دکتر فاطمه هادی، مربی بنیاد مهدویت خراسان جنوبی، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان از خراسانجنوبی، ضمن تبریک فرارسیدن عید سعید غدیر خم و دهه ولایت و امامت، با اشاره به یکی از مهمترین پرسشهای مطرح در ایام غدیر اظهار کرد: با توجه به فراز معروف خطبه غدیر که پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «مَن کُنتُ مَولاهُ فَهذا عَلِیٌّ مَولاهُ»، همواره درباره معنای ولایت، گستره آن و اینکه پس از پیامبر گرامی اسلام صلواتاللهعلیه و امیرالمؤمنین علیهالسلام این ولایت به چه کسانی میرسد، سؤالات متعددی مطرح میشود.
وی افزود: ولایت در لغت به معنای حاکمیت، سرپرستی و اداره جامعه اسلامی است، در نگاه اسلام، سرپرستی جامعه اولاً و بالذات از آنِ خداوند متعال است و هیچ انسانی حق ندارد مستقلاً در امور دیگران دخالت کند چراکه خداوند خالق انسانها، آگاه به مصالح آنان و مالک حقیقی امور بندگان است.
مربی بنیاد مهدویت خراسان جنوبی با استناد به آیات قرآن کریم ادامه داد: خداوند در آیه ۹ سوره شوری میفرماید: «فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِیُّ»؛ یعنی خداوند ولی و سرپرست حقیقی است، همچنین در آیه ۱۹ سوره جاثیه آمده است: «وَاللَّهُ وَلِیُّ الْمُتَّقِینَ» و در آیه ۲۵۷ سوره بقره نیز میخوانیم: «اللَّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا» که همگی بیانگر حاکمیت و ولایت الهی بر بندگان هستند.
ولایت الهی از مسیر رسالت و امامت اعمال میشود
هادی با طرح این پرسش که خداوند ولایت خود را از چه مجرایی اعمال میکند، گفت: پاسخ این سؤال در آیه ۵۵ سوره مائده آمده است؛ آنجا که خداوند میفرماید: «إِنَّمَا وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِینَ آمَنُوا»، این آیه تصریح میکند که ولی و سرپرست جامعه اسلامی نخست خداوند، سپس رسول خدا صلواتاللهعلیه و پس از ایشان مؤمنانی هستند که ویژگیهای خاصی دارند.
مربی بنیاد مهدویت خراسان جنوبی ادامه داد: قرآن در ادامه همین آیه، نشانههای این افراد را بیان میکند، کسانی که نماز را برپا میدارند و در حال رکوع زکات میدهند، با مراجعه به منابع تاریخی و تفسیری روشن میشود که این ویژگی به امیرالمؤمنین حضرت علی علیهالسلام اشاره دارد، بنابراین طبق آیه ۵۵ سوره مائده، پس از خدا و رسول، ولایت به امیرالمؤمنین علیهالسلام میرسد.
هادی افزود: اما پرسش بعدی این است که پس از امیرالمؤمنین علیهالسلام ولایت به چه کسانی منتقل میشود؟ خداوند در آیه ۵۹ سوره نساء میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنکُمْ» بر اساس روایات اهلبیت علیهمالسلام از جمله روایت امام صادق علیهالسلام منظور از «اولیالامر» همان ائمه معصومین علیهم السلام هستند که از نسل امیرالمؤمنین علیهالسلام و حضرت زهرا سلاماللهعلیها به عنوان امامان امت معرفی شدهاند.
وی تصریح کرد: نکته قابل توجه آن است که در خطبه غدیر، پیامبر اکرم صلواتاللهعلیه تنها به معرفی امیرالمؤمنین علیهالسلام اکتفا نکردند، بلکه پس از معرفی حضرت علیهالسلام به عنوان مولای مؤمنان، ۱۱ فرزند ایشان را نیز تا وجود مقدس امام مهدی عجلاللهتعالیفرجه به عنوان امامان پس از خود معرفی کردند.
نقش فقهای واجد شرایط در عصر غیبت
وی با اشاره به دوران غیبت امام عصرعجلاللهتعالیفرجه گفت: ولایت و حاکمیت جامعه اسلامی بالذات از آنِ خداوند است و از طریق رسالت و امامت اعمال میشود، اما اکنون که در عصر غیبت به سر میبریم و از حضور ظاهری امام معصوم محروم هستیم، این ولایت چگونه اعمال میشود؟
مربی بنیاد مهدویت خراسان جنوبی افزود: اسحاق بن یعقوب در نامهای از امام زمان عجلاللهتعالیفرجه درباره وظیفه شیعیان در حوادث و مسائل پیشآمده سؤال میکند و حضرت در پاسخ میفرمایند: «وَأَمَّا الْحَوَادِثُ الْوَاقِعَةُ فَارْجِعُوا فِیهَا إِلَی رُوَاةِ حَدِیثِنَا»، یعنی در رخدادها و مسائل جدید به راویان حدیث و عالمان دین مراجعه کنید.
