به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان، رهبر انقلاب اسلامی به مناسبت سی‌وسومین اجلاس سراسری نماز پیامی صادر کرد.
در بخشی از این پیام آمده است:
نهادینه شدن و فراگیر و همگانی شدن نماز و آنگاه تلاش عمومی برای نیکو به‌جای آوردن آن، دو ضلع اصلی خط تلاش برای وصول به این مهم است و آبادانی مساجد و سایر تمهیدات برای گسترش کمیت و ارتقاء کیفیت صوری نمازهای جماعت و جمعه، مقدمات لازم برای دست یافتن به این مقصد مهم می‌باشند.
در همه این موارد، نقش ائمه جماعات و جمعه که باید مأمن مردم و گوش شنوا و پذیرای درد دل‌های ایشان باشند، بسیار برجسته است.
در همین راستا گفتگویی با حجت الاسلام حسین امیری، کارشناس مذهبی و استاد دانشگاه امام حسین(ع) و امام جماعت مسجد امام رضا(ع) شهرک شهپریان و پیرامون اینکه اگر قرار باشد یک مسجد واقعاً «مأمن مردم» باشد، چه شاخص‌ها و نشانه‌هایی در رفتار و فعالیت آن مسجد قابل مشاهده خواهد بود؟ ترتیب دادیم که در ادامه مشروح این گفتگو را می خوانید:
حجت‌الاسلام حسین امیری، استاد دانشگاه امام حسین(ع) در گفتگو با خبرنگار گروه مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان با اشاره به ویژگی‌های امام جماعت تراز اظهار کرد: امام جماعت باید خوش‌اخلاق باشد و رفتار، کردار و منش او برای مردم الگو قرار گیرد. همچنین برخورداری از دانش و آگاهی کافی و همراهی با فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و متناسب با نیازهای جامعه، از ویژگی‌های ضروری امام جماعت است.
وی با بیان اینکه تحقق مسجدمحوری نیازمند توجه به پیوند میان مسجد، مدرسه و خانواده است، افزود: این سه مجموعه باید در کنار یکدیگر قرار گیرند تا فرآیند تربیت و الگوسازی برای نسل جدید به‌صورت هماهنگ دنبال شود. خانواده می‌تواند فرزندان خود را به حضور مستمر در مسجد تشویق کند و در مقابل، مسجد نیز با بهره‌گیری از ظرفیت‌های تربیتی و آموزشی خود، زمینه تقویت آموزه‌های دینی و اجتماعی دانش‌آموزان را فراهم سازد. هنگامی که مسجد، مدرسه و خانواده در مسیر مشترکی حرکت کنند، آموزش‌های دینی و اجتماعی از محیط خانه و مدرسه فراتر می‌رود و در فضای واقعی زندگی اجتماعی نیز استمرار پیدا می‌کند. این پیوند می‌تواند به تقویت هویت دینی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و شکل‌گیری الگوهای رفتاری مناسب در میان نوجوانان و جوانان کمک کند.
شناسایی ظرفیت‌های محلی؛ گام نخست در مسجدمحوری
امام جماعت مسجد امام رضا(ع) شهرک شهپریان با تأکید بر نقش امام جماعت در سازمان‌دهی ظرفیت‌های اجتماعی محله گفت: امام جماعت می‌تواند با استفاده از گفت‌وگو، تبیین و ابزارهای مناسب شناسایی، افراد مستعد و معتمد محله را شناسایی کند و با تشکیل کارگروه‌های تخصصی، زمینه مشارکت آنان را در حل مسائل محلی فراهم آورد.این کارگروه‌ها می‌توانند با حضور جوانان، نوجوانان، بانوان و افراد باتجربه و مورد اعتماد محله شکل بگیرند و متناسب با نیازهای موجود، در حوزه‌های فرهنگی، تربیتی و اجتماعی فعالیت کنند.
حجت الاسلام امیری با اشاره به ظرفیت افراد معتمد برای میانجی‌گری و حل اختلافات محلی بیان کرد: در هر محله افرادی وجود دارند که به دلیل تجربه، خوش‌نامی و اعتماد عمومی، مورد مراجعه مردم هستند. این ظرفیت‌ها می‌توانند با هدایت و هماهنگی امام جماعت، در حل اختلافات میان اهالی و پیشگیری از گسترش تنش‌های خانوادگی و اجتماعی نقش‌آفرینی کنند.اگر این ظرفیت‌ها به‌درستی شناسایی و سامان‌دهی شوند، مسجد می‌تواند پیش از آنکه اختلافات کوچک به مسائل پیچیده‌تر تبدیل شوند، زمینه گفت‌وگو، تفاهم و حل‌وفصل آنها را فراهم کند. البته این اقدامات باید در چارچوب ضوابط قانونی و با رعایت صلاحیت نهادهای مسئول انجام شود.
