به گزارش خبرگزاری شبستان از فارس، در جهانی که مرزهای جغرافیایی به یمن فناوریهای نوین، رنگ باخته و دهکده جهانی بیش از هر زمان دیگری به واقعیت نزدیک شده است، «هویت» و «استقلال فکری» به مهمترین سرمایههای هر ملت و تمدنی بدل شدهاند.
در این میان، آموزههای دینی که همواره راهنمای بشر در پیچ و خمهای زندگی بودهاند، امروز بیش از پیش، نقشه راهی برای عبور از گردابها و وسوسههای عصر حاضر ارائه میدهند. «جهاد»، مفهومی که در تار و پود فرهنگ دینی ما تنیده شده، امروز ابعادی نوین یافته و «جهاد کبیر» به عنوان یکی از این ابعاد، چراغ راهی برای صیانت از کیان فکری و اعتقادی جامعه است.
حجتالاسلام محمدحسین مدبر، استاد حوزه و دانشگاه و امام جمعه جهرم این مفهوم قرآنی را که ریشه در آیات الهی و هدایتهای رهبران دینی دارد، به شیوهای تحلیلی و روزنامهای تبیین کرد.
جهاد، فراتر از میدان نبرد؛ دریچهای به سوی عزت و رستگاری
او سخنان خود را با طرح این نکته آغاز کرد که آموزههای دینی، غالباً بر مسائل کلیدی تأکید دارند که پاسداشت آنها، اجر و پاداش فراوانی برای مؤمنان به ارمغان میآورد. در این میان، «جهاد» به عنوان یکی از این ستونهای اساسی، نقشی حیاتی در سرنوشت ابدی انسان ایفا میکند. آیه شریفه ۹۵ سوره نساء («فَضَّلَاللَّهُالْمُجَاهِدِینَ عَلَیالْقَاعِدِینَ أَجْرًا عَظِیمًا»)، به صراحت برتری مجاهدان را گوشزد میکند و همین اشاره قرآنی، اهمیت این فریضه را روشن میسازد.
امام جمعه جهرم در ادامه، با استناد به کلام مولای متقیان، امام علی (ع) در نهجالبلاغه، جهاد را «دری از درهای بهشت» توصیف کرد که خداوند آن را تنها برای اولیاء خاص خود میگشاید. این تعبیر، عمق معنوی و جایگاه رفیع جهاد را در نظام ارزشی اسلام نمایان میسازد. همچنین، سخنی گرانسنگ از حضرت فاطمه زهرا (س) نقل شد که جهاد را عامل «عزت اسلام» میدانند. این بدان معناست که جامعهای که روحیه جهاد در آن زنده است، هرگز طعم تلخ خواری و ذلت را نخواهد چشید و این خود، پیامد طبیعی ایستادگی و مقاومت در برابر سختیها و چالشهاست.
«جهاد کبیر»؛ مصداق قرآنیِ ایستادگی در برابر انحراف
مدبر با اشاره به اینکه همواره جهاد به دو قسم «اصغر» (مبارزه فیزیکی) و «اکبر» (مبارزه با نفس) شناخته میشد، گفت: «رهبر شهید انقلاب در دیداری با اعضای مجلس خبرگان رهبری، بر اساس آیه ۵۲ سوره فرقان («فَلَا تُطِعِ الْکَافِرِینَ وَجَاهِدْهُم بِهِ جِهَادًا کَبِیرًا»)، از نوع سوم جهاد، یعنی «جهاد کبیر» سخن گفتند.» وی افزود که این مفهوم، پیش از این نیز در تفاسیر قرآن، از جمله تفسیر مجمعالبیان و المیزان توسط مفسرانی چون مرحوم علامه طباطبایی، مورد اشاره قرار گرفته بود.
دشمنان، خیر و صلاح ما را نمیخواهند و بر اساس آموزه «جهاد کبیر»، نباید به سخنان و خواستههای آنان گوش سپرد.
