خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- در شرایطی که جوامع انسانی امروز با پیچیدگیهای روزافزون فکری، رسانهای و اجتماعی مواجه هستند و مفاهیم بنیادینی همچون «ولایت»، «رهبری دینی» و «بصیرت اجتماعی» بیش از گذشته نیازمند بازخوانی دقیق و عمیقاند، توجه به ریشههای قرآنی و سیره اهلبیت (ع) در تبیین این مفاهیم میتواند راهگشای بسیاری از ابهامات نظری و عملی باشد.
در همین راستا، حجتالاسلام علی محقی، مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی، در گفتوگویی تفصیلی با خبرنگار خبرگزاری شبستان، به تشریح ابعاد گوناگون مفهوم ولایت در اندیشه اسلامی، نسبت آن با ولایت فقیه، جایگاه تربیت انسان در حکمرانی دینی، اهمیت وحدت در سیره امیرالمؤمنین علی (ع) و نقش تعیینکننده بصیرت در جامعه اسلامی پرداخت.
وی با تأکید بر اینکه فهم صحیح از ولایت بدون رجوع به قرآن کریم و معارف اهلبیت (ع) امکانپذیر نیست، اظهار کرد: در منطق وحیانی اسلام، ولایت صرفاً یک مفهوم سیاسی یا اداری نیست، بلکه یک حقیقت عمیق تربیتی و انسانساز است که تمام ابعاد حیات فردی و اجتماعی انسان را در بر میگیرد. از این منظر، قرآن کریم بهترین تبیینکننده مسیر ولایت است و امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (ع) بهعنوان مظهر تامّ ولایت الهی، نگاه کاملاً قرآنی به این حقیقت داشتهاند.
ولایت؛ حقیقتی فراتر از ساختارهای سیاسی و اداری
حجتالاسلام محقی با اشاره به اینکه در نگاه رایج، ولایت گاه به سطح مدیریت سیاسی یا سرپرستی اجتماعی تقلیل داده میشود، تصریح کرد: در حالی که در منطق قرآن و معارف اهلبیت (ع)،ولایت به معنای صرف اداره جامعه نیست، بلکه به معنای هدایت، تربیت و شکلدهی به شخصیت انسانها بر اساس معیارهای الهی است.ولایت به معنای صرف اداره جامعه نیست، بلکه به معنای هدایت، تربیت و شکلدهی به شخصیت انسانها بر اساس معیارهای الهی است.
وی افزود: وقتی از ولیّ امر سخن گفته میشود، منظور فردی است که بتواند جامعه را در مسیر رشد معنوی، اخلاقی و فکری هدایت کند و تربیت انسانها را بر اساس مبانی صحیح دینی بر عهده بگیرد. بنابراین ولایت در اصل، یک مسئولیت سنگین تربیتی است، نه صرفاً یک جایگاه اداری یا سیاسی.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی در ادامه با تبیین جایگاه ولایت فقیه در امتداد ولایت الهی گفت: در منظومه فکری شیعه، ولایت فقیه به معنای ادامه همان مسیری است که انبیا، ائمه معصومین (ع) و اولیای الهی در جهت تربیت انسانها پیمودهاند.
وی تصریح کرد: فقیه جامعالشرایط در نگاه دینی، صرفاً یک مدیر سیاسی نیست، بلکه فردی است که باید بتواند جامعه را بر اساس آموزههای دینی تربیت کند و مسیر رشد فکری و معنوی مردم را سامان دهد. از همین رو، هر کسی نمیتواند مدعی ولایت شود، چراکه این جایگاه نیازمند تهذیب نفس، بصیرت عمیق و توان تربیت انسان است.
تربیت انسان؛ شاخص اصلی در تشخیص ولیّ الهی
حجتالاسلام محقی با تأکید بر اینکه معیار اصلی در تشخیص ولیّ الهی، توانایی تربیت انسان است، اظهار کرد: اولیای الهی کسانی هستند که با رفتار، گفتار و سیره عملی خود، انسانهایی در تراز ایمان و اخلاق پرورش دادهاند.
