خبرگزاری شبستان_چهارمحالوبختیاری: مسجد، وقتی با حضور مردم جان میگیرد، دیگر فقط محل برگزاری یک مراسم نیست؛ به کانونی برای تربیت، همدلی، مشارکت و رویش نسل تازهای از کنشگران فرهنگی بدل میشود. این روزها در مسجد امام علی(ع) بروجن، چنین تصویری بهروشنی دیده میشود؛ جایی که نوجوانان، جوانان، خادمان و فعالان فرهنگی، شانهبهشانه یکدیگر، چراغ برنامههای دینی و اجتماعی را روشن نگه داشتهاند.
در این مسجد، نقش بچههای مسجد تنها به حضور در صفوف نماز یا نشستن پای برنامهها محدود نیست. آنان از مراحل اولیه آمادهسازی گرفته تا اجرای بخشهای مختلف، در متن فعالیتها قرار دارند؛ یکی در تدارک فضای برگزاری مراسم است، دیگری مسئول هماهنگی مهمانان، آن یکی در بخش فرهنگی همکاری میکند و جمعی دیگر در فضاسازی، نظمبخشی، پذیرایی و همراهی با برنامههای قرآنی و آیینی نقش دارند. همین حضور موثر، مسجد را از یک فضای صرفاً مناسبتی به یک مجموعه پویا و زنده تبدیل کرده است.
در روزهایی که بسیاری از دغدغهمندان فرهنگی از فاصله گرفتن نسل نو از فضاهای هویتی سخن میگویند، تجربه مسجد امام علی (ع) در بروجن نشان میدهد هرجا به جوانان میدان داده شود، حس تعلق نیز شکل میگیرد. نوجوانی که مسئولیتی هرچند کوچک در مسجد میپذیرد، رفتهرفته خود را جزئی از یک حرکت بزرگتر میبیند؛ حرکتی که هم بعد عبادی دارد و هم کارکرد اجتماعی و فرهنگی.
فعالیتهای مسجد امام علی(ع) در طول سال تنها در برگزاری مناسبتهای مذهبی خلاصه نمیشود. اجرای برنامههای قرآنی، نشستهای معرفتی، طرحهای فرهنگی، فعالیتهای مناسبتی، مشارکتهای اجتماعی و حضور سازمانیافته نوجوانان و جوانان در بخشهای مختلف، بخشی از رویکردی است که تلاش دارد مسجد را به محور پیوند دین، فرهنگ و جامعه محلی تبدیل کند.
پشت صحنه روشن یک مجلس مردمی
آنچه در نگاه نخست از یک مراسم دیده میشود، معمولاً بخش آشکار ماجراست؛ اما در پس هر برنامه موفق، شبکهای از همکاری، اعتماد و دلسوزی قرار دارد. در مسجد امام علی (ع) شهر بروجن نیز برگزاری آیینهای فرهنگی و دینی، حاصل ساعتها برنامهریزی و همراهی نیروهای مردمی است؛ از بزرگترهایی که تجربه را به میدان میآورند تا جوانانی که انرژی، ابتکار و تحرک را به برنامه تزریق میکنند.
همین همکاری نسلها، یکی از مهمترین ویژگیهای فعالیتهای مسجدی در بروجن به شمار میرود. در این فضا، نه شور جوانی نادیده گرفته میشود و نه تجربه پیشکسوتان کنار گذاشته میشود؛ بلکه نوعی تقسیم مسئولیت شکل میگیرد که حاصل آن، برگزاری برنامههایی منظم، مردمی و اثرگذار است.
بچههای مسجد در چنین بستری، تنها کمککار مراسم نیستند؛ آنان در عمل، آموزش مسئولیتپذیری، نظم، تعامل اجتماعی و کار جمعی میبینند. شاید همین کارکرد تربیتی پنهان، از مهمترین دستاوردهای برنامههای فرهنگی مسجد باشد؛ دستاوردی که در آمار و گزارشهای معمول کمتر دیده میشود، اما در ساختن آینده اجتماعی محلات نقش اساسی دارد.
شبی که قرآن و عزا به هم رسیدند
در چنین فضایی، ویژهبرنامه سوگواری امام شهید و محفل انس با قرآن کریم با حضور چشمگیر مؤمنان، خانوادهها، قرآندوستان و اقشار مختلف مردم در مسجد امام علی (ع) برگزار شد؛ مراسمی که از نخستین دقایق آغاز، حال و هوای معنوی ویژهای بر فضای مسجد حاکم کرد.
شبستان مسجد مملو از حاضران بود؛ مردمی که برای شرکت در مجلسی از جنس تلاوت، تذکر، ارادت و همدلی گرد هم آمده بودند. حضور نوجوانان در کنار سالمندان، خانوادهها در کنار جوانان و فعالان فرهنگی در کنار مردم عادی، تصویری گویا از جایگاه مسجد بهعنوان نقطه اتصال لایههای مختلف جامعه ترسیم کرد.
