خبرگزاری شبستان-مازندران؛ آنجا که مه صبحگاهی هنوز در میان برگهای سبز جنگلهای مازندران میلغزد، داستان دیگری در جریان است؛ داستانی که نه در کتابهای تاریخ، که در رگهای این روستاها جاری است. در مازندران، وقتی نام «سیدمحله» یا «ساداتمحله» به زبان میآید، تنها از یک محدوده جغرافیایی حرف نمیزنیم؛ از منطقهای سخن میگوییم که انگار از جنسِ دیگری است؛ منطقهای که مرز میان زمین و آسمان در آن کمرنگتر شده است.
در روستاهای مازندران، سادات تنها یک جایگاه مذهبی ندارند، بلکه آنها «ستونهای پیوند اجتماعی» محسوب میشوند. سنت «دید و بازدید» در عید غدیر، فراتر از یک ملاقات ساده است؛ این یک پیمان اجتماعی برای تجدید میثاق با ولایت است. روستاییان بر این باورند که در روز غدیر، با حضور در خانههای سادات، در واقع در حال تجلیل از مقام والای امامت و تبرک جستن از نسل پاک پیامبر (ص) هستند.
در این کوچههای باریک که نامِ سادات بر پیشانی آنها نقش بسته، عید غدیر تنها یک مناسبت مذهبی نیست؛ یک «بازگشت به خانه» است. بازگشت به خانههایی که از سالها پیش، با حضور نسلهای پاکِ سادات، به مرکز ثقلِ امنیت و آرامشِ روستا بدل شدهاند.
با سپری شدن نماز عید، سکوتِ صبحگاهی جای خود را به صدای قدمهایی میدهد که با اشتیاق به سوی «سیدمحلهها» روانه میشوند. در هر قدم، نوعی احترامِ بیکلام حس میشود. روستاییانی که با نگاهی سرشار از ادب، به سمت خانههای سادات حرکت میکنند، در واقع در حال سفر به سوی ریشههای خود هستند. برای آنها، سادات نه تنها نگهبانانِ دین، بلکه نگهبانانِ اصالت و هویتِ این خاکاند.
در خانههای سادات، میزها نه برای نمایش، که برای پذیرایی از «عشق» چیده شدهاند. بوی نان تازه، عطر گلاب و گرمای حضورِ بزرگان، فضایی ساخته که در آن، هر غریبهای در چند لحظه، خود را «خانواده» میبیند. در این میان، نامهای قدیمیِ محلهها و پیشینه سادات، در میان گفتگوها بازگو میشود؛ گویی هر دیوار در این محلهها، خاطرهای از برکتِ یک نسل دارد.سادات به تبرک عیدی به میهمانان می دهند که در پهنه مازندران از آن به عنوان «ته کیسه ای» یاد می شود.
این «دید و بازدید»، فراتر از یک سنت ساده، نوعی «تأییدِ اجتماعی» است. وقتی مردم به سمت محلههای سادات روانه میشوند، در واقع در حال تجدید میثاق با اصالتِ خود هستند. این پیوندِ عمیق که باعث شده نامِ «سیدمحله» در نقشه مازندران حک شود، گویای حقیقتی بزرگ است: در مازندران، سادات نه تنها در ترازِ دین، که در ترازِ فرهنگ و اجتماع نیز، ستونهای استوارِ این سرزمیناند.
عید غدیر در این روستاها، یعنی تلاقیِ نورِ ولایت با خاکِ اصیلِ مازندران؛ تلاقیای که تا زمانی که در کوچههای «سیدمحله» جریان دارد، هویت ما و پیوند میان مردم و ریشههایشان، تزلزلناپذیر خواهد بود.
مدیریت فرهنگیِ سنت در عید غدیر؛ بازخوانی نقش مساجد در پیوند با سادات
علیرضا مومنیخنکدار، مدیر ستاد هماهنگی کانونهای فرهنگی هنری مساجد مازندران در گفتگو با شبستان ضمن تحسین مردم مازندران برای حفظ سنت «دید و بازدید با سادات» در عید غدیر، بر ضرورتِ تغییر نقش مساجد از «مراسمگزار» به «مدیریتکننده فرهنگ» تأکید و اظهار کرد: کانونهای فرهنگی هنری مساجد باید از این فرصت برای تبدیلِ این سنت به یک «نهضت فرهنگی» استفاده کنند.
وی افزود: بر این باور است که مساجد میتوانند با ایفای نقشِ «تسهیلگر»، از فرسایشِ این پیوندها در برابر چالشهای مدرن جلوگیری کنند. از این رو کانونهای مساجد باید با بهرهگیری از ابزارهای روایتگری و برنامههای فرهنگی، این سنت را از حالتِ یک «عادت خانوادگی» به یک «آگاهی اجتماعی» تبدیل کنند.
مومنیخنکدار با بیان اینکه در شهرها به ویژه روستاهای استان مازندران دیار علویان مردم بعضا با محوریت مسجد محله به دیدار سادات می روند، خاطرنشان شد: تقویتِ پیوند میان مردم و سادات در روز غدیر، تنها یک فعالیت مذهبی نیست، بلکه یک ضرورتِ استراتژیک برای حفظِ اصالت و استواریِ هویتِ جامعه در برابرِ موجهایِ فرهنگیِ بیگانه است.
نظر شما