خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم-در روزگاری که جوانان با چالشهای متعددی در عرصه هویت، سبک زندگی و انتخاب مسیر صحیح مواجه هستند، بازخوانی سیره شخصیتهای برجسته تاریخ اسلام میتواند چراغ راهی برای عبور از این پیچیدگیها باشد.
در میان چهرههای درخشان واقعه عاشورا، حضرت ابوالفضل العباس(ع) جایگاهی ممتاز دارند؛ شخصیتی که نام او با وفاداری، بصیرت، شجاعت و ایثار گره خورده و قرنهاست به عنوان نمادی از ولایتمداری و فداکاری در فرهنگ اسلامی شناخته میشود.
حضرت عباس(ع) نه تنها در میدان نبرد کربلا، بلکه در عرصه اخلاق، معرفت و مسئولیت اجتماعی نیز الگویی ماندگار برای همه نسلها به شمار میآیند. بسیاری از صاحبنظران دینی معتقدند که بازخوانی ابعاد مختلف شخصیت علمدار کربلا میتواند پاسخگوی بخشی از نیازهای فکری و فرهنگی جوانان امروز باشد؛ نسلی که بیش از هر زمان دیگری نیازمند الگوهای الهامبخش برای مقابله با بحرانهای هویتی، فشارهای اجتماعی و تهاجم فرهنگی است.
خبرنگار شبستان در گفتوگویی با حجتالاسلام محمدحسین تابعی، کارشناس مذهبی و دبیر شبکه هیأت و تشکلهای دینی استان خراسان جنوبی، به بررسی ابعاد شخصیتی حضرت عباس(ع) و نقش سیره ایشان در زندگی نسل جوان پرداخته است.
حضرت عباس(ع) نماد ایمان، بصیرت و ولایتمداری در تاریخ اسلام
حجتالاسلام تابعی در پاسخ به این پرسش که چه ویژگیهایی از شخصیت حضرت عباس(ع) برای جوانان امروز قابل الگوگیری است، اظهار کرد: شخصیت حضرت ابوالفضل العباس(ع) در تاریخ اسلام به عنوان نماد برجستهای از ایمان، بصیرت، وفاداری و فداکاری شناخته میشود. شخصیت حضرت ابوالفضل العباس(ع) در تاریخ اسلام به عنوان نماد برجستهای از ایمان، بصیرت، وفاداری و فداکاری شناخته میشود. ایشان فرزند امیرالمؤمنین علی(ع) و امالبنین(س) بودند و در دامان ولایت و تربیت علوی رشد یافتند.
وی افزود: در منابع تاریخی مانند «الإرشاد» شیخ مفید و «مقتل الحسین» خوارزمی، از حضرت عباس(ع) به عنوان شخصیتی با ایمان استوار و بصیرت عمیق یاد شده است.
این کارشناس مذهبی با اشاره به ولایتمداری حضرت عباس(ع) عنوان کرد: یکی از مهمترین ویژگیهای ایشان، اطاعت کامل از امام زمان خویش بود. در روز عاشورا هنگامی که شمر برای حضرت عباس(ع) اماننامه آورد، ایشان آن را رد کردند و فرمودند: «لعنک الله و لعن أمانک؛ أتعطینا الأمان و ابن رسول الله لا أمان له؟»؛ خدا تو و اماننامهات را لعنت کند، آیا به ما امان میدهی در حالی که فرزند رسول خدا در امان نیست؟
حجت الاسلام تابعی ادامه داد: قرآن کریم نیز کسانی را که در راه خدا و دفاع از حق ایثار میکنند ستایش کرده و میفرماید: «مِنَ الْمُؤْمِنِینَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَیْهِ» (احزاب، ۲۳).حضرت عباس(ع) نمونه کامل چنین انسانی است که بر پیمان خود با امام زمانش استوار ماند.حضرت عباس(ع) نمونه کامل چنین انسانی است که بر پیمان خود با امام زمانش استوار ماند.
