به گزارش خبرنگارگروه مسجد و کانونهای مساجد خبرگزاری شبستان، عرفه، تنها یک نام در تقویم هجری قمری نیست؛ بلکه قلهای رفیع است که بنده در مسیر بندگی به سوی آن صعود میکند. روزی که درهای رحمت الهی گشوده و آسمان، به زمزمههای عاشقانه بندگان، نزدیکتر از هر زمان دیگری است.
عرفه؛ روز دعا، روز بازگشت به فطرت
امام صادق (ع) میفرمایند: «اگر کسی در ماه رمضان بخشیده نشد، برای او فرصتی نیست مگر آنکه عرفه را درک کند.» روز عرفه، روزی است که در آن «دعا» به معنای واقعی کلمه، کانون حیات معنوی قرار میگیرد. اگر در سایر ایام، دعا وسیلهای برای حاجتخواهی است، در عرفه، دعا هدف است؛ وسیلهای برای شکستن حصار «منیت» و رسیدن به «او».
این روز، فرصتی برای توبه خالصانه و بازگشت به فطرت پاک انسانی است. دعای عرفه امام حسین (ع)، یک دوره کامل عرفان عملی و توحید ناب است. این دعا، کالبدشکافی روح انسان است؛ انسانی که با اعتراف به ضعفها، خطاها و ناتوانیهای خود در برابر عظمت بیکران الهی، خود را برای پذیرش رحمت حق آماده میکند. وقتی ما فزارهای ابن دعا را در مسجد میخوانیم، در واقع داریم همان راه و رسمی را تکرار میکنیم که اماممان در صحرای عرفات پیمود؛ مسیری که از خودشناسی آغاز شده و به خداشناسی مطلق ختم میشود.
واژه «عرفه» از ریشه «عرف» به معنای شناخت و معرفت است. در پهنه تاریخ و اندیشه اسلامی، عرفه روزی است که بندگان پس از گذر از مراحل نخستین بندگی، به مقام شناخت پروردگار و اعتراف به قصور خویش دست مییابند. در روایتهای تاریخی آمده است که حضرت آدم (ع) در این سرزمین به گناه خود اعتراف کرد و مورد بخشش قرار گرفت؛ همچنین جبرئیل مناسک حج را در این روز به حضرت ابراهیم (ع) آموخت. اما فراتر از این وقایع تاریخی، فلسفه عرفه در «خودشناسی» برای رسیدن به «خداشناسی» نهفته است.
عرفه، پیشدرآمد عید قربان است؛ یعنی تا انسانی در صحرای شناخت (عرفات)، به معرفت حقیقی نرسد، نمیتواند در پیشگاه معشوق، تعلقات خود را قربانی کند. این روز در واقع، فرصتی است تا انسان در ترازوی نقد خویش بنشیند و پیش از آنکه به حساب او رسیدگی شود، خود به حساب خویش برسد.
مسجد؛ مأمنی برای تکثیر معنویت جمعی
اگرچه دعای عرفه را میتوان در خلوت خانه نیز زمزمه کرد، اما سنت حضور در مساجد برای برگزاری این مراسم، حامل پیامهای عمیق اجتماعی و تربیتی است. مسجد، بهعنوان «بیتالله»، مکانی است که دیوارهای آن با ذکر و عبادت عجین شده و ناخودآگاه، فضایی سرشار از سکینه و آرامش را به زائر خود القا میکند.
اگرچه بسیاری از ما در روز عرفه، توفیق حضور درصحرای عرفات و در جوار بیتاللهالحرام را نداریم، اما حقیقت این روز، در «جان» انسان جاری است که اگر در صحرای عرفات نیستیم، به یاد و نام امام حسین (ع) که این دعا را در آن صحرا با تمام وجود فریاد زد و سپس از حج خود به سوی کربلا عازم شد، می توانیم این دعا را در مساجد همنوا شویم.
حضور در فضای مسجد برای قرائت دعای عرفه، «فردیت» را به «جمعیت» پیوند میزند. زمانی که صدها نفر با هم فریاد «یا رب یا رب» سر میدهند، یک انرژی معنوی جمعی ایجاد میشود که تحمل سختی توبه و بازگشت را آسانتر میکند. در مسجد، فقیر و غنی، پیر و جوان در کنار هم بر خاک بندگی مینشینند و این تساوی در پیشگاه خدا، فلسفه اصلی امتسازی در اسلام است.
محیط مسجد به دلیل قداست ذاتی، مانعی در برابر حواسپرتیهای دنیوی ایجاد میکند. طنین آرامبخش صوت دعا و نگاه به محراب، همگی دست به دست هم میدهند تا زائر مسجد، حضور قلب بیشتری را تجربه کند. برای جوانی که در دنیای پرهیاهوی دیجیتال و مادیات محاصره شده، چند ساعت حضور در مسجد در روز عرفه، به مثابه یک «سمزدایی معنوی» است که روح او را برای ماهها بیمه میکند.
مساجد تنها یک ساختمان نیستند، بنابراین در روز عرفه باید به ایستگاههای تصفیه روح بدل شوند. وقتی صدای دعای عرفه از گلدستههای مساجد شهر به گوش میرسد، گویی شهر نفس میکشد و یاد خدا در کالبد خاکستری خیابانها دمیده میشود.
افزایش معنویت؛ سوغات ماندگار عرفه برای مسجدیها
کسی که یک بار طعم حضور در فضای معنوی عرفه را در مسجد محلهاش میچشد، در طول سال، نوری در قلبش روشن میماند. این معنویت، ایمان را از یک «باور ذهنی» به یک «یقین قلبی» تبدیل میکند.
شاید عرفه در تقویم، روزی گذرا باشد، اما برای جان تشنه انسان، چشمهای است که تا همیشه میجوشد. فرقی نمیکند در جوار خانه خدا باشی یا در محراب یک مسجد؛ مهم این است که با یاد امام شهید، آن دعای آسمانی را زمزمه کنی.
وقتی در مساجد دعای عرفه را زمزمه میکنیم، گویی از راه دور، خود را به کاروان حسین (ع) میرسانیم. اینجاست که مساجد به عنوان قلب تپنده محلات، به وسعت عرفات گسترده میشوند؛ چرا که «مکان مقدس»، آنجایی است که «دلی مقدس» در آن به یاد محبوب میتپد و مساجد، بهترین بستر برای این تجلی قدسی هستند.
نظر شما