خبرگزاری شبستان-خراسان جنوبی؛ زینب روحانی مقدم- در روزگاری که مرزهای ارتباطی به وسعت یک صفحه تلفن همراه کوچک شده و تصویرها، واژه‌ها و سبک‌های گوناگون زندگی، بی‌وقفه در برابر چشم نسل جوان قرار می‌گیرند، سخن گفتن از حیا و عفاف دیگر صرفاً یادآوری یک توصیه اخلاقی نیست؛ بلکه گفت‌وگویی درباره هویت، کرامت انسانی، عزت نفس و چگونگی زیستن در دنیای پرشتاب امروز است. دنیایی که در آن دختران جوان بیش از هر زمان دیگری با پرسش‌هایی درباره جایگاه خود، آزادی انتخاب، حضور اجتماعی و نسبت میان باورهای دینی و زندگی مدرن روبه‌رو هستند.
در چنین فضایی، بازخوانی سیره حضرت فاطمه زهرا(س) می‌تواند راهی برای پاسخ به بسیاری از این پرسش‌ها باشد؛ بانویی که در عین برخورداری از والاترین مراتب حیا و عفاف، در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی نیز حضوری آگاهانه و مسئولانه داشت و با خطبه تاریخی فدکیه، تصویری روشن از پیوند میان ایمان، آگاهی، شجاعت و مسئولیت اجتماعی به نمایش گذاشت.
مکتب فاطمی به زنان می‌آموزد که حجاب نه محدودیتی برای رشد و شکوفایی، بلکه بخشی از هویت و کرامت انسانی آنان است؛ هویتی که می‌تواند در کنار علم‌آموزی، فعالیت اجتماعی و حضور مؤثر در جامعه حفظ شود. از سوی دیگر، تقویت این فرهنگ در نسل جدید، نیازمند همراهی خانواده‌ها، آموزش سواد رسانه‌ای و معرفی الگوهای موفقی است که نشان می‌دهند پایبندی به ارزش‌های دینی هیچ تعارضی با پیشرفت و موفقیت ندارد.
در همین راستا، حجت‌الاسلام محمد حاجی‌زاده، مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی خراسان جنوبی، در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری شبستان، از نگاه حضرت زهرا(س) به حیا و حجاب، ابعاد مختلف عفاف در زندگی فردی و اجتماعی، نقش خانواده در تربیت نسل عفیف و ضرورت معرفی الگوهای موفق زن مسلمان سخن گفت.
حیا و حجاب؛ بخشی از هویت و کرامت زن مسلمان
حجت‌الاسلام حاجی‌زاده با اشاره به نگاه حضرت فاطمه زهرا(س) به حیا و حجاب اظهار کرد: حضرت زهرا(س) حیا و حجاب را صرفاً یک دستور ظاهری نمی‌دانستند، بلکه آن را بخشی از هویت، کرامت و شخصیت والای زن می‌شمردند. حضرت زهرا(س) حیا و حجاب را صرفاً یک دستور ظاهری نمی‌دانستند، بلکه آن را بخشی از هویت، کرامت و شخصیت والای زن می‌شمردند.
وی افزود: از نگاه حضرت زهرا(س)، زن با حفظ عفاف، حیا و حجاب، ارزش انسانی و حقیقی خود را حفظ می‌کند و اجازه نمی‌دهد معیار ارزشمندی او تنها ظاهر و جذابیت‌های جسمانی باشد.
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی خراسان جنوبی با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم(ص) درباره بهترین ویژگی برای زنان گفت: در روایتی نقل شده است که پیامبر عظیم‌الشأن اسلام از اصحاب خود پرسیدند بهترین چیز برای زن چیست و حضرت فاطمه زهرا(س) در پاسخ فرمودند: «خیرٌ للنساء أن لا یرین الرجال و لا یراهن الرجال»؛ یعنی بهترین حالت برای زن آن است که مردان نامحرم را نبیند و مردان نامحرم نیز او را نبینند.
حجت الاسلام حاجی‌زاده ادامه داد: مفهوم این روایت به معنای محروم کردن زن از حضور در اجتماع نیست، بلکه بر حفظ حریم‌ها، پاکدامنی و رعایت حدودی تأکید دارد که اسلام برای ارتباط میان محرم و نامحرم مشخص کرده است.
