پایان هفته دفاع مقدس/عملیاتی که پاسداران کهگیلویه و بویراحمد به تصویر کشیدند

خبرگزاری شبستان/یاسوج:

 

در نخستين ماه هاي سال 1360 شهيد يوسف كلاهدوز قائم مقام وقت فرماندهي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي، طرح شكست حصر آبادان را كه توسط شهيد حسن باقري طراحي شده بود، به شوراي عالي دفاع ارائه داد .

پس از تصويب طرح و هماهنگي با نيروي زميني ارتش جمهوري اسلامي و نيروهاي تحت امر سپاه پاسداران، چگونگي انسجام و نحوه ادغام نيروها، همچنين نام حمله، روز و ساعت آن مشخص شد .

موقعيت جغرافيايي زمين و طرز گسترش و آرايش يگان هاي ارتش عراق در منطقه به گونه اي بود كه با يك حمله غافلگيرانه و محاصره برق آسا، مي توانست ضربه كمرشكني به دشمن وارد سازد .

فراتر از همه انگيزه هايي كه براي عمل در شرق رود كارون و پاكسازي دشمن در آن منطقه به لحاظ سياسي و نظامي وجود داشت، نظر صريح فرمانده كل قوا، يعني امام خميني (رضوان الله تعالی علیه) مبني بر اين بود كه حصر آبادان بايد شكسته شود .

اين فرمان پس از گذشت يك سال از آغاز جنگ و محاصره شهر ساحلي آبادان، همچنان به صورت يك مسئوليت بر دوش فرماندهان و به ويژه ارتشيان لشكر 77 خراسان كه در آن منطقه مستقر بودند، سنگيني مي كرد .

سرانجام در ساعت 1 بامداد پنجم مهرماه 1360، نخستين عمليات گسترده و مشترك ارتش و سپاه با نام ثامن الائمه (علیه السلام) و با رمز «نصر من الله و فتح قريب» به منظور تصرف پل هاي روي كارون و قطع حلقه ارتباطي نيروهاي محاصره كننده آبادان آغاز شد .

هدایت و فرماندهی به عهده سه فرمانده جوان در سه محور اصلی عملیات دارخوین، ماهشهر و آبادان بود.

رحیم صفوی در فیاضیه آبادان، غلامعلی رشید در محور ایستگاه هفت و جاده ماهشهر و حسن باقری که بیش از 6 ماه روی طرح ریزی، شناسایی و آماده کردن بیش از 16 گردان از نیروهای سپاه و بسیج کار کرده بود، در محور دارخوین مستقر شدند.

 

طرح عملیات حمزه توسط حسن باقری نوشته شد. رحیم صفوی مسئول عملیات جنوب، آن را به شورای عالی دفاع ارائه داد.

شورای عالی دفاع آن را تصویب کرد. سرتیپ قاسم ‌علی ظهیرنژاد به رحیم صفوی گفت: «لشگر77 خراسان را نسبت به طرح توجیه کنید».

برای اولین بار عملیاتی به این گستردگی آغاز می ‌شد که منطقه ‌ای به وسعت 150 کیلومتر مربع که یک سال در اشغال متجاوزین بعث بود را در بر می گرفت.

تیپ6  زرهی عراق در 19 مهر 1359 با نصب پل بر روی کارون و عبور از آن، جاده اهواز آبادان را اشغال کردند، سپس با پیشروی به سوی آبادان، جاده ماهشهر را در 23 مهر تصرف نموده و شهر آبادان عملا در محاصره قرار گرفت.

با سقوط خرمشهر در چهارم آبان، محاصره آبادان تنگ ‌تر و از سه طرف زیر آتش دشمن قرار گرفت.

مهم ترین و بزرگترین پالایشگاه کشور زیر آتش پرحجم دشمن می‌ سوخت.

هشتم آبان ۱۳۵۹، عراقی ‌ها در منطقه ذوالفقاریه با نصب پل شناور بر روی رودخانه بهمنشیر و با عبور از آن، وارد کوی ذوالفقاریه آبادان شدند.

