به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان، «هانی رستگاران»، روزنامه نگار در یادداشت اختصاصی به خبرگزاری شبستان نوشت: در ادبیات روابط بینالملل، قدرت نرم به توانایی یک کشور در اثرگذاری بر افکار عمومی، ایجاد جذابیت و شکلدهی به ترجیحات دیگران از طریق فرهنگ، ارزشها و مشروعیت اجتماعی اطلاق میشود. با این حال، در ایران، قدرت نرم صرفاً یک مفهوم نظری نیست، بلکه در بزنگاههای تاریخی، در قالب مشارکت مردمی، هویت دینی و انسجام ملی خود را بازتولید میکند.
آیین وداع، تشییع و تدفین پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی را میتوان یکی از برجستهترین جلوههای این بازتولید دانست. این رویداد، صرفاً یک مراسم سوگواری نبود؛ بلکه صحنهای بود که در آن سرمایه اجتماعی، هویت ملی و پیوند عمیق مردم با آرمانهای انقلاب اسلامی به نمایش درآمد. حضور گسترده اقشار مختلف مردم، فارغ از تفاوتهای قومی، مذهبی و اجتماعی، نشان داد که سرمایه نمادین جمهوری اسلامی همچنان از ظرفیت بالایی برای بسیج اجتماعی برخوردار است. این برداشت در تحلیلهای منتشرشده از سوی برخی رسانهها و یادداشتهای تحلیلی داخلی نیز مورد توجه قرار گرفته است.
قدرت نرم زمانی معنا پیدا میکند که یک ملت بتواند بدون اجبار، پیام خود را به افکار عمومی منتقل کند. در این رویداد، تصاویر میلیونها انسان که با نظم، آرامش و انگیزههای اعتقادی در مراسم حضور یافتند، به مهمترین پیام رسانهای ایران تبدیل شد. در دنیایی که نبرد روایتها جایگزین بسیاری از تقابلهای سنتی شده است، چنین صحنههایی میتواند تصویری متفاوت از ظرفیت اجتماعی و انسجام ملی ایران ارائه کند.
از سوی دیگر، مدیریت این مراسم نیز بخشی از قدرت نرم کشور بود. هماهنگی میان دستگاههای مختلف، مشارکت گسترده نهادهای مردمی، خدماترسانی به زائران، ساماندهی اسکان، حملونقل و اطلاعرسانی، نشان داد که سرمایه اجتماعی تنها در حضور مردم خلاصه نمیشود، بلکه در توانایی نظام حکمرانی برای سازماندهی یک رویداد ملی نیز متجلی است. هرچه کیفیت این خدمات بالاتر باشد، اعتماد عمومی و اعتبار نهادی نیز تقویت خواهد شد.
در عرصه بینالمللی نیز این مراسم فرصتی برای بازتعریف روایت ایران بود. در شرایطی که تصویر ایران در بسیاری از رسانههای جهانی عمدتاً از دریچه تنشهای سیاسی و امنیتی بازنمایی میشود، چنین رویدادی امکان نمایش ابعاد فرهنگی، تمدنی و اجتماعی کشور را فراهم میکند. حضور هیئتها، شخصیتها و بازتاب رسانهای گسترده، ظرفیت آن را دارد که روایت رسمی ایران را با اتکا به مؤلفههای فرهنگی و مردمی تقویت کند.
البته قدرت نرم، سرمایهای نیست که صرفاً در یک رویداد تولید شود. اگر این سرمایه به روایتهای ماندگار، تولیدات فرهنگی، مستندسازی، دیپلماسی عمومی، گردشگری زیارت و تعاملات فرهنگی تبدیل نشود، بخشی از ظرفیت آن از دست خواهد رفت. هنر حکمرانی فرهنگی در این است که یک رخداد تاریخی را به سرمایهای پایدار برای آینده کشور تبدیل کند.
آیین تشییع رهبر شهید، در این چارچوب، تنها پایان یک دوره تاریخی نبود؛ بلکه آغاز مرحلهای تازه در بازتولید قدرت نرم ایران بود. مرحلهای که در آن، انسجام ملی، فرهنگ ایثار، هویت ایرانی ـ اسلامی و مشارکت مردمی، بار دیگر به مهمترین منابع قدرت جمهوری اسلامی در عرصه داخلی و بینالمللی تبدیل شدند.
نظر شما