وی با بیان اینکه زندگی خود حضرت زهرا(س) بهترین گواه بر این موضوع است، تصریح کرد: حضرت زهرا(س) در عین اینکه مظهر حیا و عفاف بودند، بانویی آگاه، مسئولیت‌پذیر و اثرگذار در جامعه نیز به شمار می‌رفتندحضرت زهرا(س) در عین اینکه مظهر حیا و عفاف بودند، بانویی آگاه، مسئولیت‌پذیر و اثرگذار در جامعه نیز به شمار می‌رفتند و این سیره نشان می‌دهد که حجاب و حضور اجتماعی هیچ‌گونه تعارضی با یکدیگر ندارند.
عفاف تنها پوشش نیست؛ از نگاه و گفتار تا رفتار در فضای مجازی
وی در ادامه با تأکید بر اینکه حیا و عفاف در فرهنگ اسلامی مفاهیمی عمیق‌تر از پوشش ظاهری دارند، گفت: حیا و عفاف تنها به نوع پوشش انسان محدود نمی‌شوند، بلکه در حقیقت ملکه‌ای درونی و حالتی ریشه‌دار در وجود انسان هستند که آثار آن در تمام ابعاد زندگی بروز پیدا می‌کند.
حیا و عفاف تنها به نوع پوشش انسان محدود نمی‌شوند، بلکه در حقیقت ملکه‌ای درونی و حالتی ریشه‌دار در وجود انسان هستند که آثار آن در تمام ابعاد زندگی بروز پیدا می‌کند.
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی خراسان جنوبی افزود: هنگامی که حیا و عفاف در وجود انسان نهادینه شود، فرد به صورت طبیعی از انجام رفتارهای ناشایست، اندیشه‌های پلید و اعمال گناه‌آلود فاصله می‌گیرد و این ویژگی در نگاه، گفتار، پوشش، روابط اجتماعی و حتی حضور در فضای مجازی خود را نشان می‌دهد.
حجت الاسلام حاجی‌زاده با اشاره به اینکه انسان عفیف در خلوت و آشکار به اصول اخلاقی پایبند است، بیان کرد: فردی که حیا و عفاف را در وجود خود نهادینه کرده، حتی زمانی که تنهاست و از تلفن همراه خود استفاده می‌کند نیز حدود اخلاقی را رعایت می‌کند؛ چراکه عفاف یک ویژگی درونی است و نباید آن را صرفاً به حضور در اجتماع و نوع پوشش محدود کرد.
وی با اشاره به آیه ۳۲ سوره احزاب درباره نحوه سخن گفتن زنان، اظهار کرد: خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید: «فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِی فِی قَلْبِهِ مَرَضٌ»؛ یعنی در سخن گفتن با ناز و کرشمه سخن نگویید تا کسی که در دلش بیماری است، به طمع نیفتد.
حجت الاسلام حاجی‌زاده خاطرنشان کرد: این آیه نشان می‌دهد که عفاف تنها به پوشش مربوط نیست، بلکه حتی نحوه سخن گفتن و برقراری ارتباط نیز باید در چارچوب حیا و کرامت انسانی باشد.
خطبه فدکیه؛ الگویی از جمع میان حجاب، عزت نفس و حضور اجتماعی
وی با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین درس‌های حضرت زهرا(س) برای دختران امروز، حفظ عزت نفس و اعتمادبه‌نفس در کنار پایبندی به ارزش‌های دینی است یکی از مهم‌ترین درس‌های حضرت زهرا(س) برای دختران امروز، حفظ عزت نفس و اعتمادبه‌نفس در کنار پایبندی به ارزش‌های دینی است، گفت: حضرت فاطمه زهرا(س) به زنان جامعه می‌آموزند که یک زن می‌تواند در عین حفظ عفاف و حجاب، شخصیتی اجتماعی، علمی و حتی سیاسی و اثرگذار داشته باشد.
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی خراسان جنوبی، خطبه فدکیه را نمونه روشنی از این حضور آگاهانه دانست و افزود: در گزارش‌های مربوط به خروج حضرت زهرا(س) برای ایراد خطبه فدکیه آمده است که ایشان ابتدا پوشش کامل خود را رعایت کردند و با همراهی جمعی از زنان و محارم از منزل خارج شدند.
وی ادامه داد: هنگام ورود حضرت به مسجد نیز میان زنان و مردان حائلی قرار داده شد و ایشان پس از رعایت کامل حدود شرعی، خطبه‌ای تاریخی و اثرگذار ایراد کردند که از نظر محتوایی، علمی، اعتقادی و سیاسی از جایگاه بسیار والایی برخوردار است.
