«تبریز»؛ سمفونیِ جان و روایتِ تمام‌قدِ یک تاریخ

خبرگزاری شبستان - مرتضی شفیعی: وقتی سخن از «تبریز» به میان می‌آید، ناخودآگاه شکوهی از تاریخِ ایستادگی در ذهن متبادر می‌شود. اما نماهنگ «تبریز» -تازه‌ترین اثر سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری تبریز- تنها یک بازخوانیِ تاریخی نیست؛ بلکه یک «مانیفست هنری» است که توانسته در قالبی چندرسانه‌ای، روح حماسی، دینی و انقلابی این شهر را به زبانِ روز و برای نسلِ دیجیتال ترجمه کند.

یکی از جسورانه‌ترین تصمیمات در تولید این اثر، بهره‌گیری از بستر «هوش مصنوعی» در ساختار تصویری تیزر است. این انتخاب، علیرغم برخی ظرافت‌های فنی که در مسیرِ تکاملِ این فناوری نوین اجتناب‌ناپذیر است، یک هوشمندی استراتژیک محسوب می‌شود. در عصری که مخاطبان هزاره سوم با سرعتی سرسام‌آور در جهان دیجیتال زیست می‌کنند، نماهنگ «تبریز» با آغوش باز به استقبال این زبانِ تصویری رفته تا پلی میان هویتِ تاریخی و ذائقه مدرن مخاطب بسازد. این نماهنگ با عبور از کلیشه‌های رایج، به دنبال «هم‌ذات‌پنداری» است، نه صرفاً «تماشا».

شاید درخشان‌ترین برگ برنده این اثر، در لایه‌های شعر مرتضی طوسی نهفته است. شاعر با بهره‌گیری هوشمندانه از آرایه «تشخص» (Personification)، راوی را از نگاهِ محدودِ سوم‌شخصِ شاعرانه، به قامتِ «انسان کامل» یعنی خودِ «تبریز» درآورده است. این «دانایِ کل» که خودِ تبریز است، تاریخِ معاصر پرفراز و نشیبش را نه با بغض، که با صلابت روایت می‌کند. این نگاه، روایتی فراتر از یک اثر ملی است؛ روایتی است از «ایران‌دوستی»؛ جایی که هر کنشِ قهرمانانه در این خاک، ذیل پرچم پر افتخار ایران تعریف شده است.

غلامرضا میرزازاده در این اثر، سمفونیِ تبریز را نه فقط با سازهای اصیل آذربایجانی، که با ترکیبی از آواهای بادی، کوبه‌ای و زهیِ غیرایرانیِ متناسب با ذائقه جهانیِ مخاطب، به بلوغ رسانده است. این موسیقیِ تلفیقی، در اوجِ خود به صدای «محمد جدیری» می‌رسد؛ هنرمندی که با این اثر، گویی از به سطحی از تجربه رسیده که صدایش را به «برندِ ملی» موسیقی آذربایجان و ایران بدل می‌کند.

نماهنگ تبریز بدون سوگیری‌های جناحی و اعتقادی، با رعایت انصاف در شخصیت‌پردازی و رجوع به بیاناتِ راهگشای رهبرِ شهید انقلاب در تبیین شأن تاریخی این شهر، توانسته است المان‌های هویت‌بخش را بازآفرینی کند. این اثر، ادای دینی است به پیشگامی و پیشمرگیِ تبریز برای ایران؛ سندی که یادآوری می‌کند چرا تبریز همواره «سر ایران» بوده است.

آنچه در نماهنگ ماندگار و فاخر «تبریز» رخ داده، صرفاً یک تولید موسیقاییِ مرسوم نیست؛ بلکه یک «سمفونی روایی» است. اثری که از یک‌سو به پشتوانه تاریخیِ پرشکوه خود تکیه زده و از سوی دیگر، با زبانی نو و جسورانه، به دنبال الگوسازی برای مخاطبی است که در پیچ و خمِ دنیای مدرن، به دنبالِ ریشه‌هایی است که بتواند به آن‌ها افتخار کند. «تبریز» ثابت کرد که برای روایتِ حقیقت، می‌توان هم به سنت‌های کهن وفادار ماند و هم از فناوری‌هایِ آینده بهره برد؛ به شرط آنکه روحِ مقاومت و وحدت، جان‌مایه اصلیِ روایت باشد.