وی تصریح کرد: برای جوانان امروز، الگوگیری از حضرت عباس(ع) در محورهایی همچون بصیرت در انتخاب مسیر، وفاداری به ارزشها، شجاعت در دفاع از حق و روحیه مسئولیتپذیری اهمیت فراوان دارد و این ویژگیها میتواند آنان را در برابر فشارهای اجتماعی و فرهنگی یاری دهد.
وفاداری آگاهانه به حق؛ مهمترین پیام زندگی علمدار کربلا
دبیر شبکه هیأت و تشکلهای دینی خراسان جنوبی درباره مهمترین پیام اخلاقی و اجتماعی زندگی حضرت عباس(ع) برای نسل جوان گفت: مهمترین پیام زندگی حضرت عباس(ع) را میتوان در مفهوم «وفاداری آگاهانه به حق» خلاصه کرد.
وی بیان کرد: حضرت عباس(ع) نه صرفاً از روی احساسات، بلکه با شناخت عمیق از جایگاه امام حسین(ع)، در کنار ایشان ایستادند. این وفاداری مبتنی بر معرفت است حضرت عباس(ع) نه صرفاً از روی احساسات، بلکه با شناخت عمیق از جایگاه امام حسین(ع)، در کنار ایشان ایستادند. این وفاداری مبتنی بر معرفت است؛ همان چیزی که در فرهنگ دینی از آن به «بصیرت» تعبیر میشود.
حجت الاسلام تابعی با اشاره به فرازی از زیارت حضرت عباس(ع) افزود: در این زیارت آمده است: «أشهد لک بالتسلیم والتصدیق والوفاء والنصیحة لخلف النبی»؛ گواهی میدهم که تو در برابر امام خود تسلیم، تصدیقکننده و باوفا بودی. این عبارت نشان میدهد که محور شخصیت ایشان، وفاداری و نصیحتگری صادقانه نسبت به امام حق بوده است.
وی ادامه داد: از منظر اجتماعی نیز حضرت عباس(ع) نماد حمایت از مظلوم و ایستادگی در برابر ظلم هستند. قرآن کریم میفرماید: «کُونُوا قَوَّامِینَ بِالْقِسْطِ» (نساء، ۱۳۵)؛ برای عدالت قیام کنید و حضور حضرت عباس(ع) در کربلا مصداق عملی این فرمان الهی بود.
این کارشناس مذهبی خاطرنشان کرد: برای نسل جوان، پیام اصلی این است که در برابر حقیقت بیتفاوت نباشند، نسبت به سرنوشت جامعه مسئولیتپذیر باشند و در مسیر عدالت و ارزشهای الهی ثابتقدم بمانند.
سیره حضرت عباس(ع) راهگشای عبور از بحرانهای هویتی جوانان
حجتالاسلام تابعی در ادامه با اشاره به چالشهای پیش روی جوانان امروز اظهار کرد: جوانان در شرایط کنونی با مسائلی همچون بحران هویت، فشارهای فرهنگی، گسترش فردگرایی و در برخی موارد تضعیف ارزشهای اخلاقی مواجه هستند.
وی افزود: فضای رسانهای و تحولات سریع اجتماعی نیز موجب شده است که برخی از جوانان در تشخیص مسیر صحیح دچار سردرگمی شوند.
این کارشناس مذهبی تأکید کرد: در چنین شرایطی، سیره حضرت عباس(ع) میتواند راهنمای مهمی برای نسل جوان باشد. نخستین عنصر در شخصیت ایشان «بصیرت» است. سیره حضرت عباس(ع) میتواند راهنمای مهمی برای نسل جوان باشد. نخستین عنصر در شخصیت ایشان «بصیرت» است. امام صادق(ع) درباره حضرت عباس(ع) میفرمایند: «کان عمُّنا العباس نافذ البصیرة صلب الإیمان»؛ عموی ما عباس دارای بصیرتی نافذ و ایمانی استوار بود.
وی ادامه داد: این بصیرت به جوانان میآموزد که در فضای پیچیده امروز باید با آگاهی، شناخت و تحلیل صحیح تصمیمگیری کنند و تحت تأثیر تبلیغات و فشارهای بیرونی قرار نگیرند.