بخش آغازین این آیین با تلاوت آیاتی از کلامالله مجید همراه بود. قاری قرآن با صوتی دلنشین، آیات الهی را در فضای مسجد طنینانداز کرد و مجلس را در نوری از خشوع و تأمل فرو برد. نغمههای قرآنی، پیش از آنکه مراسم سوگواری آغاز شود، دلها را برای ورود به فضایی آکنده از معنا آماده کرد؛ فضایی که در آن، آیه و اشک در کنار یکدیگر قرار گرفتند.
حاضران در این محفل، علاوه بر بهرهمندی از فضای روحانی تلاوت قرآن، در آیین عزاداری نیز با دلی آکنده از ارادت شرکت کردند. مرثیهخوانی و ذکر مصیبت، حال مجلس را دگرگون ساخت و مسجد را به صحنهای از اندوه آگاهانه و پیوند عاطفی با ارزشهای عاشورایی تبدیل کرد. آنچه در این آیین برجسته بود، صرفاً برگزاری یک مراسم سوگواری نبود، بلکه بازخوانی فرهنگی و معنوی مفاهیمی چون ایثار، پایداری، حقطلبی و وفاداری به مسیر حق بود.
رویدادی فراتر از یک مراسم مناسبتی
برگزاری این برنامه برای بسیاری از حاضران، تنها یک حضور آیینی نبود. این مجلس، برای بخشی از مردم یادآور نقش تاریخی مسجد در انسجام اجتماعی و پرورش هویت دینی بود؛ نقشی که همچنان در بافت فرهنگی شهرهایی چون بروجن زنده و موثر است. از همین منظر، محفل انس با قرآن و آیین سوگواری در مسجد امام علی (ع) را میتوان جلوهای از تداوم سنتهای زنده مردمی دانست که هنوز در متن جامعه جریان دارند.
در این برنامه، مشارکت مردمی از ابتدا تا انتها محسوس بود. از همکاری در آمادهسازی محیط گرفته تا حضور منظم در مراسم و همراهی با بخشهای مختلف، همهچیز نشان میداد که این آیین بر پایه سرمایه اجتماعی مسجد شکل گرفته است. سرمایهای که مهمترین پشتوانه آن، اعتماد متقابل میان مردم، فعالان فرهنگی و نسل جوان است.
همین موضوع سبب شده است برنامههای مسجدی در چنین فضاهایی، از حالت تشریفاتی فاصله بگیرد و به تجربهای مشترک برای مخاطبان بدل شود؛ تجربهای که در آن، مردم نه تماشاگر، بلکه بخشی از پیکره اصلی برنامه هستند.
روایت یک جریان فرهنگی از زبان راهبر کانونها
برای بررسی دقیقتر روند فعالیتهای مسجدمحور در شهرستان بروجن، با سید امیرعلی عدنانی، راهبر کانونهای فرهنگی هنری مساجد شهرستان بروجن گفتوگو کردیم؛ چهرهای که از نزدیک در جریان ظرفیتها، چالشها و برنامههای کانونهای مسجدی این شهرستان قرار دارد.
عدنانی در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان در استان چهارمحالوبختیاری با اشاره به جایگاه راهبردی مسجد در حیات فرهنگی جامعه گفت: کانونهای فرهنگی هنری مساجد در شهرستان بروجن تلاش میکنند مسجد را از یک فضای محدود به برنامههای مناسبتی، به محیطی پویا برای رشد فکری، دینی و اجتماعی نسل جوان تبدیل کنند.
وی افزود: در سالهای اخیر، مساجد شهرستان بروجن بهویژه با اتکا به ظرفیت جوانان و نوجوانان، برنامههای متنوعی را در حوزههای قرآنی، فرهنگی، هنری، آموزشی و اجتماعی دنبال کردهاند و این روند نشان میدهد که مسجد همچنان میتواند یکی از موثرترین پایگاههای ارتباط با مردم باشد.
راهبر کانونهای فرهنگی هنری مساجد شهرستان بروجن ادامه داد: یکی از مهمترین اهداف ما این است که نوجوانان و جوانان، مسجد را فضایی نزدیک به خود بدانند؛ فضایی که در آن هم امکان حضور معنوی دارند و هم میتوانند استعدادها و توانمندیهایشان را در عرصههای مختلف به کار بگیرند.
وی اظهار کرد: وقتی یک نوجوان در برگزاری یک مراسم نقش میگیرد، یا در یک گروه فرهنگی، قرآنی، رسانهای یا هنری فعال میشود، عملاً پیوند او با مسجد عمیقتر میشود. این پیوند، از جنس حضور ظاهری نیست، بلکه نوعی احساس مسئولیت و هویت مشترک را شکل میدهد.