نیروهای سپاه و مردم آبادان با یک روز جنگ سنگین موفق شدند دشمن را از کوی ذوالفقاریه و نخلستان‌ های حاشیه بهمنشیر عقب برانند و پل شناور آنها را منهدم کنند.

 

شکست و ناکامی دشمن در تسخیر آبادان به نیروهای موجود در آبادان قوت بخشید.

 امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه) در 14 آبان فرمان شکست حصر آبادان را صادر فرمودند.

در شهر آبادان 20 هزار نفر زندگی می‌ کردند. دشمن آبادان را در محاصره داشت. در اردیبهشت سال 1360 مهندسی جنگ جهاد سازندگی جاده وحدت را احداث کرد و عملا آبادان مسیر خشکی برای تردد پیدا کرد. عملیات‌ های محدودی نیز در 25 اردیبهشت و 21 خرداد 1360 انجام شد.

از سوی رحیم صفوی و حسن باقری چندین جلسه با فرماندهان لشگر 77 خراسان برگزار و قرار شد طرح حسن باقری به اجرا درآید.

لشگر 77 خراسان پیشنهاد داد عملیات با نام ثامن‌ الائمه(علیه السلام) انجام شود که سپاه آن را پذیرفت.

نقاط قوت سپاه در این طرح نخست شناسایی دقیقی که طی یکسال انجام داده بود و به زمین، دشمن و نقاط قوت و ضعف آنها کاملا تسلط داشت.

دوم حضور پرشور و موثر نیروهای مردمی در گردان ‌های سازماندهی شده بالغ بر 16 گردان بود.

سومین نقطه قوت فرماندهان جوان و شجاع سپاه را می ‌توان ذکر کرد. اجرای عملیات ثامن الائمه (علیه السلام) در 15 شهریور ۱۳۶۰ نهایی شد تا واحدها آماده اجرا گردند.

حسن باقری در محور دارخوین نیروهایش را به 11 گروه رزمی سازماندهی کرد، به نحوی خودش با هر 11 گروه تماس بیسیمی داشته باشد.

در گام دوم نیروهایش را تا رده دسته کاملا به کل عملیات توجیه کرد و در شناسایی ‌ها شرکت داد تا محورهای عملیات را به خوبی بشناسند.

دشمن در محور دارخوین 8 رده دفاعی ایجاد کرده بود. او برنامه‌ ریزی کرد که بتوانند رده ‌های دشمن را دور زده و به عقبه آنها دست پیدا کند.

استدلال حسن باقری این بود که یک لشگر زرهی عراق به دو پل بر روی کارون متکی و با انهدام پل ‌ها دشمن در محاصره قرار می ‌گیرد، لذا قرارگاه تیپ 6 زرهی را در کنار پل قصبه هدف گرفت تا همزمان پل و قرارگاه دشمن را به کنترل خود در آورد.

مرتضی تیموری که تخریب چی مسلطی بود، مامور پل و مصطفی ردانی ‌پور را مامور قرارگاه دشمن کرد.

طرح دیگری را آماده کرد با رها ساختن نفت از طریق نهر سلمانیه بر روی رودخانه کارون آن را آتش بزند و ابتکار عمل را از دشمن سلب نماید.

 

عملیات در ساعت ۱ بامداد روز پنجم مهر ۱۳۶۰ با رمز نصر من ا... و فتح قریب آغاز شد. رزمندگان اسلام در ساعات نخست عملیات، با تهاجم به مواضع دشمن و در هم شکستن مقاومت نیروهای آنان، خاکریزهای اول دشمن را تصرف و تأمین کردند.

طبق پیش ‌بینی تسلط بر پل قصبه و قرارگاه دشمن باعث ریزش رده ‌های دفاعی دشمن شد.

جبهه دشمن در آبادان و ماهشهر سقوط کرد. در محورها فیاضیه خطوط دشمن سقوط نکرد و درگیری به روز کشیده شد.

با روشن شدن هوا حسن باقری از محور شمال پس از تسلط در منطقه مارد و قصبه، نخستین ضربه شکننده را بر نیروهای عراقی وارد کرد.