حجت الاسلام تابعی اضافه کرد: همچنین روحیه ایثار و مسئولیتپذیری حضرت عباس(ع) میتواند در تقویت حس مسئولیت اجتماعی در میان جوانان نقشآفرین باشد.روحیه ایثار و مسئولیتپذیری حضرت عباس(ع) میتواند در تقویت حس مسئولیت اجتماعی در میان جوانان نقشآفرین باشد.
وی گفت: به بیان دیگر، سیره حضرت عباس(ع) الگویی از جوانی مؤمن، آگاه و مسئول ارائه میدهد که میتواند در برابر بحرانهای اخلاقی و هویتی راهگشا باشد.
وفاداری، ایثار و مسئولیتپذیری سه ستون اصلی شخصیت حضرت عباس(ع)
این کارشناس دینی با تشریح نقش مفاهیمی همچون وفاداری، ایثار و مسئولیتپذیری در زندگی حضرت عباس(ع) اظهار کرد: این سه مفهوم را میتوان ستونهای اصلی شخصیت حضرت عباس(ع) دانست.
وی افزود: وفاداری ایشان به امام حسین(ع) تا آنجا بود که حتی زمانی که به فرات رسیدند و با تشنگی شدید مواجه بودند، از نوشیدن آب خودداری کردند و فرمودند: «یا نفس من بعد الحسین هونی»؛ ای نفس، پس از حسین خوار باشی، چگونه آب بنوشم در حالی که او تشنه است؟
حجت الاسلام تابعی خاطرنشان کرد: این روحیه ایثار همان مفهومی است که قرآن کریم درباره آن میفرماید: «وَیُؤْثِرُونَ عَلَی أَنفُسِهِمْ وَلَوْ کَانَ بِهِمْ خَصَاصَةٌ» (حشر، ۹)؛ دیگران را بر خود مقدم میدارند، حتی اگر خود نیازمند باشند.
وی تصریح کرد: در سبک زندگی جوانان امروز، این مفاهیم میتواند در قالب وفاداری به خانواده و ارزشها، مسئولیتپذیری در برابر جامعه و ایثار در کمک به دیگران نمود پیدا کند.
دبیر شبکه هیأت و تشکلهای دینی خراسان جنوبی افزود: چنین نگرشی میتواند روحیه همبستگی اجتماعی، اخلاقمداری و مسئولیتپذیری را در جامعه تقویت کند.
بهرهگیری از هنر و رسانه برای معرفی صحیح شخصیت حضرت عباس(ع)
حجتالاسلام تابعی درباره نقش رسانهها و نهادهای فرهنگی در معرفی شخصیت حضرت عباس(ع) به نسل جدید هم گفت: برای معرفی صحیح شخصیت حضرت عباس(ع) لازم است از روشهای نوین ارتباطی استفاده شود.
برای معرفی صحیح شخصیت حضرت عباس(ع) لازم است از روشهای نوین ارتباطی استفاده شود.
وی اظهار کرد: صرف بیان تاریخی و سنتی ممکن است برای برخی جوانان جذابیت کافی نداشته باشد؛ از این رو باید از ظرفیت هنر، سینما، مستند، ادبیات و فضای مجازی بهره گرفت.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: نکته مهم آن است که شخصیت حضرت عباس(ع) با تکیه بر منابع معتبر تاریخی و روایی معرفی شود. آثاری همچون «الإرشاد» شیخ مفید، «لهوف» سید بن طاووس و «نفس المهموم» شیخ عباس قمی از جمله منابع ارزشمند برای شناخت دقیق واقعه کربلا و شخصیت حضرت عباس(ع) به شمار میروند.
وی افزود: همچنین باید ابعاد انسانی و اخلاقی شخصیت ایشان از جمله وفاداری، شجاعت، جوانمردی و مسئولیتپذیری بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد تا جوانان بتوانند این مفاهیم را با زندگی روزمره خود پیوند بزنند.
حجت الاسلام تابعی در پایان تأکید کرد: اگر این مفاهیم به زبان قابل فهم و متناسب با نیازهای نسل جدید ارائه شود، شخصیت حضرت عباس(ع) میتواند الهامبخش بسیاری از جوانان در مسیر زندگی فردی و اجتماعی باشد.
نظر شما