حجتالاسلام والمسلمین «عسگر دیرباز»، عضو مجلس خبرگان رهبری در گفت وگو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان به مناسبت فرارسیدن ۱۷ اردیبهشت سالروز صدور پیام رهبر شهید انقلاب به همایش یکصدمین سالگرد بازتأسیس حوزه علمیه قم، اظهارداشت: در ارتباط با پیام های رهبر شهیدمان درباره پیشینه و سیر تحول حوزه و مباحثی که درباره حوزه پیشرو و سرآمد فرمودند، اگر قدری به عقب تر بازگردیم، اشاره من به شکل خاص به پیامی است که رهبر شهیدمان نسبت به برگزاری کنگره شیخ مفید ارائه کردند، به نظر می رسد ایشان در آن پیام نگاهشان را به نقش و رسالت حوزه های علمیه آشکارا بیان فرمودند. یعنی با اشاره به آنچه از دوران قبل از شیخ مفید در حوزه ها بود و نقشی که شیخ مفید در آن دوره داشتند و خط سیری که حوزه های علمیه باید درباره مسائل تخصصی دین داشته باشند، از جمله کلام و آموزه های دینی، احکام و مقررات اسلامی، علم رجال و ...داشته باشد، نظرات خود را نیز بیان کردند.
وی گفت: یکی از رسالت های مهم حوزه این است که با توجه به نیازهای نوشونده ای که به طور طبیعی در جوامع بشری پیش می آید بتواند از دل اقیانوس، گوهرهای ناب استخراج کند و پاسخگوی نیازهای جامعه باشد و علاوه بر پاسخگویی یک راهبرد و استراتژی را طراحی کند که بتواند جوامع بشری را اداره و هدایت کند.
حجتالاسلام والمسلمین دیرباز تصریح کرد: ما باید بتوانیم همان نگاه سیاسی را که رهبر شهیدمان نسبت به حیات پیامبر(ص) و ائمه اطهار صلوات الله اجمعین و حضرت صدیقه سلام الله علیها داشتند، الگو قرار داده و نقش حوزه های علمیه را ادامه دهنده راه پیامبر و ائمه بدانیم و نقشه راه را به این طریق ترسیم کنیم.
عضو خبرگان رهبری با اشاره به این نکته مهم که هر روزگاری اقتضائات خود را دارد، تأکید کرد: در پیام رهبر شهیدمان نیز می بینیم که معظم له تاکید می کنند که حوزه ها باید بتوانند نیازهای فکری و فرهنگی جوامع بشری را در حد رشد، تامین کنند.
وی خاطرنشان کرد: یک نقطه عطف هم در این میان وجود دارد یعنی نظام جمهوری اسلامی. وقتی به قبل از تشکیل نظام نگاه می کنیم می بینیم فضایی که حاکم بوده نیازهایی را تامین می کرده است که ارتباط چندانی با حکومت و حاکمیت نداشته مگر در مواردی خاص.
حجتالاسلام دیرباز ادامه داد: اما وقتی انقلاب ۵۷ رخ می دهد می بینیم که رویکرد حضرت امام و رویکرد رهبر شهیدمان این است که حوزه های علمیه باید به کل معارف دینی یک نگاه حکومتی و حاکمیتی داشته باشند. این نگاه اقتضائات و لوازمی دارد که به نظر من هنوز به شکل کامل استخراج، استنتاج و ارائه نشده و در قالب برنامه خود را نشان نداده است به رغم اینکه تلاش های زیادی صورت گرفته است.
