چرا رهبر شهید بر برپایی مجالس عزای فاطمی تأکید داشتند؟

حجت الاسلام «محسن الویری»، عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام و رئیس انجمن مطالعات تمدنی حوزه علمیه در گفت وگو با خبرنگار دین و اندیشه خبرگزاری شبستان در رابطه با ابعاد مختلف بزرگداشت و پاسداشت ایام فاطمیه و نظر رهبر شهید در این رابطه اظهار داشت؛ درباره اهمیت ایام فاطمیه و برپایی مراسم عزاداری برای حضرت زهرا سلام الله علیها باید به این نکته توجه کرد که حضرت زهرا سلام الله علیها و جایگاه و منزلت ایشان یکی از مقوّمات باور های شیعی است.

وی تصریح کرد: بر این اساس، تعظیم شعائر فاطمی و برگزاری مجالس عزاداری برای آن بانوی بزرگوار در حقیقت یک بخش جدایی ناپذیر از هویت شیعی محسوب می‌شود و طبیعتا چیزی که بخشی از هویت شیعی محسوب شود، اهمیت اهتمام نسبت به آن پدیده، اهتمام به آن شخصیت و بزرگداشت و اقامه مجلس برای آن شخصیت چه در ایام ولادت و چه شهادت ریشه در این دارد که بقای هویت ما وابسته به آن است به همان ترتیب که مراسم عزاداری سیدالشهدا بخشی از هویت شیعی محسوب می شود.  

خاستگاه تعظیم شعائر، تقوای فردی است ولی فرجام آن تقوای اجتماعی است

مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام تصریح کرد: در این باره باید توجه کرد که طبق ذیل آیه ۳۲ سوره حج که می فرماید: «ذَلِکَ  وَمَنْ یُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِنْ تَقْوَی الْقُلُوبِ»، خاستگاه تعظیم شعائر الهی، تقوای فردی است. در واقع کسانی که بهره ای از تقوا داشته باشند به تعظیم شعائر الهی می پردازند و تردیدی نیست که فاطمیه نیز یکی از مصادیق شعائر الهی محسوب می شود.     

رئیس انجمن مطالعات تمدنی حوزه با بیان این نکته که هرچند خاستگاه تعظیم شعائر، تقوای فردی است ولی فرجام آن یک تقوای اجتماعی است، خاطرنشان کرد: وقتی افراد با یک خاستگاه الهی با خاستگاه پروای الهی، به تعظیم شعائر می‌پردازند، یعنی در یک مناسک جمعی حضور پیدا می کنند و این مناسک جمعی - به ویژه وقتی جنبه دینی دارد- یک همبستگی بین آن افراد ایجاد می کند، یک نوع هویت مشترک برای آنها تعریف می کند و سبب شکل گیری یک پیکره واحد می شود که اعضای آن در قالب این منظومه به هم پیوسته جدید، آن هویت مشترک را خواهند دید. و چون این مناسک ارزش محور و خدامحور است خروجی آن هم یک خروجی ارزش محور و خدامحور و دین محور خواهد بود.

حجت الاسلام الویری خاطرنشان کرد: به همین دلیل هرچند خاستگاه تعظیم شعائر الهی طبق آیه ۳۲ سوره حج، تقوای فردی است اما فرجام آن تقوای اجتماعی است و یک نوع پاکی و پاکیزگی و مراقبت از خود و پروای خدا را داشتن در عرصه اجتماعی ایجاد می کند.

فاطمیه عامل تقویت و انسجام هویت شیعیان 

وی تأکید کرد: بنابراین با این توضیح اهمیت بزرگداشت فاطمیه روشن می شود. فاطمیه با این نگاه، هم نماد و تجلی باورهای شیعی و هم عامل تقویت هویت شیعی و هم عامل انسجام هر چه بیشتر باورمندان به مکتب حضرت مرضیه سلام الله علیها است.

