به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری شبستان، آیین گرامی داشت "امین ایران ۲" بمناسبت شهادت رهبر بزرگ انقلاب اسلامی با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری عصر امروز دوشنبه ۲۱ اردیبهشت در تالار وحدت برگزلر شد.
در این مراسممحمد اسحاقی، معاون پژوهشی و آموزشی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای با گرامیداشت یاد شهدا و رهبر شهید انقلاب اظهار کرد: مصیبتی بزرگ بر ما وارد شده است؛ مصیبتی که شاید هنوز در عمق آن قرار داریم و ابعاد سنگین و دشوار آن بهتدریج آشکار خواهد شد.
وی با قدردانی از برگزارکنندگان این آیین افزود: امیدوارم این نشستها بتواند زمینهای فراهم کند تا نسل جوان، پژوهشگران و علاقهمندان حوزه علم و فناوری، شخصیت علمی، فکری و رفتاری این چهره فرهیخته و دانشمند را بهتر و عمیقتر بشناسند.
اسحاقی با اشاره به دیدگاههای رهبر شهید انقلاب در حوزه علم، فناوری و نوآوری گفت: اگر نگاهی به تاریخ علم در ایران داشته باشیم، میتوان آن را به چند دوره مهم تقسیم کرد. دوره نخست، ایران باستان و عصر ساسانیان است؛ دورهای که دانشگاه جندیشاپور به عنوان یکی از مراکز بزرگ علمی جهان شناخته میشد، هرچند بسیاری از جوانان و حتی پژوهشگران امروز کمتر با عظمت آن آشنا هستند. در آن دوران، ایرانیان توانسته بودند در حوزههای علمی و فناوری زمان خود پیشگام باشند.
وی ادامه داد: دوره دوم را میتوان عصر طلایی تمدن اسلامی نامید؛ دورهای که دانشمندان ایرانی و مسلمان در علوم پایه، پزشکی، ادبیات و فلسفه نقشآفرینی کردند و سهم بزرگی در شکلگیری تمدن اسلامی داشتند. بسیاری از دستاوردهایی که بعدها در تمدن غرب مورد استفاده قرار گرفت، ریشه در همان دوران داشت و حتی برخی اندیشمندان غربی نیز اذعان کردهاند که تمدن جدید غرب از دانش و میراث علمی دانشمندان مسلمان بهره فراوان برده است.
معاون پژوهشی و آموزشی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای خاطرنشان کرد: دوره بعدی را میتوان دوران رکود و وابستگی علمی دانست؛ دورهای که از اواخر قاجار تا دوران پهلوی ادامه یافت. در این مقطع، هویت علمی و فرهنگی کشور دچار ضعف شد و دانشگاهها ارتباط عمیقی با نیازهای جامعه و حل مسائل واقعی کشور نداشتند. هرچند تلاشهایی مانند تأسیس دارالفنون صورت گرفت، اما آنگونه که باید فرصت رشد و شکوفایی پیدا نکرد.
وی افزود: در آن زمان، سهم ایران در تولید علم جهانی بسیار اندک بود و باور عمومی نسبت به توانایی حضور در مرزهای دانش شکل نگرفته بود. نه اعتماد به نفس علمی کافی وجود داشت و نه ارادهای جدی برای دستیابی به جایگاههای برتر علمی؛ اما دوره جدید را میتوان دوران استقلال و پیشرفت علمی نامید؛ دورهای که در آن حرکت به سمت مرزهای دانش، تولید علم و توسعه فناوری با شتاب بیشتری دنبال شد.
اسحاقی تصریح کرد: امروز در بسیاری از حوزههای نوین همچون فناوریهای پیشرفته، هوافضا، علوم پزشکی، زیستفناوری، نانوفناوری و صنایع دانشبنیان، دستاوردهای قابل توجهی حاصل شده است. در حوزه پزشکی نیز پژوهشگران و دانشمندان کشور توانستهاند در تولید داروهای پیشرفته، نانوداروها و تجهیزات پزشکی نقش مؤثری ایفا کنند؛ دستاوردهایی که تنها در حد تولید علم باقی نمانده، بلکه به تولید ثروت، اشتغال و توسعه اقتصادی نیز منجر شده است.