ایده‌پردازی نوجوانان و جوانان در مسجد
این استاد دانشگاه با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از ایده‌های نسل جوان در برنامه‌ریزی‌های مسجدمحور اظهار کرد: نوجوانان و جوانان نباید صرفاً مخاطب برنامه‌های فرهنگی مسجد باشند، بلکه باید فرصت پیدا کنند تا ایده‌ها و پیشنهادهای خود را برای بهبود فعالیت‌های مسجد و حل مسائل محله مطرح کنند. می‌توان در قالب کارگروه‌های مسجدی و با بهره‌گیری از ظرفیت‌هایی همچون حلقه‌های صالحین، زمینه جمع‌آوری و بررسی ایده‌های نوجوانان و جوانان را فراهم کرد. همچنین برگزاری مسابقات ایده‌پردازی با موضوع فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی و اجتماعی مسجد می‌تواند به شناسایی طرح‌های خلاقانه و تقویت مشارکت نسل جدید کمک کند.
حجت الاسلام امیری خاطرنشان کرد: تشویق صاحبان ایده‌های برتر و فراهم کردن زمینه اجرای پیشنهادهای قابل‌اجرا، این پیام را به نوجوانان و جوانان منتقل می‌کند که نظرات و توانمندی‌های آنان در اداره فعالیت‌های اجتماعی محله اهمیت دارد. چنین رویکردی می‌تواند احساس مسئولیت و تعلق آنان به مسجد را افزایش دهد. اگر امام جماعت، هیئت امنا، فعالان فرهنگی، خانواده‌ها و نهادهای محلی در مسیر مشترکی حرکت کنند و از ظرفیت‌های مردمی مسجد به‌صورت مستمر بهره بگیرند، می‌توان گام‌های مؤثری برای تحقق مسجدمحوری، تقویت پیوندهای اجتماعی و حل مسائل محله برداشت.
وی همچنین بر ضرورت توجه به ظرفیت بانوان و دختران در برنامه‌ریزی‌های مسجد تأکید کرد و گفت: بانوان و دختران نیز باید در فرآیند ایده‌پردازی و اجرای برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی محله حضور مؤثر داشته باشند. فراهم کردن فرصت مشارکت آنان می‌تواند به شناسایی بهتر نیازهای خانواده‌ها و طراحی برنامه‌های متناسب با مسائل مختلف اجتماعی کمک کند.
مسجد؛ حلقه پیوند خانواده و جامعه
حجت الاسلام امیری با اشاره به نقش مسجد در تقویت ارتباطات اجتماعی اظهار کرد: بخشی از مسائل فرهنگی و اجتماعی زمانی شکل می‌گیرد که میان افراد و گروه‌های مختلف جامعه فاصله ایجاد شود و ارتباط مؤثر میان خانواده، مدرسه و محیط اجتماعی کاهش پیدا کند. مسجد می‌تواند این فاصله را کاهش دهد و به حلقه پیوند میان این مجموعه‌ها تبدیل شود.
وی با اشاره به تأکید رهبر شهید انقلاب اسلامی بر تقویت جایگاه مساجد و تحقق ایده «مسجد برقرار» افزود: مسجد باید در زندگی روزمره مردم حضور داشته باشد و فعالیت آن به زمان کوتاهی پیش از برگزاری نماز جماعت محدود نشود. استمرار فعالیت‌های عبادی، فرهنگی و اجتماعی و فراهم بودن امکان مراجعه مردم در طول روز، از جمله زمینه‌های تقویت ارتباط میان مسجد و محله است. برای تحقق این هدف، باید شرایطی فراهم شود که مسجد بتواند علاوه بر برگزاری نمازهای جماعت، در زمینه آموزش، مشاوره، فعالیت‌های فرهنگی، حمایت از نیازمندان و حل مسائل اجتماعی نیز نقش‌آفرینی کند. چنین رویکردی مستلزم برنامه‌ریزی مستمر و مشارکت فعال مردم و نهادهای محلی است.
