛ اگر انسان پاک باشد، میتواند زمینه پاکی دیگران را فراهم کند و اگر هدایت یافته باشد، میتواند چراغ هدایت دیگران شود.
نماینده مردم کهگیلویه و بویراحمد در مجلس خبرگان رهبری گفت: امیرالمؤمنین(ع) با معرفی حلم به عنوان یکی از نخستین ویژگیهای اجتماعی متقین، به ما میآموزد که جامعه دینی نیازمند انسانهایی است که هم قدرت داشته باشند و هم قدرت مدیریت آن را؛ زیرا اقتدار بدون اخلاق، انسان را به درندگی میکشاند و اخلاق همراه با قدرت، جامعه را به سمت رشد و تعالی هدایت میکند.
نظر شما