وی ادامه داد: در حوزههای صنعتی و مهندسی نیز متخصصان ایرانی امروز توانایی حضور در پروژههای بزرگ بینالمللی را دارند و در بسیاری از موارد توانستهاند در رقابتهای جهانی موفق ظاهر شوند. این موفقیتها نتیجه دانش، تجربه، هویت فرهنگی، اخلاق حرفهای و روحیه مسئولیتپذیری نیروهای متخصص کشور است.
معاون پژوهشی و آموزشی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای بیان کرد: در حوزه هوافضا، فناوریهای پیشرفته، کشاورزی، صنایع دانشبنیان و بسیاری از عرصههای دیگر نیز این حرکت علمی ریشه دوانده و به مرحلهای رسیده که دیگر متوقف کردن آن آسان نیست. سرمایه اصلی این مسیر، جوانان متخصص و دانشمندانی هستند که با انگیزه و توان بالا در حال فعالیتاند.
وی با اشاره به نقش جوانان در پیشرفتهای کشور گفت: همانگونه که در دوران دفاع مقدس میانگین سنی بسیاری از فرماندهان جوان بود، امروز نیز بخش بزرگی از پیشرفتهای علمی و فناورانه کشور توسط جوانان زیر ۳۰ سال رقم میخورد؛ نسلی که با دانش، انگیزه و خودباوری در حال ساختن آینده است.
اسحاقی با طرح این پرسش که این پیشرفتها چگونه رخ داده است، افزود: چگونه کشوری توانست با وجود تحریمهای سنگین علمی، محدودیتهای بینالمللی و نوعی آپارتاید علمی، مسیر رشد و پیشرفت را ادامه دهد؟ در بسیاری از موارد حتی امکان چاپ مقالات علمی برای پژوهشگران فراهم نمیشد و پذیرش آثار علمی آنان با دشواریهای فراوان همراه بود. در دوران همهگیری کرونا نیز نمونههایی از این محدودیتها مشاهده شد؛ از روند طولانی انتشار مقالات گرفته تا محدودیتهای همکاریهای علمی.
وی تأکید کرد: افزون بر این، تخریب، فشار و حتی از دست دادن دانشمندان و پژوهشگران در مقاطع مختلف نیز بخشی از این مسیر دشوار بوده است. هدف از این فشارها، جلوگیری از حرکت علمی و کند کردن روند پیشرفت کشور بوده است.
اسحاقی ادامه داد: با این حال، بسیاری از صاحبنظران داخلی و خارجی معتقدند یکی از عوامل مهم استمرار این حرکت علمی، وجود نگاه راهبردی و آیندهنگر به علم و فناوری بوده است؛ نگاهی که علم را صرفاً مجموعهای از پژوهشهای دانشگاهی نمیبیند، بلکه آن را محور اقتدار، استقلال و پیشرفت کشور میداند.
وی اظهار کرد: در این نگاه، علم زمانی ارزشمند است که در خدمت انسان، اخلاق، معنویت و حل مسائل جامعه قرار گیرد. پیشرفت علمی صرفاً حرکت در مرزهای دانش نیست، بلکه باید همراه با مسئولیتپذیری انسانی و اجتماعی باشد. تفاوت اصلی در همین رویکرد است؛ اینکه دانش و فناوری علاوه بر پیشرفت، در خدمت جامعه و مردم نیز قرار بگیرد.
معاون پژوهشی و آموزشی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای افزود: این مسیر از طریق طراحی سیاستها و برنامههایی در چند سطح دنبال شده است. در سطح نخست، تمرکز بر حل مسائل کوتاهمدت کشور از طریق علم و فناوری بوده است؛ از حوزه دارو و درمان گرفته تا صنعت، کشاورزی، انرژی، هوافضا و دیگر عرصهها. هدف این بوده که علم بتواند به طور مستقیم در رفع مشکلات جامعه نقشآفرینی کند.