نیروهای دشمن در منطقه پل حفار همچنان مقاومت می ‌کردند. او با به دست گرفتن ابتکار عمل و ادامه پیشروی به طرف حفار، تلاش کرد با غلامعلی رشید فرمانده محور آبادان الحاق کند.

در بعد از ظهر همان روز بخشی از منطقه شمال پل حفار را آزاد کرد ولی نیروهای دشمن برای باز نگه داشتن عقبه نیروهای محاصره شده خود در شرق کارون، همچنان مقاومت کردند.

در روز ششم مهر در حالی که حسن باقری و غلامعلی رشید در حال الحاق بودند، دشمن واکنش جدی از خود نشان نداد و از بعدازظهر همان روز نیروهای عراقی به تدریج تسلیم شده و یا عقب نشینی کردند و سرانجام در پایان این روز عملاً منطقه سرپل دشمن در حفار آزاد شد.

در روز سوم عملیات نیز در پی پاکسازی منطقه، محاصره آبادان به پایان رسید و فرمان امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه) مبنی بر شکستن حصر آبادان، در مدت ۴۲ ساعت تلاش مداوم رزمندگان اسلام با موفقیت کامل در هفتم مهر به پایان رسید و نیروهای خودی پس از پاکسازی کامل منطقه، در ساحل شرقی رودخانه کارون استقرار یافتند.

پيروزي در اين عمليات به معناي ورود به مرحله تازه اي از جنگ و گشودن گره كور جنگ محسوب مي شد.

نزديك به 13 كيلومتر از كناره رود كارون و همين ميزان از كارون تا جنوب جاده ماهشهر – آبادان در اشغال دشمن بود، به گونه اي كه دو جاده اهواز – آبادان و ماهشهر – آبادان در منطقه اشغال شده قرار داشت و قسمت هايي از آن نيز در تصرف دشمن بود .

 

استحكامات مهمي كه عراق براي پدافند در اين منطقه به وجود آورده بود، به اندازه اي به آنها قوت قلب مي بخشيد كه تمام منطقه را با آرامش خاطر، از دو پل قصبه و حفار و گاهي هم با يك پل ديگر تدارك و پشتيباني مي كردند .

با اين وجود، ساعت 14 روز پنجم مهرماه، يعني به فاصله 13 ساعت از آغاز عمليات اعلام شد كه دومين پل ارتباطي دشمن با غرب كارون نيز به تصرف نيروهاي رزمنده ايران در آمده و پيشروي از همين نقطه ادامه دارد .

عراق با استعداد سه تيپ از لشگر هاي زرهي 3 و 111 ، و چهار گردان پياده و پنج گردان توپخانه در منطقه حضور داشت .

از جمله خسارات و تلفات دشمن در اين عمليات، انهدام 90 دستگاه تانك و نفربر، 100 دستگاه خودرو، دو پل پي . ام . پي و كشته و زخمي شدن و اسارت بيش از 3800 تن از نيروهاي عراقي بود .

 

همچنين مقدار قابل توجهي تجهيزات پيشرفته از آنها به غنيمت گرفته شد كه عبارت بودند از :

160 دستگاه تانك و نفربر
150 خودروي نظامي
30 دستگاه بولدوزر
5 قبضه توپ 152 ميليمتري دور برد
2 قبضه موشك انداز كاتيوشا
مقداري اسلحه سبك و سنگين و مهمات

تلفات و خسارات زياد دشمن در طي دو روز عمليات، به واسطه حمله سريع و شيوه تهاجم نيروهاي ايراني بود .

فرماندهان ايراني در اين نبرد به سه هدف مهم دست يافتند كه نشان مي داد با ابتكار مي توان دست به يك عمليات موفق و گسترده زد . اين سه هدف عبارتند از:

1- انهدام نيروهاي دشمن
2- آزادسازي نيروهاي خودي از حلقه محاصره دشمن
3- آماده شدن براي حمله تعيين كننده نهايي

پس از انجام موفق عمليات موفق ثامن الائمه و اعلام تبريك خبر شكست حصر آبادان به امام ، هواپيماي سي – 130 حامل شماري از فرماندهان جنگ هنگام بازگشت به تهران سقوط كرد . در اين سانحه كه روز هفتم مهرماه اتفاق افتاد محمد جهان آرا فرمانده سپاه خرمشهر ، جواد فكوري فرمانده نيروي هوايي ارتش ، يوسف كلاهدوز قائم مقام فرماندهي سپاه پاسداران ، ولي الله فلاحي رئيس ستاد مشترك ارتش و موسي نامجو وزير دفاع و نماينده امام در شوراي عالي دفاع كه همگي در طراحي و اجراي عمليات شكست حصر آبادان شركت داشتند ، به همراه تني چند از افسران و همراهان به شهادت رسيدند .