این کارشناس حوزه دین «جهاد کبیر» را در معنای «عدم اطاعت از کافران» خلاصه کرد و توضیح داد: «این بدان معناست که انسان نباید به حرف، نظر، دیدگاه، مصوبه یا قانون دشمنان خدا و کفار، خصوصاً اگر با آموزههای دینی منافات داشته باشد، گوش دهد و زیر بار آن برود.» مدبر به عنوان مصداقی قرآنی، به آیات ۱۷ و ۷۲ سوره مائده اشاره کرد که اعتقاد به الوهیت حضرت عیسی (ع) و تثلیث را کفرآمیز میداند. این بدان معناست که در برابر چنین عقاید و باورهایی که با حقیقت دین در تضاد است، نباید سکوت کرد و تسلیم شد.
هوشیاری در برابر دشمن؛ راهبرد «جهاد کبیر»
این کارشناس دینی تأکید کرد که دشمنان، خیر و صلاح ما را نمیخواهند و بر اساس آموزه «جهاد کبیر»، نباید به سخنان و خواستههای آنان گوش سپرد. وی با استناد به آیه ۱۱۸ سوره آلعمران («…. لَا یَأْلُونَکُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِی صُدُورُهُمْ أَکْبَرُ …»)، تصریح کرد: «دشمنان در ضربه زدن، توطئه، دسیسه و فریب هیچ کوششی دریغ نمیکنند و دوست دارند شما در رنج و سختی باشید.»
مدبر در ادامه، با اشاره به مصادیق تاریخی و معاصر، بیان داشت که این رویکرد خصمانه، منحصر به زمان یا مکان خاصی نیست و همواره با ملتها و جوامع در تضاد با منافع دشمنان، مشاهده میشود. او با تأکید بر عبارت «وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ»، افزود: «اینها دوست دارند شما در رنج باشید، دروغ میگویند و خیر و صلاح شما را نمیخواهند.»
درسهایی از ادب پارسی و فرهنگ ایثار
این خطیب دینی، برای درک بهتر این مفهوم، به اشعار حکیمانه سعدی شیرازی استناد کرد. وی از گلستان نقل کرد: «نصیحت از دشمن پذیرفتن خطاست ولیکن شنیدن رواست تا به خلاف آن کار کنی که آن عین صواب است.» همچنین، ابیاتی چون «حذر کن زآنچه دشمن گوید آن کن — که بر زانو زنی دست تغابن» و «گرت راهی نماید راست چون تیر— از او برگرد و راه دست چپ گیر»، را به عنوان راهنمایی برای پرهیز از افتادن در دام دشمنان خواند و نتیجه گرفت: «بپرهیزید از آن چیزی که دشمن میگوید و میخواهد که اگر گوش دهید روزی دست ندامت و پشیمانی به دندان خواهید گزید.»
او «جهاد کبیر» را علاوه بر یک مفهوم دینی، یک راهبرد حیاتی برای حفظ استقلال، هویت و عزت جامعه در برابر هرگونه نفوذ و انحراف برشمرد و خواستار درک عمیقتر و بهکارگیری این آموزه گرانسنگ در تمامی شئون زندگی شد.
او همچنین به فرمایشات امام راحل نیز اشاره کرد و گفت: امام فرمودند «اگر روزی دیدید آمریکا از شما تعریف کرد و یا چیزی از شما خواست و دلسوزی نمود، بدانید آن روز، روزِ عزای ماست.» همچنین، سخن دلنشین و راهگشای شهید ابراهیم همت، سردار بزرگ اسلام، به رزمندگان یادآوری شد: «اگر روزی در میدان نبرد راه را گم کردید، ببینید توپخانه دشمن کجا را میکوبد، همان جبهه خودی است.»
حجتالاسلام مدبر، این سخنان را نمونههایی از «حکمت» دانست که باید در تصمیمگیریهای مهم زندگی، از جمله در طرفداریها، انتخابات و گزینشها، مورد توجه قرار گیرد. او «جهاد کبیر» را علاوه بر یک مفهوم دینی، یک راهبرد حیاتی برای حفظ استقلال، هویت و عزت جامعه در برابر هرگونه نفوذ و انحراف برشمرد و خواستار درک عمیقتر و بهکارگیری این آموزه گرانسنگ در تمامی شئون زندگی شد.
نظر شما