موسیقی لری و کردی تجربه های گرانقدری از قوم های کاسی وماد

خبرگزاری شبستان_ خرم آباد؛

موسیقی های بومی و محلی در هر جای دنیا جذابیت خاص خود را دارد، در کشور ایران از دیر باز مردم مناطق مختلف موسیقی های خاص خود داشته اند که موسیقی لری، کردی، نیز نمونه از بسیار موسیقی محلی در کشورمان است.

موسیقی لری که در مناطق لرنشین کشور بویژه در نوع خاص خود در استان لرستان رواج دارد، همواره به گوش هر شنونده ای جذاب ودل انگیز است.

از تنوع و پیشینه‌ای کهن برخوردار است که به دو بخش کلی، موسیقی‌های آوازی (کلامی) و موسیقی‌های سازی تقسیم می‌شود.

موسیقی لری در قالب ترانه به هفت بخش شامل ترانه‌های غنایی و عاشقانه، موسبقی و ترانه‌های حماسه رزمی، موسیقی و ترانه‌های سوگواری، موسیقی و ترانه‌های فصول، موسیقی و ترانه‌های کار، موسیقی و ترانه‌های طنز و سرودهای مذهبی تقسیم می شود.

سرنا، دهل، کمانچه، تبک، از جمله سازهای سنتی مرسوم در موسیقی لری است.

 کمانچه و تنبک  که در گویش محلی تال و تمک نامیده می شود و ساز دهل از جمله سازهای موسیقی است که در مراسم جشن و شادی چون جشن های ازدواج بسیار مورد علاقه مردم لرستان.

در میان سازهای موسیقی  کمانچه تنها سازی است که با ساز سایر اقوام تفاوت اساسی دارد و خاص مردم لرزبان  و موسیقی در این دیار با محوریت آن انجام می شود.

به‌کارگیری ابزار کمانچه با این ریتم و حالت که در استان لرستان رایج است، در استان‌های ایلام و کرمانشاه و کردستان  نیز وجود دارد.

موسیقی لری و کردی از موسیقی‌های اصیل ایرانی هستند که مؤلفه و عناصر فرهنگی بسیاری در درون آن نهفته است.

آیا می‌توان موسیقی لری لرستان یا کردی در شهرهای کرمانشاه ،ایلام و کردستان را از هم تفکیک کرد؟

حسن رضا یوسفوند، دکترای جامعه شناسی، در این خصوص به خبرنگار خبرگزاری شبستان در خرم آباد، با بیان اینکه موسیقی لرستان با محوریت کمانچه است،  گفت: مهم‌ترین ابزار و آلات در تولید موسیقی در لرستان کمانچه است.

وی در جواب این سوال که آیا این موسیقی که به آن موسیقی لری می‌گویند ویژه لرستان است؟ بیان کرد: نه زیرا به‌کارگیری این ابزار با این ریتم و حالت در استان‌های ایلام و کرمانشاه و کردستان  وجود دارد و همان حس و حال برآمده از آن را به مخاطب می‌دهد.

یوسفوند، ادامه داد: در برابر آن باید تاکید شود  آنچه به نام موسیقی کردی در استان‌های چون ایلام، کرمانشاه و کردستان رواج دارد نیز تنها ویژه مناطق کرد نشین است نیست، زیرا بخش عمدهای از آن موسیقی از دیرباز تابه امروز در لرستان  به‌ویژه مناطق لک نشین آن استفاده می‌شود.

موسیقی لری و کردی دو تافته جدا از هم نیستند

وی خاطرنشان کرد: می‌توان گفت موسیقی کردی و لری لرستان دو تافته جدا بافته از همدیگر نیستند که بخواهیم به مرز بندی ساختگی میان آنان بپردازیم.

این کارشناس، تاکید کرد: موسیقی لری و کردی تجربه‌های مشترک وگران بهای قوم کاسی و پس‌ازآن قوم ماد است که امروز تحت دو نام لر و کرد تداوم پیداکرده است.

محدود کردن موسیقی به حوزه جغرافیایی موجب راه باز کردن برای موسیقی است که ریشه فرهنگی ندارد

یوسفوند، ابراز کرد: محدود کردن آنها به حوزه جغرافیای به‌نوعی ایزوله کردن و خوار و خفیف کردن آن‌ها و را ه را باز کردن بر روی گونه‌های از موسیقی است که پیشینه و ریشه‌ای در میان فرهنگ این اقوام ندارد.

وی با بیان اینکه موسیقی کردی و لری لرستان یک موسیقی واحدند که هردو می‌توانند همدیگر را پوشش دهند، اذعان داشت: کنشگران این دو گونه موسیقی نمی‌توانند ادعا کنند که کدام‌یک اصیل‌اند زیرا هردو موسیقی از لحاظ قدمت و اصالت سابقه یکسانی دارند هرچند در برخی از این استان‌ها بر روی یک‌گونه ویژه پافشاری می‌شود.

این کارشناس عنوان کرد: در لرستان بسیار بر گونه‌ای از موسیقی و ابزار آلات آن یعنی کمانچه و خاص پنداشتن آن و بی‌توجهی به دیگر مقام‌های موسیقائی تاکید می شود و تعریفی که از موسیقی لری دارند تنها یک نوع آن مدنظر است؛ ولی در مقابل آن فضای موسیقائی در استان‌های کرمانشاه و ایلام و کردستان انواع متفاوت موسیقی و ابزار و آلات موسیقی از جمله کمانچه در کنار دیگر سازها حضوری فعال دارد.