وی با اشاره به نظر بزرگان درباره عزاداری گفت: برخی از بزرگان دینی ما در برخی موارد تذکر داده اند که باید از گسترش بدون مبنای عزاداری ها پرهیز کرد به عنوان مثال دهه هایی مانند دهه مسلمیه و دهه استقبال از محرم را رواج نداد، اما ایام فاطمیه و دهه فاطمیه از این موارد نیست. فاطمیه از دیرباز مورد اهتمام شیعیان بوده است چون به عنوان یک نماد شیعی، هم بازتاب دهنده باورهای شیعی و هم عامل تقویت و انسجام هویت شیعی و هویت شیعیان است.

پایبندی به باورهای شیعی با روحیه وحدت گرایی منافات ندارد  

رئیس انجمن مطالعات تمدنی حوزه در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع تاکید رهبر شهید امت برای تعظیم شعائر فاطمی و برگزاری مجالس در این ایام اشاره کرد و گفت: طبیعتا بخشی از این اهتمام به دلیل وظیفه دینی است که هر یک از شیعیان آن را احساس می کنند. هریک از موالیان و پیروان مکتب اهل بیت(ع) این وظیفه را احساس می کنند و رهبر شهید عزیزمان هم در رأس همه و بیش از دیگران، این احساس وطیفه دینی را داشتند. اما نکته دیگری که باید مورد توجه قرار بگیرد این است که ایشان از پرچمداران همگرایی مذهبی و تقریب بین مذاهب اسلامی و پیوند شیعیان و اهل سنت بودند.

الویری تصریح کرد: بدون تردید یکی از پیشگامان و پرچمداران شاخص این جریان در دوران معاصر رهبر عزیز شهیدمان بودند. برخی می پنداشتند سخن گفتن از همگرایی مذهبی و وحدت شیعه و سنی، به این معناست که ما باید از برخی باورهای خودمان دست برداریم و چشم بپوشیم تا بتوانیم این همگرایی و پیوند را عینیت بخشیده و محقق کنیم. شاید یکی از عوامل اینکه رهبر عزیز شهید اصرار داشتند خودشان هم مجلس عزا برای صدیقه کبری سلام الله علیها برپا کنند این بود که نشان دهند که چگونه می توان به شدت پایبند باورهای شیعی بود اما در عین حال روحیه همگرایی، امت گرایی و وحدت گرایی را هم حفظ کرد.

رهبر شهید الگوی عملی از حفظ هویت شیعی و روحیه امت گرایی ارائه کرد 

عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام ادامه داد: در برابر کسانی که گمان می کردند این دو قابل جمع نیستند و چون قابل جمع نیستند بنابراین در مقام عمل، آن وحدت و همگرایی را بر تعظیم شعائر فاطمی مقدم می داشتند، رهبری عزیز شهید می خواستند در عمل نشان دهند که می توان هم امت‌گرا بود، هم نگاه تمدنی داشت، هم همگرایی را در بالاترین درجه ممکن پاس داشت اما در عین حال همزمان با همه این موارد، مجالس فاطمی هم برپا کرد.

وی خاطرنشان کرد: ایشان در عمل نشان دادند که مراد از همگرایی دینی یک امر تاکتیکی گذرای سیاسی نیست بلکه این تفکر برخاسته از یک اندیشه بنیادی و عمیق دینی است و منافاتی با این ندارد که ما شیعیان به عنوان یکی از اعضای امت اسلامی، مولفه های هویتی خود را نیز حفظ کنیم و اصولا معنی همگرایی همین است که گروههای مختلف ضمن حفظ هویت ویژه خود، خود را با دیگران در یک هویت فراگیرتر مشترک بیابند.   

وی یادآور شد: شاید در کنار آن احساس وظیفه دینی، اهتمام رهبر عزیز شهید ما برای برپایی مجالس عزای فاطمیه کوششی بود در راستای ارائه یک الگو که چگونه می توان با تمسک و پایبندی به باورهای دینی، روحیه امت گرایی و وحدت را نیز پاس داشت و هویت شیعی را نیز حفظ کرد.