نقش امام صادق (ع) در آشنایی مردم با مهدویت و عصر غیبت

به گزارش خبرگزاری شبستان از قم، امام جعفر صادق (ع) در هفدهم ربیع الأول سال 83 هجری قمری در مدینه به دنیا آمد، عمر بابرکت امام صادق (ع)، 65 سال و مدت امامت آن حضرت، 34 سال بود که در این دوران، موضوعات مختلف اسلامی را بیان کرده است و امروز، شیعه که به مذهب جعفری معروف است، مرهون تلاش‌های این امام همام است.

یکی از موضوعاتی که امام جعفر صادق (ع) در عمر پربرکت خویش به آن پرداخته است، موضوع مهدویت و ظهور است، به طوری که روایات و احادیث زیادی از آن حضرت در رابطه با مهدویت و علائم ظهور وجود دارد، در همین خصوص و به مناسبت میلاد با سعادت آن حضرت گفتگویی انجام داده ایم با حجت الاسلام و المسلمین «محمد رضا فوادیان» کارشناس مباحث مهدویت داشته است که در ادامه می آید:

روایات مهدویت در دروان زندگی امام صادق (ع) چه جایگاهی داشت؟

در دوران زندگانی امام صادق (ع)، روایات مهدویت در میان شیعیان ترویج داشت و مردم درباره ظهور امام عصر (عج) و مهدویت گفتگو می‌کردند.

«ثامر هاشم حبیب» نویسنده کتاب «غیبة الامام المهدی عند الامام الصادق علیهما السلام» است که روایات امام جعفر صادق (ع) را درباره امام زمان (عج) مطرح کرده است و این کتاب با عنوان «غیبت امام مهدی(ع) از دیدگاه امام جعفرصادق(ع)» به فارسی ترجمه شده است.

امام جعفر صادق (ع) در پاسخ به پرسش منصور صيقل و حارث بن مغيره درباره ظهور امام عصر (عج) می‌فرماید که امام مهدی (عج) زمانی ظهور می‌کند که شیعیان غربال و آزمایش شوند، همچنین فردی از امام صادق (ع) درباره روش حکومت امام زمان (عج) سوال می‌کند و این روایات نشان می‌دهد که در محضر آن امام بزرگوار، پرسش‌ها و گفتگوهایی در خصوص مهدویت و ظهور انجام می شده است.

آیا در آموزه های آن حضرت چیزی به نام انتظار هم وجود داشت؟

روایت عجیبی در زمان امام جعفر صادق (ع) وجود دارد که شخصی به نام کرّام به آن حضرت می‌فرماید که من نذرکردم که تا زمان ظهور امام عصر (عج) روزه بگیرم؛ امام صادق (ع)، آن فرد را نهی نمی‌کند و سفارش می‌کند که تنها در 4 روز حرام سال روزه نگیرد.

همچنین امام صادق (ع) فرمود: «هر کس سوره بنی اسرائیل را در هر شب جمعه بخواند نمی‌میرد تا انکه زمان قائم آل محمد علیه السلام را درک کند و از یاران او بشود»؛ این روایات نشان می‌دهد که آن حضرت تلاش می‌کردند که روحیه انتظار در جامعه و در میان مردم حفظ شود.

در زمان ظهور امام جعفر صادق (ع)، درگیری‌های شدیدی بین طاغوت‌های بنی‌عباس و بنی‌امیه به وجود آمد و برخی گمان می‌کردند که امام صادق (ع) همان امامی است که جهان را پر از عدل و داد می‌کند.

امام صادق (ع) در برابر این تفکرات الحادی و جریان‌های انحرافی فرمودند: «من امام مهدی (عج) نیستم و اگر من زمان آن حضرت را درک کنم، همه عمرم را در راه او خدمت می‌کنم» و ما باید از این روایت درس بگیریم.

برخورد امام صادق (ع) با جریان های انحرافی چگونه بود؟

در دوران امامت اهل بیت (ع)، جریان‌های انحرافی و التقاطی زیادی در جامعه وجود داشت و امام صادق (ع)، برای مبارزه با مدعیان دروغین مهدویت، شیوه‌های خاصی اجرا کردند.

امام جعفر صادق (ع) با توجه به گروه‌های انحرافی، یکسری احادیثی دارد، از جمله امام صادق (ع) خطاب به امام موسی کاظم (ع) فرمود که مهدی موعود (عج)، پنجمین فرزند شماست تا اگر کسی ادعای مهدی موعود داشت، مردم بدانند که ادعای او دروغ است.

امام صادق (ع) می‌فرماید: مهدی موعود در زمان ولادت از نظرها مخفی است، در حالی که هیچ یک از امامان معصوم (ع) این ویژگی را نداشتند.

خروج سفیانی و صیحه آسمانی از علائم حتمیه قبل از ظهور امام زمان (عج) است که امام صادق (ع) این موارد و موارد دیگر را بیان کردند تا مردم، امامان حق را از امامان باطل تشخیص دهند.

توصیه امام صادق (ع) به مردم آخرالزمان چه بود؟

یکی از موضوعاتی که در روایات امام صادق (ع) به زیبایی بیان شده است، دعاهای آن حضرت درباره امام زمان (عج) است، امام جعفر صادق (ع) احادیث و دعاهای زیادی راجع به حضرت مهدی (عج) بیان کردند، از جمله کتاب «صحیفه مهدیه» نوشته «مجتهدی سیستانی» که مضامین زیبایی در آن وجود دارد، همچنین دعای امام صادق (ع) در روز جمعه که بعد از نماز عصر توصیه شده است.

امام جعفر صادق (ع) در زیارتی که برای امام حسین (ع) بیان فرموده است، فرازهایی از امام زمان (عج) وجود دارد، از همه مهم‌تر امام صادق (ع)، مردم آخر الزمان را به دو دعا توصیه فرموده است.

امام صادق (ع) دعای معرفت را در دوران غیبت سفارش فرمودند تا به وسیله این دعا شناخت خدا، پیامبر و امام را طلب کنیم که محتوای دعای معرفت بدین شرح است: «اَللهُمَ عَرِفنی نَفسَکَ فَاِنَکَ اِن لَم تُعَرِفنی نَفسَکَ لَم اَعرِف نَبِیَک، اَللهُمَ عَرِفنی رَسُولَکَ فَاِنَکَ اِن لَم تُعَرِفنی رَسُولَکَ لَم اَعرِف حُجَتَکَ، اَللهُمَ عَرِفنی حُجَتَکَ فَاِنَکَ اِن لَم تُعَرِفنی حُجَّتَکَ ضَلَلتُ عَن دینی».

«بزودي با شبهه‌ای مواجه مي شويد که علم و امام براي اينکه شما را از شبهه خارج کند، نداريد و سرگردان مي‌شويد و از این شبهه كسی نجات پیدا نمی‌كند، مگر كسی كه به وسیله دعای غریق خدا را بخواند» و مضمون دعا این است: « يَا اللَّهُ يَا رَحْمَانُ يَا رَحِيمُ، يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلَى دِينِكَ».