عدنانی با اشاره به فعالیتهای قرآنی کانونهای فرهنگی هنری مساجد شهرستان بروجن گفت: برگزاری محافل انس با قرآن، کلاسهای آموزش روخوانی و روانخوانی، نشستهای مفهومی، شناسایی استعدادهای قرآنی و حمایت از قاریان نوجوان از جمله برنامههایی است که در مساجد مختلف شهرستان بروجن دنبال میشود. تجربه ما نشان میدهد هرجا خانوادهها نیز در این برنامهها همراه شدهاند، اثرگذاری فعالیتها چندبرابر شده است.
وی افزود: کانونهای فرهنگی هنری مساجد فقط به یک حوزه خاص محدود نیستند. در کنار برنامههای قرآنی، فعالیتهای کتابمحور، نشستهای معرفتی، برنامههای هنری، اجرای سرود، تولید محتوای فرهنگی، کار رسانهای، اردوهای تربیتی و حتی برخی اقدامات اجتماعی و کمکهای مومنانه نیز در دستور کار قرار دارد.
فرصتسازی برای نسل نو
عدنانی در بخش دیگری از این گفتوگو با تاکید بر ضرورت اعتماد به جوانان گفت: اگر بخواهیم مسجد در آینده نیز نقشآفرین بماند، باید مسئولیتپذیری را به نسل جدید منتقل کنیم. جوانان اگر مورد اعتماد قرار گیرند، میتوانند هم ایدههای تازه وارد میدان کنند و هم در اجرا، تحرک و پایداری بیشتری به برنامهها ببخشند.
وی تصریح کرد: یکی از رویکردهای اصلی در کانونهای فرهنگی هنری مساجد شهرستان بروجن، کشف استعدادها و هدایت آنها در مسیر درست است. مسجد میتواند برای نوجوانان و جوانان، محیطی برای یادگیری، تجربهاندوزی، خدمت و رشد باشد و اگر این کارکرد تقویت شود، بسیاری از آسیبهای فرهنگی و اجتماعی نیز کاهش مییابد.
راهبر کانونهای فرهنگی هنری مساجد شهرستان بروجن درباره برخی نیازها و چالشهای پیشروی این مجموعهها نیز گفت: طبیعی است که برای توسعه فعالیتها، نیاز به امکانات بیشتر، فضاهای مناسبتر، آموزش نیروهای فعال و پشتیبانی منسجمتر وجود دارد، اما در عین حال باور داریم مهمترین عامل پیشبرنده، روحیه مردمی و انگیزه نیروهای مسجدی است.
عدنانی ادامه داد: در برخی مساجد شهرستان بروجن، الگوهای موفقی از مشارکت نوجوانان و جوانان در اجرای برنامهها شکل گرفته است. این تجربهها نشان میدهد هرجا برنامهریزی منسجم، همراهی امام جماعت، همکاری خانوادهها و نقشآفرینی کانونهای فرهنگی هنری در کنار هم قرار گرفته، نتیجه، افزایش شور و پویایی مسجد بوده است.
از یک شب تا یک افق روشن
ویژهبرنامه سوگواری امام شهید حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی حسینی خامنهای و محفل انس با قرآن کریم در مسجد امام علی (ع) را میتوان نمونهای روشن از همین افق دانست؛ افقی که در آن، مسجد نه فقط میزبان یک رویداد دینی، بلکه بستر شکلگیری یک جریان تربیتی و فرهنگی است. جریانی که با حضور مردم جان میگیرد، با اعتماد به جوانان تداوم مییابد و با پیوند با قرآن و معارف اهلبیت (ع) عمق پیدا میکند.
این مراسم نشان داد که همچنان میتوان با تکیه بر ظرفیتهای مردمی، برنامههایی پرشور، خواندنی، اثرگذار و هویتساز برگزار کرد؛ برنامههایی که در آنها معنویت از زندگی روزمره مردم جدا نیست و مسجد همچنان در مرکز این پیوند قرار دارد.
شاید مهمترین پیام چنین شبهایی همین باشد که کار فرهنگی اصیل، هنوز از دل مسجد میجوشد؛ از جایی که نوجوانی با شوق برای برگزاری یک برنامه میدود، جوانی مسئولیت میپذیرد، خانوادهای همراه میشود و مردمی برای شنیدن آیات الهی و ادای احترام به ساحت اهلبیت (ع) گرد هم میآیند.
در روزگاری که حفظ سرمایههای فرهنگی و اجتماعی بیش از همیشه اهمیت یافته، مسجد امام علی (ع) در بروجن با همین تجربهها نشان میدهد که چراغ فعالیتهای دینی و فرهنگی، اگر به دست مردم سپرده شود، نهتنها خاموش نمیماند، بلکه روشنتر از همیشه خواهد درخشید.
نظر شما