هادی ادامه داد: همچنین در روایتی از امام حسن عسکری علیهالسلام آمده است که فقهایی شایسته مرجعیت و تبعیت مردم هستند که چهار ویژگی اساسی داشته باشند، نخست «صائناً لنفسه»؛ یعنی از نفس خویش صیانت کنند، دوم «حافظاً لدینه»، حافظ دین خدا باشند، سوم «مخالفاً لهواه» با هوای نفس خود مخالفت کنند و چهارم «مطیعاً لأمر مولاه»، مطیع فرمان پروردگار باشند.
به گفته وی حضرت میفرمایند اگر فقیهی این ویژگیها را دارا باشد، «فَلِلْعَوَامِّ أَنْ یُقَلِّدُوهُ»، مردم میتوانند از او پیروی کنند.
مربی بنیاد مهدویت خراسان جنوبی با بیان اینکه قرآن کریم در کنار تبیین ولایت الهی، نسبت به پذیرش ولایت غیرخدا نیز هشدار داده است، گفت: در برابر ولایت خداوند، ولایت طاغوت و شیطان قرار دارد و قرآن به شدت مسلمانان را از پذیرش آن نهی میکند.
هادی افزود: خداوند در آیه ۵۱ سوره مائده میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْیَهُودَ وَالنَّصَارَی أَوْلِیَاءَ» و در آیه نخست سوره ممتحنه نیز مؤمنان را از پذیرش دشمنان خدا و دشمنان خود به عنوان ولی و سرپرست برحذر میدارد.
وی ادامه داد: قرآن کریم در آیه ۲۵۷ سوره بقره، دو جبهه ولایت را در برابر یکدیگر ترسیم میکند، از یک سو میفرماید: «اللَّهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَی النُّورِ»، خداوند ولی مؤمنان است و آنان را از تاریکیها به سوی نور هدایت میکند و از سوی دیگر میفرماید: «وَالَّذِینَ کَفَرُوا أَوْلِیَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَی الظُّلُمَاتِ»؛ یعنی طاغوتها پیروان خود را از نور به سوی ظلمت میکشانند.
غدیر باید به گفتمان اجتماعی و سبک زندگی تبدیل شود
مربی بنیاد مهدویت خراسان جنوبی در ادامه با اشاره به نقش رسانهها، نخبگان فرهنگی و فعالان مذهبی در ترویج معارف غدیر گفت: یکی از پرسشهای مهم امروز این است که چگونه میتوان آموزههای غدیر، بهویژه موضوع ولایت و ولایتپذیری را به یک گفتمان اجتماعی و سبک زندگی تبدیل کرد.
هادی در تبیین این موضوع، سه ساحت را مورد توجه قرار داد و اظهار کرد: ساحت نخست، ارتباط افراد جامعه اسلامی با یکدیگر است، در یک جامعه ولایتمدار، افراد باید نسبت به یکدیگر مهربان، دلسوز و همراه باشند، قرآن کریم در آیه ۲۹ سوره فتح مؤمنان را «رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ» معرفی میکند و در آیه ۵۴ سوره مائده نیز بر تواضع، همدلی و انسجام مؤمنان در برابر یکدیگر تأکید دارد.
وی افزود: در مقابل، جامعه اسلامی باید در برابر دشمنان دین نفوذناپذیر و مقتدر باشد؛ همانگونه که قرآن کریم میفرماید: «أَعِزَّةٍ عَلَی الْکَافِرِینَ».
مربی بنیاد مهدویت خراسان جنوبی ادامه داد: ساحت دوم، رابطه افراد جامعه با ولی جامعه اسلامی است، اگر بخواهیم نسبت جامعه اسلامی با ولی را تشبیه کنیم، همانند گروهی کوهنورد است که برای عبور از مسیرهای دشوار و رسیدن سالم به مقصد نیازمند راهنمایی آگاه و کارآزموده هستند. همچنین میتوان جامعه را به پیکری تشبیه کرد که اعضا و جوارح آن تابع قلب و مغز هستند، یعنی همه اجزا باید از یک مرکز فرماندهی تبعیت کنند تا حرکت جامعه در مسیر صحیح انجام شود.
وی تأکید کرد: ولایتپذیری موجب میشود جامعه دچار چندصدایی، تفرقه و حرکتهای متعارض نشود و همه افراد در مسیر ولایت الهی و تحقق اهداف الهی گام بردارند.
مربی بنیاد مهدویت خراسان جنوبی ساحت سوم را نوع ارتباط جامعه اسلامی با جوامع غیرمسلمان دانست و گفت: قرآن کریم تأکید دارد که مسلمانان نباید ولایت غیرمسلمانان را بپذیرند، البته این به معنای قطع ارتباط با دیگر کشورها نیست، جامعه اسلامی میتواند روابط سیاسی، اقتصادی و تجاری گستردهای با سایر ملتها داشته باشد، اما این روابط نباید به پذیرش سلطه و ولایت دیگران منجر شود.
وی خاطرنشان کرد: جامعه اسلامی باید از نظر هویتی، فرهنگی و ساختاری مستقل باشد و هرگونه تعامل خارجی از موضع عزت، اقتدار و استقلال صورت گیرد، نه از موضع وابستگی و ولایتپذیری از غیرخدا، چراکه منطق غدیر و آموزههای قرآن کریم، پذیرش ولایت الهی و نفی هرگونه سلطه غیرالهی را به عنوان یکی از ارکان اساسی حیات جامعه اسلامی معرفی میکند.
نظر شما