خلاصه گزارش عملیات :

نام عمليات : ثامن الائمه(علیه السلام)
زمان اجرا : 5/7/1360
مدت اجرا : 2 روز
مكان اجرا : شرق رود كارون – آبادان
رمز عمليات : نصر من الله و فتح قريب
تلفات دشمن : 3800 كشته ، اسير و زخمي
ارگان هاي عمل كننده : سپاه و ارتش

اهداف عمليات : اجراي فرمان امام مبني بر شكست حصر آبادان با تصرف 3 پل كارون و قطع حلقه ارتباطي نيروهاي دشمن با يكديگر به اميد گشودن گره كور جنگ و آزاد سازي نيروهاي خودي از حلقه محاصره عراقي ها

 

و حال بازسازی این عملیات در سالروز گرامی داشت هفته دفاع مقدس به سپاه فتح استان کهگیلویه و بویراحمد که رزمندگان آن در دوران دفاع مقدس رشادت های بسیاری از خود نشان دادند، واگذار شد.

در مدت زمان بازسازی این عملیات غرورآفرین، مردم شهر یاسوج و مسئولان استقبال خوبی از بازسازی این عملیلات از خود نشان دادند.

سردار یدالله بوعلی، فرمانده سپاه فتح استان کهگیلویه و بویراحمد در حاشیه بازسازی این عملیات، اظهار داشت: دفاع مقدس ما یک‌ الگوی فراگیر است.

 

وی با بیان اینکه در هر موضوعی که الگو بخواهیم، مصداق آن در دفاع مقدس وجود دارد، گفت: در زمینه ایثار، رعایت مسائل شرعی، تعبد رزمندگان به دین که می تواند جنبه هایی از یک الگو برای جامعه باشد، همه در دوران دفاع مقدس وجود داشت.

 

بوعلی با اشاره به اینکه امسال توانستیم در همه عرصه ها پیش برویم و با موفقیت بر دشمن غلبه کنیم،در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه چرا دفاع برای ما مقدس شد، خاطرنشان کرد: هیچ ایرانی نیست که تعصب دین خود را نداشته باشد و دفاع مقدس که در هشت سال داشتیم، دفاع از دین بود.

 

فرمانده سپاه فتح کهگیلویه و بویراحمد یادآور شد: چیزی که جنگ ما را متمایز می کند این است که وقتی به انگیزه شهدا، خانواده شهدا و رزمندگان توجه کنیم، چیزی غیر از جلوه های دینی دیده نمی شود.

وی با بیان اینکه چیزی که به آن قداست داده، همین جلوه های دینی است که این عنوان حق دفاع مقدس است، عنوان کرد: آن جا که شهدا به چیزی غیر از دین و شهدای کربلا و امام حسین (علیه السلام) فکر نمی کنند و آنها را الگو قرار داده اند، طبیعی است که این دفاع، مقدس باشد.

 

سردار بوعلی تاکید کرد: آن صحنه ای که یک مادر چند فرزندش شهید می شود و بازهم می گوید اگر فرزند دیگری داشتم تقدیم می کردم، این هاست که دفاع ما را مقدس کرده است.

 

این فرمانده سپاهی با بیان اینکه دفاع مقدس جاده های زیادی داشت که سپاه باید برای آن برنامه ریزی می کرد که بتواند مردم را به مناطق مختلف عملیاتی ببرد، اضافه کرد: سپاه به همین دلیل اردوهای راهیان نور را برگزار می کند.

