به گزارش خبرگزاری شبستان از استان قم، حجتالاسلام والمسلمین مصطفی پورمحمدی دقایقی قبل در پانزدهمین همایش تاریخ شفاهی ایران که در قم در حال برگزاری است، با اشاره به اهمیت روایتگری تاریخی در مقاطع حساس، اظهار داشت: انقلاب اسلامی ایران صرفاً یک جابهجایی سیاسی یا تغییر حکومت نبود، بلکه پروژهای بزرگ برای نظامسازی و ایجاد یک ساختار مدیریتی مبتنی بر نگاه تمدنی و پشتوانه فرهنگی به شمار میرود؛ رخدادی عظیم که ابعاد فراوانی از آن هنوز نیازمند شناخت، پژوهش و تبیین است.
وی افزود: پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نظامی شکل گرفت که بر پایه مبانی فکری، فرهنگی و تمدنی استوار بود و ظرفیت تمدنسازی داشت. درباره این تحول بزرگ کارهای فراوانی انجام شده، اما همچنان بخشهای مهمی از آن ناشناخته مانده و نیازمند پژوهشهای دقیقتر است.
سال ۱۴۰۴ را باید بهعنوان یک نقطه عطف تاریخی مطالعه کرد
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی در ادامه با اشاره به تحولات منطقهای و بینالمللی، سال ۱۴۰۴ را از مهمترین مقاطع تاریخ معاصر دانست و گفت: از سال ۱۴۰۴ یک تحول بزرگ ذهنی، روانی و تاریخی در حال شکلگیری است. همه ما باید روی این سال تمرکز کنیم، آن را خوب ببینیم، خوب بفهمیم، خوب بنویسیم، خوب تصویر کنیم و خوب روایت کنیم.
پورمحمدی با اشاره به شرایط پیچیده و پرتنش جهان افزود: امروز شاهد درهمتنیدگی تحولات نظامی، سیاسی، اقتصادی، امنیتی و رسانهای در سطح بینالمللی هستیم. حجم گسترده عملیات روانی، جنگ رسانهای و تلاش قدرتهای جهانی برای مدیریت افکار عمومی نشان میدهد که جهان در حال عبور از یک مرحله حساس تاریخی است.
وی تصریح کرد: اتفاقاتی که در عرصههای نظامی، بازارهای مالی، حوزه انرژی و فضای رسانهای در حال رخ دادن است، بیانگر آن است که بازیگران بزرگ جهانی با نگرانی تحولات پیشرو را دنبال میکنند و تلاش دارند آن را کنترل و مدیریت کنند.
جهان تشنه یک تحول عمیق است
پورمحمدی با اشاره به بازتاب گسترده برخی محتواهای رسانهای در سطح جهانی اظهار داشت: امروز گاهی یک جمله، یک توییت، یک کلیپ کوتاه یا حتی یک اثر ساده رسانهای صدها میلیون بار دیده میشود. این نشان میدهد که افکار عمومی جهان آماده پذیرش و جستوجوی یک تحول عمیق است.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی این پرسش مطرح میشود که چه کسی حرفی برای گفتن دارد، چه کسی میتواند حرف خود را درست و منطقی بیان کند، چه کسی میتواند بر سر اصول خود بایستد و چه کسی قادر است مسیر ترسیمشده خود را با استقامت ادامه دهد. این مؤلفهها عناصر شکلدهنده تحولات بزرگ تاریخی هستند.
تاریخ شفاهی مسئلهای حاشیهای نیست
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی با رد این نگاه که تاریخ شفاهی موضوعی فرعی و کماهمیت است، گفت: ممکن است برخی تصور کنند در شرایطی که کشور با مسائل اقتصادی، سیاسی، امنیتی و جنگ روانی مواجه است، پرداختن به تاریخ شفاهی موضوعی حاشیهای محسوب میشود؛ در حالی که حقیقت دقیقاً برعکس است.
وی افزود: تاریخ شفاهی همان مسیری است که از نهضت عاشورا آغاز شد و توسط حضرت زینب کبری(س)، امام سجاد(ع) و دیگر بازماندگان کربلا ادامه یافت. اگر روایت عاشورا شکل نمیگرفت، امروز این حماسه بزرگ در حافظه تاریخی بشر ماندگار نمیشد.
پورمحمدی تأکید کرد: امروز نیز مسئولیت ما ثبت و روایت دقیق حوادث است تا حقیقت رویدادهای تاریخی برای نسلهای آینده باقی بماند.
سال ۱۴۰۴؛ سال غلیان فرهنگ و دین
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به عنوان همایش «تاریخ فرهنگ و دین»، اظهار داشت: به اعتقاد من سال ۱۴۰۴ سال غلیان، اوج و بلوغ فرهنگ و دین در جامعه ایرانی است.
پورمحمدی افزود: فرهنگ ایرانی در طول تاریخ با فرهنگ توحیدی پیش از اسلام و سپس با فرهنگ اهلبیتی و تشیع درآمیخته و هویت امروز ایران را شکل داده است. آنچه امروز در جامعه مشاهده میکنیم، تجلی همین پیوند عمیق فرهنگی و دینی است.