از ظرفیت مسجد در شرایط عادی نیز استفاده شود
وی با اشاره به تجربه استفاده از ظرفیت مساجد در موقعیت‌های خاص اجتماعی گفت: در مقاطع مختلف، از جمله انتخابات، کمک‌رسانی در دوران کرونا و فعالیت‌های حمایتی، ظرفیت مساجد برای سازمان‌دهی مشارکت مردمی و تقویت همبستگی اجتماعی مورد استفاده قرار گرفته است؛ اما نباید بهره‌گیری از این ظرفیت به شرایط اضطراری یا مناسبت‌های خاص محدود شود. مسجد باید در شرایط عادی نیز محور فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی و حمایتی محله باشد. اگر ارتباط میان مسجد و مردم به‌صورت مستمر تقویت شود، امکان شناسایی نیازها، جلب مشارکت عمومی و اجرای برنامه‌های متناسب با مسائل محلی نیز افزایش می‌یابد.
وی با اشاره به اهمیت فعالیت‌های جمعی مساجد خاطرنشان کرد: همکاری چند مسجد در اجرای برنامه‌های مشترک می‌تواند زمینه هم‌افزایی ظرفیت‌ها و گسترش مشارکت مردمی را فراهم کند. البته شکل‌گیری چنین فعالیت‌هایی به برنامه‌ریزی، تقسیم مسئولیت و همراهی امامان جماعت، هیئت‌های امنا و فعالان فرهنگی و جهادی نیاز دارد.تحقق مسجدمحوری با اقدامات مقطعی و بدون برنامه امکان‌پذیر نیست. امام جماعت باید از جایگاه هدایتگری و اعتماد اجتماعی برخوردار باشد، هیئت امنا در مسیر اجرای برنامه‌ها همراهی کند و افراد علاقه‌مند به فعالیت‌های فرهنگی و جهادی نیز برای مشارکت در میدان عمل حضور یابند. در این مسیر، نقدها زمانی اثرگذار خواهند بود که با پیشنهاد عملی و مشارکت در حل مسائل همراه شوند.
ضرورت حمایت قانونی از مساجد
حجت الاسلام امیری در ادامه با تأکید بر لزوم توجه به حمایت‌های نهادی و قانونی از فعالیت‌های مسجدمحور گفت: تحقق مسجدمحوری تنها به تلاش امام جماعت و فعالان مسجدی وابسته نیست، بلکه همراهی اصناف، خانواده‌ها، نهادهای آموزشی و مجموعه‌های اجتماعی نیز در این زمینه ضرورت دارد. مسجد می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاهیان و معلمان، در زمینه آموزش دانش‌آموزان و برگزاری کلاس‌های تقویتی نقش‌آفرینی کند. همچنین افراد توانمند محله می‌توانند در فعالیت‌های خیریه و حمایت از خانواده‌های نیازمند مشارکت داشته باشند و بانوان فعال نیز با حضور در برنامه‌های فرهنگی و اجتماعی، بخشی از ظرفیت‌های جامعه محلی را فعال کنند.
این امام جماعت با اشاره به اهمیت جهاد تبیین در فعالیت‌های فرهنگی مسجد اظهار کرد: مسجد می‌تواند با فراهم کردن زمینه گفت‌وگو، آگاهی‌بخشی و مشارکت خانواده‌ها، در تبیین مسائل اجتماعی و تقویت همبستگی عمومی نقش مؤثری ایفا کند. حضور خانوادگی مردم در تجمعات و برنامه‌های جمعی نیز نمونه‌ای از ظرفیت مساجد برای تقویت ارتباطات اجتماعی و سازمان‌دهی مشارکت مردمی است.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت حمایت از مساجد برای ایفای نقش گسترده‌تر در جامعه خاطرنشان کرد: مجلس شورای اسلامی و دستگاه‌های مسئول می‌توانند با بررسی ظرفیت‌های قانونی و طراحی سازوکارهای حمایتی مناسب، زمینه فعالیت مؤثرتر مساجد را فراهم کنند. مساجد، به‌عنوان مجموعه‌هایی مردم‌محور، برای اجرای برنامه‌های فرهنگی، آموزشی، اجتماعی و حمایتی به پشتیبانی و هماهنگی نهادی نیاز دارند
نظر شما