وی با اشاره به نقش پیامبران، ائمه معصومین (ع) و حتی برخی از علمای بزرگ شیعه در این مسیر افزود: تاریخ اسلام نشان میدهد که بسیاری از شخصیتهای برجسته دینی، به واسطه تأثیر عمیق تربیتی خود بر جامعه، به عنوان الگوهای ولایتمداری شناخته شدهاند تاریخ اسلام نشان میدهد که بسیاری از شخصیتهای برجسته دینی، به واسطه تأثیر عمیق تربیتی خود بر جامعه، به عنوان الگوهای ولایتمداری شناخته شدهاند؛ چراکه توانستهاند انسانهایی مؤمن، آگاه و مسئولیتپذیر تربیت کنند.
این کارشناس دینی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت وحدت در سیره امیرالمؤمنین علی (ع) اظهار کرد: در جریان جنگ جمل، زمانی که برخی افراد در فضای بحرانی نبرد، پرسشهایی درباره مسائل تاریخی و اختلافی مطرح میکردند، حضرت امیرالمؤمنین (ع) با درایت کامل از ورود به مباحثی که میتوانست موجب تفرقه در صفوف مسلمانان شود جلوگیری کردند.
وی افزود: این رفتار نشان میدهد که در منطق علوی، حفظ انسجام جامعه اسلامی در شرایط حساس، بر طرح برخی اختلافات تاریخی اولویت دارد و هر سخن یا اقدامی که موجب تضعیف وحدت شود، نیازمند دقت و پرهیز است. این همان عقلانیت دینی در مدیریت جامعه است که در سیره امیرالمؤمنین (ع) بهوضوح قابل مشاهده است.
بصیرت؛ محصول روایت صحیح و دادههای دقیق در جامعه اسلامی
حجتالاسلام محقی در ادامه با تبیین مفهوم «بصیرت» اظهار کرد: بصیرت صرفاً به معنای داشتن اطلاعات عمومی نیست، بلکه نوعی شناخت دقیق، عمیق و مبتنی بر داده صحیح از واقعیتهاست که میتواند انسان را در تصمیمگیریهای فردی و اجتماعی هدایت کند.بصیرت صرفاً به معنای داشتن اطلاعات عمومی نیست، بلکه نوعی شناخت دقیق، عمیق و مبتنی بر داده صحیح از واقعیتهاست که میتواند انسان را در تصمیمگیریهای فردی و اجتماعی هدایت کند.
وی افزود: زمانی که اطلاعات نادرست یا یکسویه به جامعه منتقل شود، طبیعی است که برداشتها و تحلیلها نیز دچار انحراف خواهد شد. در چنین شرایطی، جامعه نمیتواند مواضع دقیق و صحیح اتخاذ کند و همین مسئله زمینهساز آسیبهای اجتماعی و سیاسی خواهد شد.
مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد خراسان جنوبی با اشاره به اهمیت «روایت صحیح» در مدیریت افکار عمومی گفت: یکی از چالشهای اساسی در هر جامعه، نحوه ارائه روایت از وقایع و رویدادهاست.
وی تصریح کرد: اگر روایت درست و مبتنی بر واقعیت به جامعه ارائه شود، نتیجه آن شکلگیری بصیرت و تصمیمگیری صحیح خواهد بود، اما اگر روایتها یکسویه یا تحریفشده باشند، جامعه دچار سردرگمی و دوگانگی در تحلیل خواهد شد. این مسئله در تاریخ صدر اسلام نیز وجود داشته و امروز نیز در قالبهای جدید رسانهای قابل مشاهده است.
وظیفه نسل جوان؛ ترویج فهم صحیح از ولایت و بصیرت اجتماعی
حجتالاسلام محقی در پایان با اشاره به نقش مهم جوانان در صیانت از فرهنگ ولایتمداری و بصیرت اجتماعی گفت: مهمترین وظیفه نسل جوان در شرایط امروز، دریافت صحیح اطلاعات، تحلیل دقیق مسائل و سپس انتقال و ترویج این فهم درست در جامعه است.مهمترین وظیفه نسل جوان در شرایط امروز، دریافت صحیح اطلاعات، تحلیل دقیق مسائل و سپس انتقال و ترویج این فهم درست در جامعه است.
وی خاطرنشان کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند انتقال چهرهبهچهره، آگاهانه و مسئولانه معارف دینی هستیم؛ بهگونهای که فهم صحیح از ولایت، بصیرت اجتماعی و نگاه تربیتی اسلام در سطح جامعه گسترش یابد و زمینهساز رشد فکری و معنوی جامعه اسلامی شود.
نظر شما