حجت الاسلام حاجی‌زاده با اشاره به بخشی از خطبه فدکیه درباره فلسفه احکام الهی گفت: حضرت زهرا(س) در تبیین فلسفه برخی احکام می‌فرمایند: «وَجَعَلَ اللَّهُ الْحِجَابَ تَنْزِیهًا لِلْنَّفْسِ»؛ یعنی خداوند حجاب را برای پاکی و مصونیت نفس قرار داده است.
وی تأکید کرد: دختران جوان باید از مکتب حضرت زهرا(س) بیاموزند که ایمان، حیا و عفاف را در کنار علم، دانش، عزت نفس و حضور اجتماعی حفظ کنند دختران جوان باید از مکتب حضرت زهرا(س) بیاموزند که ایمان، حیا و عفاف را در کنار علم، دانش، عزت نفس و حضور اجتماعی حفظ کنند و اجازه ندهند حجاب به عنوان مانعی برای پیشرفت و موفقیت آنان معرفی شود.
سواد رسانه‌ای و معرفی الگوهای موفق؛ راه تقویت عفاف در نسل جوان
حجت الاسلام حاجی‌زاده با اشاره به تأثیر گسترده فضای مجازی بر سبک زندگی نسل جدید اظهار کرد: فضای مجازی امروز به بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی واقعی مردم تبدیل شده و شاید لازم باشد در نگاه خود به این فضا تجدیدنظر کنیم؛ چراکه بسیاری از ارتباطات، تعاملات و حتی تصمیم‌های زندگی افراد در همین بستر شکل می‌گیرد.
وی یکی از راهکارهای تقویت فرهنگ حیا و عفاف در میان جوانان را معرفی الگوهای موفق زنان مسلمان دانست و افزود:باید بانوانی را به نسل جوان معرفی کنیم که با حفظ عفاف و حجاب توانسته‌اند در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی، ورزشی و هنری بدرخشند و به موفقیت‌های ارزشمندی دست پیدا کنند. باید بانوانی را به نسل جوان معرفی کنیم که با حفظ عفاف و حجاب توانسته‌اند در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی، اجتماعی، ورزشی و هنری بدرخشند و به موفقیت‌های ارزشمندی دست پیدا کنند.
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی خراسان جنوبی تصریح کرد: معرفی این الگوها کمک می‌کند تا این باور در میان دختران جوان تقویت شود که حجاب و عفاف مانع پیشرفت انسان نیست و یک زن مسلمان می‌تواند با حفظ ارزش‌های دینی در بالاترین جایگاه‌های علمی و اجتماعی قرار بگیرد.
حجت الاسلام حاجی‌زاده، تقویت سواد رسانه‌ای را از دیگر ضرورت‌های امروز دانست و گفت: جوانان باید نسبت به آسیب‌ها و خطرات فضای مجازی آگاهی کافی داشته باشند و بدانند که انتشار اطلاعات و برقراری ارتباط در این فضا می‌تواند زمینه سوءاستفاده افراد سودجو را فراهم کند.
وی با تأکید بر ضرورت آموزش مهارت‌های مراقبت از حریم شخصی در فضای مجازی افزود: باید تجربه‌های تلخ و واقعی افرادی که در این فضا آسیب دیده‌اند، با شیوه‌ای مناسب برای نوجوانان و جوانان بازگو شود تا آگاهی آنان نسبت به خطرات ارتباطات ناسالم افزایش پیدا کند.
حجت الاسلام حاجی‌زاده با بیان اینکه نباید نگاه به فضای مجازی صرفاً نگاهی تهدیدمحور باشد، ادامه داد: در کنار آموزش آسیب‌ها باید ظرفیت‌ها و فرصت‌های مثبت این فضا نیز به جوانان معرفی شود؛ چراکه از فضای مجازی می‌توان برای جهاد تبیین، کسب علم و دانش، فعالیت‌های فرهنگی و انتقال مفاهیم ارزشمند دینی استفاده کرد.
خانواده؛ نخستین مدرسه تربیت حیا و عفاف
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با تأکید بر نقش خانواده در شکل‌گیری شخصیت دینی و اجتماعی فرزندان اظهار کرد: خانواده همچنان مهم‌ترین و نخستین محیط تربیت انسان است و با وجود تمام عوامل تأثیرگذار در شخصیت افراد، نقش پدر و مادر در شکل‌گیری باورها و رفتارهای فرزندان بسیار تعیین‌کننده است.