 

وی اظهار داشت: استان ما نیز این ماموریت را بر عهده دارد، به گونه ای که از هفته دفاع مقدس سال گذشته تاکنون توانستیم بیش از ۲۰ هزار نفر را به مناطق عملیاتی غرب و جنوب کشور اعزام کنیم.

سردار بوعلی یاداور شد: هر ساله به استان ها ماموریت می دهند که یکی از عملیات های دوران دفاع مقدس را شبیه سازی کنند و امسال عملیات ثامن الائمه (علیه السلام) بازسازی خواهد شد تا این عملیات برای مردم بیشتر تبیین شود.

 

فرمانده سپاه فتح کهگیلویه و بویراحمد ضمن تاکید بر اینکه حماسه آفرینی رزمندگان نباید فراموش شود، گفت: این برنامه هر روز در یاسوج تا آخر هفته دفاع مقدس اجرا می شود.

 

وی در زمینه این عملیات، یادآور شد: عملیات ثامن ‌الائمه (علیه السلام) به یاد شهدای دفاع مقدس و شهدای این عملیات در استان بازسازی و شبیه‌ سازی شد.

بوعلی عنوان کرد: این عملیات از سه محور جاده ماهشهر به آبادان، اهواز به آبادان و شهر آبادان به سمت فیاضه انجام شد که حضرت امام فرموده بودند «حصر آبادان باید شکسته شود»، بنابراین عملیات توسط رزمندگان ارتش جمهوری اسلامی و براداران بسیج و سپاه انجام گرفت.

 

مقام ارشد نظامی کهگیلویه و بویراحمد ادامه داد: این عملیات مقدمه‌ای شد برای اجرای عملیات ‌های بزرگ بعدی از جمله طریق القدس، آزادی بوستان و فتح‌ المبین در محور شوش که آزادسازی و از دسترس خارج شدن جاده اصلی جنوب به شمال را به دنبال داشت و عملیات بیت‌المقدس که منجر به آزادسازی خرمشهر قهرمان شد.

 

بوعلی خاطرنشان کرد: اهمیت عملیات ثامن الائمه (علیه السلام) به حدی است که  مقدمه و یک اعتماد به نفس جدی در رزمندگان به وجود آورد که قادر باشند عملیات مهمی انجام دهند و دشمن بعثی را به عقب برانند.

سرهنگ جهانگیر انصاری، جانشین فرمانده سپاه فتح استان کهگیلویه و بویراحمد در حاشیه این عملیات ضمن تسلیت ایام محرم و شهادت هم وطنان در عملیات تروریستی اهواز، هفته دفاع مقدس را گرامی داشت و گفت: دفاع مقدس تجلی وحدت و یکپارچگی امت ایران بوده که به جهانیان ثابت شد نمی توانند از راه نظامی به جمهوری اسلامی ایران خدشه ای وارد کنند.

 

وی با اشاره به اینکه انقلاب اسلامی استمرار واقعه عاشوراست و تقارن هفته دفاع مقدس و محرم تقارن میمون و مبارکی است، اظهار داشت: در هشت سال دفاع مقدس، استان کهگیلویه و بویراحمد به نسبت جمعیت در رتبه بالای اعزام رزمندگان به جبهه قرار داشت، به گونه ای که 23 درصد از جمعیت استان در جنگ حضور داشتند و از این بین 1880 شهید را تقدیم انقلاب کرد.

 

انصاری با اشاره به اینکه رزمندگان استان در اغلب عملیات ها حضور داشته و حماسه های ستودنی آفریدند، یادآور شد: این حضور به گونه ای بود در هر عملیاتی که مشکلی به وجود می آمد و کار گره می خورد، رزمندگان استان کهگیلویه و بویراحمد به میدان می آمدند.

 

این فرمانده نظامی اضافه کرد: کم سن و سال ترین قشر شرکت کننده در جنگ، دانش آموزان بودند که بیش از 500 هزار نفر از آنان در جنگ حضور داشتند.

 

وی خاطرنشان کرد: از بین دانش آموزان بیش از 30 هزار شهید جان خود را فدای انقلاب کرد که در این بین استان کهگیلویه و بویراحمد نیز شهدای شاخصی را تقدیم نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران کرد.