وی افزود؛ می توانیم پیام رهبر شهیدمان را در این راستا ببینیم که علاوه بر هدایت هایی که ایشان نسبت به کشور عزیزمان ایران و امت اسلامی انجام می دادند، دین را وارد صحنه اجتماع، فرهنگ و ابعاد مختلف زندگی کردند و می خواستند در کشور عزیزمان ایران دین در قالب برنامه و نهادهای حاکمیتی متبلور باش
عضو خبرگان رهبری تصریح کرد؛ پیامی که ایشان ارائه کردند بعضی ها به سابقه حوزه های علمیه در زمان مرحوم کلینی، شیخ صدوق و دیگران برگرداندند اما رهبر شهید این را یک مقطعی می دانستند و به عنوان یک مقطع معرفی کردند. در حالی که ما باید تسلسل و پیوستگی حوزه های علمیه در طول زمان را مدنظر داشته باشیم تا به زمان خودمان برسیم. یعنی دوره ای که حوزه هم باید در راستای پرورش نیروهای مهذب و در عین حال انقلابی، جامع نگر و متخصص تلاش کند، هم بتواند برنامه هایی را برای حاکمیت در جامعه ارائه دهد، هم در دفاع از نظام اسلامی و ارائه طریق و برنامه برای پیشبرد و تعالی نظام و در کنار آن، کاهش آسیب ها، گام بردارد.
وی بخش مهم دیگری را که در پیام رهبر شهید به آن اشاره شده است، توجه به این مطلب دانست که اقیانوس معارف اسلامی می تواند خاستگاهی برای تولید و تقویت علوم انسانی اسلامی باشد. امروز ما در دانشگاه ها علوم انسانی داریم، اما با مراجعه به پیام رهبر شهید می بینیم هم در این پیام و هم در سخنرانی ها و دیگر پیام های خود و هم در نوع گروهی که برای تحول علوم انسانی و ابداع و تقویت و پرورش آن منصوب کردند، مشخص است که ایشان مادر و ریشه این امر را نیز حوزه های علمیه می دانند. بنابراین حوزه باید در این زمینه نیز کوشا باشد و بتواند چهارچوب هایی را تعریف و تعیین کند.
حجتالاسلام دیرباز تصریح کرد: امروز هم در حوزه و هم در دانشگاه اندیشمندانی هستند که پیرو رهنمودهای ایشان تلاش می کنند و گام هایی برداشته اند و همچنان در حال فعالیت هستند. هر چند موضوع اسلامی سازی علوم، قبل از فرمایشات رهبری شهیدمان هم در کشورهای اسلامی کمابیش در جریان بوده است. اما فرمایشات ایشان می تواند نقطه عطفی در این رابطه باشد.
وی ابراز کرد: نکته دیگر این است که جوامع بشری با اخلاق و ارزش های اخلاقی است که می توانند به حیات خود ادامه دهند و همه معتقدند که بدون اخلاق، استمرار حیات اجتماعی و انسانی غیرممکن است. در همین راستا یکی از وظایف حوزه های علمیه همین است که بتواند متناسب با ساحات زندگی شهری وارد صحنه شود. چرا که با زندگی شهری، اقتصاد شهری و روابطی که بین شهروندان وجود دارد، ارتباطاتی که با کشورهای دیگر ایجاد می شود سهولت ارتباطات و رفت و آمدها و آشنایی جامعه به زبان های زنده دنیا، جایگاه اخلاق در ابعاد مختلف زندگی امروز پیچیدگی های خاصی پیدا می کند و یک به روزرسانی خاص می طلبد.
حجتالاسلام دیرباز تصریح کرد: این نیز از رسالت های حوزه علمیه است و در پیام رهبر شهیدمان هم به آن اشاره شده بود که حوزه باید پرچمدار اخلاق انسانی و اسلامی هم در داخل حوزه های علمیه و هم در جامعه باشد و این پرچم را به دوش بکشد. این موارد با نگاهی که حوزه دارد و باید بتواند این نگاه را با برنامه های قابل اجرا به جامعه نیز سرایت دهد این است که ما باید دنیا و آخرت را با هم ببینیم. رسالت حوزه این نیست که تنها به آبادانی دنیا توجه کند بدون توجه به آبادانی آخرت.
وی یادآور شد؛ این رویکرد هم اقتضائات خود را دارد. کسی که فقط حیات دنیا را می بیند فرق دارد با کسی که اعتقاد عمیق و قلبی به آخرت دارد. وقتی نگاه اجتماعی داشته باشیم و برای جامعه هویت قائل باشیم، این نگاه می تواند اقتضائات و الزامات خود را در برنامه ریزی ها نشان دهد و حوزه علمیه خاستگاه این برنامه ریزی ها است.
گفتگو از یاسمن محمدی
نظر شما