وی خاطرنشان کرد: تاکید بر یک‌گونه ویژه موسیقی در لرستان این تصور را در اندیشه بیننده ناشناس به وجود می‌آورد که شاید موسیقی لرستان همین یک گونه باشد که به صورت‌های گونان اجرا می‌شود، ولی اگر نگاهی دقیق به زندگی روزمره مردم این دیار بشود این امر به روشنی دیده می‌شود در میان تمام گروه‌های سنی در لرستان در کنار موسیقی منبعث از کمانچه انواع موسیقی‌های که در کرمانشاه و ایلام و کردستان تولید می شود در میان مردم لرستان رواج فراوان دارد و در تمام محافل شخصی و عمومی حضور چشمگیری دارد.

این کارشناس خاطرنشان کرد: در لرستان این پافشاری خاص گرایانه بر موسیقی باعث یکنواختی و عدم تنوع را در این حوزه برای این استان به همراه داشته و به عنوان یک عامل اساسی مانع رشد موسیقی در لرستان شده است.

یوسفوند، تاکید کرد: ادامه این روند دستاورد چندانی را برای مردمان این استان به همراه نخواهد داشت ؛زیرا حصار فرهنگی کشیدن بر دور خود در عصری که دنیا به سمتی سوی می‌رود که مرزهای فرهنگی همچون گذشته های دور وجود ندارد و افراد در جوامع  گوناگون انواع تبادلات فرهنگی با همدیگر دارند که باعث غنای فرهنگی همدیگر می‌شوند بی‌توجهی به موسیقی سودمند و رایج در استان‌های غربی کشور که استفاده‌کنندگان آن در لرستان فراونند نه‌تنها باعث خدمت به فرهنگ موسیقی بومی در لرستان نمی شود بلکه تضعیف آن را به همراه دارد.

وی خاطرنشان کرد: موسیقی لرستان و کردستان و ایلام، کرمانشاه ... به‌عنوان موسیقی اصیل ایرانی؛ پشت و بند همدیگر هستند که می‌توانند باعث رشد که می‌توان با برنامه‌ریزی مناسب و به‌کارگیری ابزار آلات موسیقی کردی توسط علاقه مندان به موسیقی که با پذیرش و احساس مشترک مردمان کرد و لر همراه هست، باعث رشد موسیقی را فراهم آورند.

این کارشناس تصریح کرد: اگر موسیقی کرمانشاه و ایلام لری است، به همان اندازه  نیز موسیقی لرستان، کرمانشاهی، ایلامی وکردستانی هست.

یوسفوند، با بیان اینکه نمی‌شود هیچ مرکز ثقل و مرز آشکاری برای موسیقی ترسیم کرد، خاطرنشان کرد: موسیقی هیچ‌گونه مرز و دیواری نمی شناسند و از آن‌ها به‌سادگی می‌گذرد، ازاین‌روی بهتر است که به دور از پافشاری موسیقی لرستان را موسیقی ایلام کرمانشاه و کردستان و موسیقی رایج میان آن‌ها را لرستانی بدانیم و تضعیف و محدود کردن هرکدام را تضعیف و محدود کردن موسیقی خود بدانیم و رشد و باروری آنها را نشان از رشد و باوری موسیقی خود بدانیم.

وی خاطرنشان کرد: موسیقی لرستان هنگامی می‌تواند به‌عنوان یک موسیقی رو به رشد بتواند در دنیای موسیقی خوش بدرخشد،  که با توجه به زمینه‌های مشترک فرهنگی از ظرفیت‌های فرهنگی مشترک موسیقی کرمانشاه، کردستان و ایلام استفاده بهینه کند؛ زیرا تولیدات موسیقایی در این استان‌ها با روحیات مردم لرستان و بالعکس همخوانی و هماهنگی بیشتری دارد.

این کارشناس، بیان کرد: نادیده گرفتن این‌گونه موسیقی و بی‌توجهی به آن با توجه به دلبستگی و رواج فراوان آن  در لرستان از گذشته های دور به‌نوعی نادیده گرفتن و بی‌توجهی به فرهنگ عامه مردم لرستان است زیرا این موسیقی بخشی از فرهنگ لرستان است؛ که در استان‌های همجوار بارور شده است.

سبک‌های بسیار زیبای خوانندگان استان‌های کردستان، کرمانشاه، همچون، لرنژاد، شهرام ناظری، خالقی، کامکارها... و اشتراکات بسیار زیاد کارهای این بزرگان موسیقی با بزرگان موسیقی لرستان همانند  فرج علی پور، ایرج رحمان پور، سقایی، میرزاوند... نشان از احساس و عادتواره های مشترک مردمان این استان‌ها دارد.

در عین اینکه موسیقی مرز ندارد، ولی انسان‌ها بر پایه روحیات و خلقیات مشترک دست به انتخاب می‌زنند.

کدام گونه موسیقی غیر از لری و کردی در این استان‌ها می‌تواند گرمابخش محافل جشن ها و سرورهای مردمان این دیار شود، در تمام استان‌های غربی این دوموسیقی لری و کردی؛ حضوری همپا و دوشادوش هم در میان مردم‌دارند و هیچ‌گاه در تقابل باهم نبوده‌اند و نیستند.