وی ادامه داد: اگر کسی بخواهد گزارشی جامع از فرهنگ و دین در ایران معاصر ارائه کند، سال ۱۴۰۴ یکی از مهمترین منابع و نمونههای مطالعاتی خواهد بود؛ سالی که سرشار از فراز و فرودهای مهم، حوادث تلخ و شیرین، مقاومتها، ایثارها و جلوههای فرهنگی و معنوی است.
برخی حوادث به دلیل ضعف روایت، ناشناخته ماندهاند
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی با اشاره به اهمیت مستندسازی دقیق حوادث جنگی و امنیتی اظهار داشت: در کشور ما رویدادهای مهمی رخ داده که به دلیل ضعف در ثبت و روایت، ابعاد واقعی آنها شناخته نشده است.
وی با اشاره به یکی از حملات انجامشده در منطقه لامرد گفت: پس از بررسی اسناد و تحقیقات تخصصی مشخص شد که در برخی عملیاتها از فناوریها و تسلیحات جدیدی استفاده شده که ابعاد آن در زمان وقوع بهدرستی درک نشده بود. اسناد، تحقیقات علمی و مصاحبههای میدانی بعدها به روشن شدن ابعاد این وقایع کمک کردند.
پورمحمدی خاطرنشان کرد: این نمونهها نشان میدهد که ثبت دقیق خاطرات، اسناد و روایتها تا چه اندازه در فهم درست تاریخ اهمیت دارد.
شهدای مدافع حرم؛ نقطه اوج یک حماسه تاریخی
وی در ادامه به فعالیتهای مرکز اسناد انقلاب اسلامی در حوزه ثبت و تدوین تاریخ معاصر اشاره کرد و گفت: چند سال برای تدوین دانشنامه و یادنامه شهدای مدافع حرم تلاش شد و سرانجام این مجموعه منتشر شد.
پورمحمدی افزود: بر اساس بررسیهای دقیق و تطبیق اطلاعات با نهادهای مسئول، تعداد شهدای ایرانی مدافع حرم ۵۶۲ نفر ثبت شده است. این عدد در نگاه نخست شاید کوچک به نظر برسد، اما وقتی تأثیرات راهبردی این حضور را بررسی میکنیم، به عظمت آن پی میبریم.
وی تصریح کرد: ملتی که در طول یازده سال تنها با تقدیم چند صد شهید توانسته چنین تأثیرات گستردهای در معادلات منطقهای و بینالمللی ایجاد کند، ظرفیتهای بزرگی در اختیار دارد که هنوز بهدرستی شناخته نشدهاند.
جنگ دوازدهروزه و ثبت فوری خاطرات شهدا
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی همچنین از اجرای طرح گسترده ثبت خاطرات خانوادههای شهدای جنگ دوازدهروزه خبر داد و گفت: بلافاصله پس از وقوع این جنگ، به همکاران تأکید کردیم که خاطرات خانوادههای شهدا و آسیبدیدگان باید در کوتاهترین زمان ممکن ثبت شود.
وی افزود: در مدت کوتاهی بیش از ۸۵۰ مصاحبه با خانواده شهدا انجام شد و صدها ساعت تاریخ شفاهی گردآوری شد. برخی خانوادهها در ابتدا آمادگی مصاحبه نداشتند، اما با پیگیری و گفتوگو بخش قابل توجهی از این روایتها ثبت شد.
پورمحمدی خاطرنشان کرد: این اسناد در آینده منابع ارزشمندی برای شناخت ابعاد مختلف این رویداد خواهند بود.
دشمنان ایران ظرفیتهای کشور را بهتر از ما میشناسند
وی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از ضعف شناخت ظرفیتهای ملی اظهار داشت: گاهی مراکز اطلاعاتی و راهبردی قدرتهای بزرگ جهان تصویری دقیقتر از توانمندیهای ایران دارند تا خود ما.
پورمحمدی گفت: من در سالهای مختلف تلاش کردهام ایران را از زاویه نگاه دشمنان بشناسم. آنچه مشاهده میشود این است که آنها ایران را کشوری قدرتمند، اثرگذار و دارای ظرفیتهای فراوان میدانند؛ در حالی که این تصویر در داخل کشور کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزود: بسیاری از واقعیتهای موجود در جامعه ایران زیر لایههای تبلیغات، جنگ روانی و غفلتهای داخلی پنهان مانده و اکنون در حال آشکار شدن است.
هوش مصنوعی و آینده جنگ و روایت
رئیس مرکز اسناد انقلاب اسلامی به نقش فناوریهای نوین بهویژه هوش مصنوعی در تحولات آینده اشاره کرد و گفت: امروز هوش مصنوعی به یکی از مهمترین ابزارهای قدرت نرم و سخت در جهان تبدیل شده است.
وی با اشاره به اظهارات برخی مدیران شرکتهای فناوری غربی درباره نقش هوش مصنوعی در جنگهای جدید افزود: تحولات اخیر نشان داده که فناوریهای نوین میتوانند سرعت و دقت تصمیمگیریهای نظامی را به شکل بیسابقهای افزایش دهند.
پورمحمدی تأکید کرد: تاریخ شفاهی، تاریخنگاری و روایتگری نیز باید از این ظرفیتها بهره بگیرند. اگر بتوانیم ابزارهای هوشمند را در خدمت ثبت و انتقال روایتهای تاریخی قرار دهیم، قدرت نرم کشور به شکل قابل توجهی افزایش خواهد یافت.
نظر شما