آذربایجان غربی رنگین کمانی از گیاهان کوهی و دارویی

خبرگزاری شبستان//ارومیه

آذربایجان غربی با بیش از 500 گونه گیاه خوراکی و دارویی توانسته است در سطح کشور مقام نخست را به خود اختصاص داده است.

از حدود هشت هزار گونه گیاهی شناخته شده در ایران، آذربایجان غربی بیش از یک هزار گونه گیاهی را در خود جای داده است که این میزان استان را به موزه گیاهان دارویی کشور تبدیل کرده است.

با آمدن بهار و رویش گیاهان خوراکی و دارویی در دشت ها و دامنه های کوه های آذربایجان غربی، مصرف سبزیجات جایگزین گوشت در رژیم غذایی مردم استان شده است که بسیاری از پروتئین های مقوی مورد نیاز بدن را فراهم می کند.

شنگ، کنگر، ریواس، قزی یاغی، بلاغ اوتی، جاشی و مندی از عمده گیاهان خوراکی استان هستند که از اوایل اردیبهشت ماه هر سال افراد بومی به جمع آوری این گیاهان از ارتفاعات و دامنه کوه های آذربایجان غربی اقدام و آنها را به بازارهای مصرف عرضه می کنند.

رویش این گیاهان علاوه بر تامین بخشی از مواد غذایی مورد نیاز مردم، منبع درآمد مناسبی برای روستائیان منطقه است، در این فصل سال گروه هایی از خانواده‌ها را در کوهپایه‌ها و دشت های مناطق مختلف آذربایجان غربی می‌توان در حال جمع‌آوری گیاهان خوراکی مشاهده کرد.

حفظ و نگهداری این نوع گیاهان بر عهده عموم مردم است و نباید آنان تنها به فکر به‌ دست آوردن درآمد از راه بوته‌ کنی یا ریشه ‌کنی باشند، چرا که رشد و تکثیر این‌گونه گیاهی به کندی صورت می‌گیرد و عوامل طبیعی و برداشت‌های بی‌رویه از عوامل حیات گیاهان است.

تاکنون حداکثر 700 و حداقل 460 گونه گیاهی دارویی از جمله کاسنی، شب بو و انعناع، ولاغ اوتی،ختمی، چوبان کبریتی، بادرنجبویه، شیرین بیان، ثعلب، مرزه، اله گز، نسترن، موسیر، گندله، داغ جعفری سی، داغ قارپیزی، دوه دابانی، مندی، قوش اوزومی، داغ سقزی، یمیشان، چریش، هویچ وحشی، غازیاغی، یارپیز، کنگر، شوید، کهلیک اوتی و اوشقون در آذربایجان غربی شناسایی شده و استان از لحاظ تنوع گیاهان دارویی رتبه نخست کشور را به خود اختصاص داده است.

بیش از نیمی از گونه های گیاهی موجود در آذربایحان غربی خاصیت دارویی دارند و در حال حاضر بصورت سنی از حدود 150 نوع استفاده می شود، از میان انواع گیاهان دارویی موجود 42 نوع گیاه دارویی در آذربایجان غربی کشت می شود.

به علت بهره برداری نادرست و سنتی از گیاهان دارویی متاسفانه ذخایر این منابع در معرض خطر و نابودی قرار گرفته است.

بر اساس گزارشات محققان و کارشناسان شاخه گیاه شناسی و رده بندی گیاهان، بیش از 50 گونه گیاهان دارویی در معرض انقراض هستند که برداشت بی رویه و غیر اصولی از مراتع و اراضی و خشکسالی، مهمترین عوامل آسیب رسان به رویشگاه‌های طبیعی این گیاهان است.

گفتنی است، بعضی از گونه های گیاهای استان که خاصیت دارویی دارد از جمله کمیاب ترین منابع گیاهی است که محدود به جغرافیای چند سرزمین در جهان می‌شود و در صورت نبود برنامه ریزی و روشهای کارآمد در برداشت و بهره برداری، آسیب جدی به دامنه پوشش گیاهی این گیاهان وارد می‌شود.

خوشبختانه، هم اکنون حدود سه گونه از گیاهان دارویی از جمله آویشن، بابونه، گل پر بر اساس شرایط مختلف کشت در این استان بومی سازی می شود و فرآوری و تولید صنعتی گیاهان دارویی از دیگر ضرورت های این بخش به منظور جلوگیری از انقراض برخی گونه هاست.

در دنیای کنونی و با پیشرفت طب سنتی و کشفیات جدید، گرایش مردم به مصرف مواد گیاهی در درمان و پیشگیری امراض بیشتر از گذشته به چشم می خورد و این روزها در آذربایجان غربی دست چین سنتی مردم استان رنگ و روی دیگری را به چهره دشت ها بخشیده است.

یکی از گونه های مهم گیاهی بادرنجبویه است، این گیاه دارویی بادرنجبویه در حالت عرق گیاهی، محرک و بالابرنده فشار خون و به صورت دم کرده با گیاهان دیگر به عنوان آرام بخش و ضد میگرن استفاده می شود.

در طب سنتی از این گیاه در کاهش تب، درد مفاصل و روماتیسم و به عنوان ضد التهاب و التیام دهنده زخم استفاده می شود ویلی در صورت مصرف بیش از حد این گیاه برای افرادی که دارای فشار خون بالا هستند می تواند مضر باشد.

گیاه بادرنجبویه از نظر ابعاد کوچک بوده و دارای گل های آبی یا بنفش و به ندرت سفید می باشد و قسمت مورد مصرف این گیاه از نظر دارویی، شامل برگ ها و سر شاخه های گلدار و در بعضی موارد تخم آن است و خاستگاه اصلی این گیاه در رویشگاه های طبیعی در نواحی کوهستانی و مرتفع است که به علت اسانس زیاد آن مورد توجه بوده و در مزارع نیز کشت می شود.

پایان پیام/