«داریوش نصیری»، کارگردان تئاتر، بازیگر، نویسنده و عضو هیئت داوران بخش نقالی و پردهخوانی نخستین جشنواره ملی روایت علوی در گفتگو با خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان درباره ضرورت بهروزرسانی در هنر نقالی اظهار کرد: بهروزرسانی در هنر همیشه اتفاق خوبی است و کمک میکند هنر با مخاطب امروز ارتباط برقرار کند، زیرا ذائقه مخاطب امروزی با مخاطب گذشته تفاوت دارد. در گذشته ابزارهای ارتباط جمعی وجود نداشت و مردم ناچار بودند روایتهای طولانی را دنبال کنند. برای مثال، داستان رستم و سهراب در شاهنامه حدود ۱۵ هزار واژه دارد، در حالی که داستان مرشد عباس زیری نزدیک به ۹۰ هزار واژه است. به مرور زمان داستانهای فرعی به روایتها اضافه شدند و این نشاندهنده ظرفیت بالای نقالی برای تطبیق با نیاز مخاطب است.
وی ادامه داد: امروز میتوان با استفاده از ویدئوپروژکتور، مپینگ و دیگر ابزارهای نوین، محتوایی متناسب با سلیقه مخاطب امروز ارائه کرد. در کنار این موضوع، حفظ سنت نیز اهمیت دارد و باید همه بخشها در کنار هم دیده شوند تا مخاطب امروزی از دنبال کردن این هنر خسته نشود.
لذت بردن یکی از مهمترین مباحث زیباییشناسی هنر است و همان پلی است که میان هنرمند و مخاطب ایجاد میشوداین کارگردان تئاتر با اشاره به اهمیت لذت در هنر، گفت: مسئله امروز ما در هنر، لذت بردن است. اصل اساسی این است که اگر مخاطب از اثر هنری لذت نبرد، قرار است چه اتفاقی رخ دهد؟ لذت بردن یکی از مهمترین مباحث زیباییشناسی هنر است و همان پلی است که میان هنرمند و مخاطب ایجاد میشود. به همین دلیل معتقدم بهروزرسانی باید وجود داشته باشد.
نصیری مهمترین آسیب نقالی امروز را کمبود مطالعه دانست و افزود: عدم استفاده از آگاهیها و داشتههایی که پیشینیان برای ما به جا گذاشتهاند، یکی از مشکلات جدی این حوزه است. اگر طومارهای نقالی را مطالعه نکنیم یا آثار بزرگان نمایش و ادبیات جهان و ایران مانند سوفوکل، ایبسن، شکسپیر، برشت، اکبر رادی، بهرام بیضایی و علیرضا نادری را نخوانیم، چه چیزی برای ارائه خواهیم داشت؟ این همان حلقه مفقودهای است که باعث میشود ارتباط ما با گذشته و پیشکسوتان قطع شود.
وی تصریح کرد: ذهن هنرمند مانند محفظهای است که باید از داشتهها و تجربیات گذشتگان پر شود و سپس با ترکیب این اندوختهها اثری تازه خلق کند. اگر این ارتباط وجود نداشته باشد، چیزی برای ارائه نخواهیم داشت.
عضو هیئت داوران بخش نقالی و پردهخوانی نخستین جشنواره ملی روایت علوی درباره ویژگیهای نمایشهای ایرانی و نقالی گفت: در این حوزه معمولاً مخاطب اصل داستان را میداند؛ چه روایت فتح خیبر باشد، چه داستان رستم و سهراب و یا دیگر روایتهای شناختهشده. آنچه مخاطب را جذب میکند و باعث لذت او میشود، نگاه خلاقانه و شیوه اجرای اثر است.
نقالی و پردهخوانی بدون حضور تماشاگر آغاز میشود و این نقال است که باید مخاطب را جذب کند
وی افزود: نقالی و پردهخوانی بدون حضور تماشاگر آغاز میشود و این نقال است که باید مخاطب را جذب کند. او باید با بهرهگیری از ترفندها و شیوههای اجرایی مناسب، مخاطب را پای روایت خود نگه دارد و تا پایان همراه سازد.
نصیری در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود قدمت نقالی، این هنر هنوز جایگاه تثبیتشدهای پیدا نکرده است، گفت: عوامل مختلفی در این مسئله نقش دارند. سال گذشته داور تئاتر دانشآموزی استان تهران بودم و در بررسی ساختارهای آموزشی متوجه شدم که آموزش و پرورش بخشی را به نقالی اختصاص داده است. فارغ از کیفیت آثار، همین تلاش قابل تقدیر است. البته هنوز طومارنویسی و کارگاههای تخصصی به شکل مطلوب وجود ندارد، اما این مسیر آغاز شده است.
وی ادامه داد: در وزارت علوم چنین جایگاهی را نمیبینیم. با وجود برگزاری بیش از بیست دوره جشنواره تئاتر دانشگاهی، نمایشهای ایرانی در فراخوانهای این رویداد جایگاه مشخصی نداشتهاند. من به عنوان عضوی کوچک از جامعه دانشگاهی، چون درس نمایش ایرانی را تدریس میکنم، همواره تلاش کردهام دانشجویان را به سمت این حوزه هدایت کنم، زیرا معتقدم در آموزش بازیگری نیز اهمیت فراوانی دارد.
این مدرس دانشگاه افزود: وقتی استاد بهرام بیضایی نمایشهای ایرانی را بخش مهمی از آموزش بازیگری میداند، یعنی با یکی از مهمترین ظرفیتهای نمایشی کشور روبهرو هستیم. اما این پرسش وجود دارد که چرا در بسیاری از دانشکدههای هنر به آن توجه نمیشود. گاهی تمام تمرکز ما بر نمایش غربی است یا از استادانی استفاده میکنیم که شناختی از نمایش ایرانی ندارند. نتیجه این رویکرد، فاصله گرفتن دانشگاه از جامعه هنری و سنتهای نمایشی بومی است.
نخستین جشنواره «روایت علوی» با هدف ترویج جریان هنر شیعی – انقلابی با محوریت فضائل امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) در قالبهای هنری برگزار میشود.
نظر شما