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی خراسان جنوبی افزود: والدین باید توجه بیشتری به فرزندان خود داشته باشند، عزت نفس آنان را تقویت کنند و پیش از هر توصیه‌ای، خودشان الگوی عملی اخلاق، احترام و رعایت حریم‌ها باشند.
والدین باید توجه بیشتری به فرزندان خود داشته باشند، عزت نفس آنان را تقویت کنند و پیش از هر توصیه‌ای، خودشان الگوی عملی اخلاق، احترام و رعایت حریم‌ها باشند.
حجت الاسلام حاجی‌زاده با بیان اینکه تربیت عفیفانه باید از دوران کودکی آغاز شود، گفت: والدین باید فرزندان خود را از همان سال‌های نخست زندگی به رعایت حیا و عفاف عادت دهند و در انتخاب محیط‌های ارتباطی و دوستان خانوادگی نیز دقت داشته باشند.
وی افزود: خانواده‌ها باید نسبت به محیط‌هایی که فرزندانشان در آن رشد می‌کنند حساس باشند و مراقب باشند که نوجوانان و جوانان بدون نظارت و آموزش کافی در معرض محتواها و ارتباطات آسیب‌زا قرار نگیرند.
حجت الاسلام حاجی‌زاده با تأکید بر اینکه شیوه انتقال مفاهیم دینی به فرزندان به اندازه محتوای آن اهمیت دارد، تصریح کرد: تمام این آموزش‌ها باید با مهربانی، آرامش، صمیمیت و منطق همراه باشد و والدین از برخوردهای سلبی، اجباری و سرزنش‌آمیز پرهیز کنند؛ چراکه چنین رفتارهایی ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد.
وی با اشاره به آیه ۱۲۵ سوره نحل خاطرنشان کرد: خداوند متعال می‌فرماید: «ادْعُ إِلَیٰ سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ»؛ یعنی با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت کن. بنابراین، انتقال ارزش‌های دینی نیز باید بر پایه دلیل، منطق و محبت باشد.
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی خراسان جنوبی یادآور شد: فرزندان باید در محیط خانواده محبت و احترام را تجربه کنند و به آنان در زندگی نقش و مسئولیت داده شود؛ چراکه این موارد در شکل‌گیری شخصیت، اعتمادبه‌نفس و رفتار اجتماعی آنان تأثیر مستقیمی دارد.
شناخت جامع حضرت زهرا(س)؛ نخستین گام برای الگوگیری نسل جوان
حجت الاسلام حاجی‌زاده در پاسخ به این پرسش که چه پیامی از سیره حضرت زهرا(س) می‌توان به دختران جوان امروز منتقل کرد، گفت: مهم‌ترین پیام این است که حضرت فاطمه زهرا(س) را به عنوان الگوی کامل زندگی خود قرار دهند؛ البته شناخت ایشان نباید تنها به موضوع حجاب و عفاف محدود شود، هرچند این موضوع نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.
وی افزود: دختران و پسران جوان باید شناخت خود را از ابعاد مختلف شخصیت حضرت زهرا(س) افزایش دهند و با جنبه‌های علمی، معنوی، خانوادگی، اجتماعی و سیاسی زندگی ایشان آشنا شوند. دختران و پسران جوان باید شناخت خود را از ابعاد مختلف شخصیت حضرت زهرا(س) افزایش دهند و با جنبه‌های علمی، معنوی، خانوادگی، اجتماعی و سیاسی زندگی ایشان آشنا شوند.
مسئول دفتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه آزاد اسلامی خراسان جنوبی با اشاره به جایگاه حضرت زهرا(س) در فرهنگ شیعه و سیره امام زمان(عج) اظهار کرد: در روایات مربوط به امام زمان(عج) آمده است که حضرت فاطمه زهرا(س) اسوه و الگوی ایشان هستند؛ بنابراین بانویی که الگوی امام زمان(عج) است، می‌تواند بهترین الگو برای همه مسلمانان، شیعیان و پیروان آن حضرت باشد.
حجت الاسلام حاجی‌زاده تأکید کرد: نخستین گام، معرفت و شناخت جامع حضرت زهرا(س) است و پس از آن باید تلاش کنیم ایشان را در تمام ابعاد زندگی به عنوان اسوه و الگوی خود قرار دهیم؛ چراکه تنها با شناخت عمیق سیره فاطمی می‌توان آموزه‌های این بانوی بزرگوار را در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی به کار بست.
نظر شما