خبرگزاری شبستان - مهدی رحمانیان| در گذر زمان و در پهنه تاریخ، انسانها همواره در جستوجوی تکیهگاهی امن و مطمئن بودهاند. تکیهگاهی که نهتنها در لحظات خوشی بلکه در گردنههای دشوار زندگی، راهنما و حامی آنها باشد. این نیاز به تکیهگاه از سرشت انسان برمیخیزد؛ زیرا او بهتنهایی ناتوان از مواجهه با تمام چالشهای زندگی است. اما این پرسش همیشه مطرح بوده که چه چیزی شایستگی نقش تکیهگاه را دارد؟ مال و ثروت؟ قدرت و مقام؟ یا انسانهای قدرتمند و صاحب نفوذ؟
قرآن کریم، کتاب راهنمای بشریت، پاسخی صریح و قاطع به این پرسش میدهد. آیات الهی همواره انسانها را به دوری از تکیه به ظالمان و ستمگران فراخوانده و هشدار داده است که چنین اعتمادی مانند تکیه بر آتش است؛ آتشی که نهفقط فرد را در دنیا که در آخرت نیز خواهد سوزاند. امام جمعه جهرم، با استناد به آیه شریفه «وَلَا تَرْکَنُوا إِلَی الَّذِینَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ» بر این مسئله تأکید دارد که تکیه بر ستمگران و اعتماد به آنان، انسان را از تحت ولایت الهی خارج میکند و به دامن نابودی میکشاند.
این مفهوم مهم در طول تاریخ نیز بارها به اثبات رسیده است. از حاکمان مستبد و شاهان وابسته که با اعتماد به قدرتهای ظالم خارجی سرنوشت تلخی برای خود و ملتهایشان رقم زدند تا افراد عادی که با توجیهات واهی به ناحق حق دیگران را ضایع کردند و در نهایت در دنیا و البته در آخرت نیز به سرنوشت تلخی دچار میشوند.
در این گزارش تحلیلی، با مروری بر سخنان روشنگرانه حجتالاسلام محمدحسین مدبر و بررسی نمونههای تاریخی و آموزههای قرآنی، به بررسی پیامدهای اعتماد به ظالمان و ستمگران پرداخته میشود. حکایات عبرتآموزی نیز از علمای زاهد مانند سیدهاشم خارکن بیان خواهد شد که نشان میدهد چگونه حتی اندک اعتمادی به مال حرام و تضییع حق دیگران میتواند آتش در زندگی انسان برافروزد.
ظالمان و ستمگران خود مانند آتش هستند و تکیه به آنها جز سوختن چیزی به همراه ندارد.
حجتالاسلام محمدحسین مدبر، بیان میکند که ظالمان و ستمگران خود مانند آتش هستند و تکیه به آنها جز سوختن چیزی به همراه ندارد. به تعبیر قرآن مجید، حتی خوردن مال یتیم نیز خوردن آتش است: «إِنَّ الَّذِینَ یَأْکُلُونَ أَمْوَالَ الْیَتَامَی ظُلْمًا إِنَّمَا یَأْکُلُونَ فِی بُطُونِهِمْ نَارًا». او معتقد است که باطن گناه و مال حرام آتش است، هرچند ما در ظاهر آن را درک نمیکنیم.
حکایتی از زهد و پشیمانی
مدبر برای تبیین این مفهوم، به حکایتی از سیدهاشم خارکن، یکی از علمای زاهد دوران نادرشاه اشاره میکند. نادرشاه زمانی به دیدار این عالم رفت و با تحسین زندگی زاهدانه او گفت: «عجب همتی داری که به دنیا پشت پا زدهای.» اما سیدهاشم در پاسخی تاملبرانگیز گفت: «همتی که تو داری من ندارم؛ چون من به دنیا پشت پا زدم و تو به آخرتت.»
این عالم زاهد سپس داستانی عبرتآموز از جوانی خود نقل میکند: «ده قران از یک تاجر یهودی قرض کردم و به مرور نیمی از آن را پس دادم. اما تاجر به بغداد مهاجرت کرد و من هم مابقی بدهی را نپرداختم و خودم را اینگونه توجیه کردم که او یهودی بوده و نیازی به پرداخت ندارد.»
وی ادامه میدهد: «شبی خواب دیدم قیامت شده و تاجر یهودی که سراسر وجودش آتش بود، جلویم را گرفت و گفت: مابقی طلبم را بده. هرچه التماس کردم بیفایده بود و در نهایت مجبور شدم اجازه دهم انگشتش را روی سینهام بگذارد. از آن شب تاکنون هرچه مداوا کردم، جای آن سوزش التیام نیافت.»
اعتماد به ظالمان؛ سرنوشت حتمی شکست
شاه ایران با تمام وجود به آمریکا تکیه کرد، اما زمانی که شدیداً به کمک آنها نیاز داشت و مبتلا به سرطان شد، او را از کشورشان بیرون انداختند. این حقیقت اعتماد به قدرتهای ظالم است.
حجتالاسلام مدبر با بیان این حکایت تأکید میکند که تکیه بر ظالمان و ستمگران مانند تکیه بر آتش است و نه تنها در آخرت بلکه در همین دنیا نیز آثار سوئی به همراه دارد. وی نمونههای تاریخی را یادآور میشود: «شاه ایران با تمام وجود به آمریکا تکیه کرد، اما زمانی که شدیداً به کمک آنها نیاز داشت و مبتلا به سرطان شد، او را از کشورشان بیرون انداختند. این حقیقت اعتماد به قدرتهای ظالم است.»
وی به سرنوشت قذافی در لیبی و صدام در عراق نیز اشاره میکند و میگوید: «هر دو به قدرتهای غربی تکیه کردند، اما در نهایت به سرنوشت شومی دچار شدند. این همان چیزی است که قرآن کریم به وضوح بیان میکند: «...خَسِرَ الدُّنْیَا وَالْآخِرَةَ ذَلِکَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِینُ.»
پیامدهای اعتماد به ظالمان
امام جمعه جهرم در بخش دیگری از سخنان خود به تبعات اعتماد به ظالمان اشاره میکند: «اعتماد به ظالم سبب از دست دادن پشتیبانی خداوند شده و باعث میشود آنها نیز در مواقع نیاز به کمک شما نیایند و به تعهدات خود وفا نکنند.» وی با استناد به آیه قرآن میگوید: «ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ» یعنی اگر به ظالمان تکیه کنید، نه خداوند شما را یاری خواهد کرد و نه آنها به کمک شما خواهند آمد.
گفتار حجتالاسلام محمدحسین مدبر بر این نکته اساسی تأکید دارد که مسلمانان باید تکیهگاه خود را خداوند قرار دهند و از اعتماد به ظالمان و ستمگران بپرهیزند. چراکه اعتماد به ظالم مانند تکیه بر آتش است که هستی انسان را در دنیا به آتش میکشد و در آخرت نیز نتایج هولناکی به همراه خواهد داشت.
نظر شما