وی گفت: در سطح دوم، هدفگذاری برای دستیابی به مرجعیت علمی مطرح بوده است؛ یعنی رسیدن به جایگاهی که دانشمندان کشور بتوانند در برخی حوزهها به عنوان مرجع علمی در جهان شناخته شوند. امروز نیز در بعضی از عرصههای علمی و فناوری، پژوهشگران ایرانی توانستهاند به جایگاههای برجستهای دست پیدا کنند.
اسحاقی خاطرنشان کرد: در افق بلندمدت نیز موضوع شکلگیری تمدنی مبتنی بر علم، فرهنگ، اخلاق و پیشرفت مطرح میشود؛ تمدنی که توسعه علمی را در کنار هویت فرهنگی و ارزشهای انسانی دنبال کند.
وی با اشاره به مفهوم «علم نافع» تصریح کرد: در این چارچوب، علم نافع تنها به علوم نظری محدود نیست، بلکه هر دانشی که بتواند مشکلی از جامعه حل کند و به بهبود زندگی مردم کمک نماید، علم نافع محسوب میشود. این نوع نگاه باعث میشود علم و فناوری از فضای صرفاً دانشگاهی خارج شده و به بخشی از زندگی و پیشرفت جامعه تبدیل شود.
معاون پژوهشی و آموزشی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای تأکید کرد: یکی از نکات مهم، شناخت و تبیین این منظومه فکری و توسعه آن در میان نسل جوان و نخبگان است. برای تحقق این مسیر، سه گام اساسی ضروری به نظر میرسد: نخست شناخت دقیق این دیدگاهها و مبانی فکری، دوم ترویج و آشنایی نسل جوان و دانشگاهیان با آن، و سوم حرکت به سمت تحقق عملی و اجرایی کردن این ایدهها در عرصههای مختلف.
وی افزود: در نهایت، مهمترین سرمایه این مسیر مردم، جوانان و دانشمندانی هستند که با انگیزه، ایمان، خودباوری و تلاش مستمر در مسیر پیشرفت کشور گام برمیدارند. باور به توانایی نسل جوان و اعتماد به ظرفیت علمی کشور، عامل مهمی در شکلگیری این حرکت بوده و میتواند آیندهای روشنتر را رقم بزند.
اسحاقی گفت: این مسیر، مسیری است که باید در همه عرصهها به سرانجام برسد و انشاءالله چنین خواهد شد. گرچه دلهای ما اندوهگین است، اما باور داریم که این حرکت بزرگ و پرشتاب، ریشه در ارادهای عمیق و الهامبخش دارد و همین باور، امید ادامه راه را در دلها زنده نگه میدارد.
وی اظهار کرد: آنچه اهمیت دارد این است که در هر مرحله، چه در شناخت، چه در شناساندن و چه در تحقق عملی، با جدیت و بهصورت یک حرکت فراگیر و نهضتگونه عمل کنیم. یکی از تأکیدهای مهم در سالهای اخیر نیز همین بوده است که باید یک نهضت علمی و یک رستاخیز علمی در کشور شکل بگیرد.
معاون پژوهشی و آموزشی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای گفت: معنای این سخن آن است که ظرفیتهای موجود باید بهدرستی شناخته شوند، حرکتهای علمی باید بهدقت رصد شوند و از همه توانمندیهای کشور به بهترین شکل استفاده شود. این نگاه نشان میدهد که فعالیتهای علمی و فناورانه نباید در حد معمول باقی بماند، بلکه لازم است با شتاب، عمق و گسترهای چند برابر ادامه پیدا کند.
وی در پایان یادآور شد: اگر چنین نگاهی بهصورت جدی دنبال شود، میتوان امیدوار بود که در عرصههای مختلف علم، فناوری، نوآوری و حل مسائل کشور، گامهای بسیار بزرگتری برداشته شود و آیندهای روشنتر برای جامعه رقم بخورد.
نظر شما