به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون‌های مساجد خبرگزاری شبستان، هم اندیشی دینی قرآنی و مسجدی با حضور حجج اسلام علی ملانوری، رئیس ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی هنری مساجد کشور و حمیدرضا ارباب سلیمانی، رئیس مرکز عالی قرآن و عترت و مسئولان و معاونین این دو مجموعه در مرکز عالی قرآن و عترت برگزار شد.
حجت‌الاسلام والمسلمین علی ملانوری، رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور در این نشست با اشاره به ظرفیت گسترده کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در ترویج فرهنگ قرآنی، بر ضرورت تقویت تعاملات و گسترش همکاری‌های مشترک در این حوزه تأکید کرد.
رئیس ستاد هماهنگی کانون های فرهنگی هنری مساجد کشور با بیان اینکه مسجد، جایگاه اصلی انس با قرآن کریم و ترویج معارف اهل‌بیت(ع) است، اظهار کرد: تلاوت قرآن و انس با این کتاب الهی باید در خانه خدا جایگاه ویژه‌ای داشته باشد و فعالیت‌های قرآنی نیز متناسب با ظرفیت مسجد و نیازهای جامعه گسترش یابد.
وی با اشاره به محدودیت منابع و اعتبارات در بخش‌های مختلف فرهنگی، بهره‌گیری از شیوه‌های نوآورانه برای افزایش بهره‌وری را ضروری دانست و افزود: در شرایطی که منابع محدود است، باید به دنبال روش‌هایی باشیم که با استفاده از فناوری و ایده‌های خلاقانه، امکان بهره‌گیری بیشتر از ظرفیت‌های موجود را فراهم کند.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور در تشریح یکی از برنامه‌های این ستاد برای شناسایی ظرفیت‌های نوآورانه کانون‌ها گفت: در قالب فراخوانی، حدود هزار کانون برای مشارکت در این برنامه انتخاب اولیه شدند و پس از انجام مصاحبه‌ها و بررسی‌های صورت‌گرفته، ۷۵ نفر به مراحل بعدی راه یافتند. فرایند انجام‌شده و نتایج بررسی‌ها نیز در قالب گزارشی مستند شده است.
وی با اشاره به نتایج بررسی فعالیت‌های کانون‌های فرهنگی هنری مساجد تصریح کرد: بیش از ۷۰ درصد کانون‌ها، فعالیت‌های قرآنی را به‌عنوان اولویت نخست خود مطرح کرده‌اند. این آمار نشان‌دهنده ظرفیت قابل‌توجه کانون‌ها برای گسترش فعالیت‌های قرآنی است؛ به‌ویژه آنکه برخی از این مجموعه‌ها با وجود محدودیت‌های مالی و کمبود پشتیبانی، همچنان فعالیت‌های خود را حفظ کرده و در حال خدمت‌رسانی هستند. این ظرفیت، مسئولیت ما را برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر و تلاش بیشتر در حوزه قرآن و عترت افزایش می‌دهد. قرآن کریم و عترت دو حقیقت به‌هم‌پیوسته‌اند و لازم است با همت بیشتر، زمینه انس جامعه با معارف قرآن و اهل‌بیت عصمت و طهارت(ع) را فراهم کنیم.
وی با اشاره به سابقه همکاری‌های مشترک میان ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور و مجموعه‌های فعال در حوزه قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از جمله فعالیت‌های مرتبط با نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم، طرح «زندگی با آیه‌ها»، برنامه «حافظ‌شو» و رویدادهای مرتبط با روستاهای دوستدار قرآن، این همکاری‌ها را زمینه‌ای برای توسعه برنامه‌های فرهنگی و قرآنی دانست.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور با اشاره به ظرفیت خبرگزاری شبستان در انعکاس فعالیت‌های قرآنی و مسجدی، بر ضرورت بهره‌گیری بیشتر از توان رسانه‌ای برای معرفی اقدامات و گسترش فرهنگ قرآنی تأکید کرد.
مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خاطرنشان کرد: همکاری‌های مشترک در این حوزه، با وجود دستاوردهای حاصل‌شده، همچنان ظرفیت توسعه دارد و حتی دستیابی به اهداف پیش‌بینی‌شده در تفاهم‌نامه‌ها نیز پایان کار نیست چراکه فعالیت در زمینه ترویج معارف قرآن کریم و اهل‌بیت(ع) مستمر است و باید متناسب با نیازهای جامعه ادامه یابد.
وی همچنین با قدردانی از تلاش مدیران و فعالان کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در استان‌ها و شهرستان‌ها، به نقش نیروهای میدانی در تداوم فعالیت‌های مسجدی اشاره کرد و گفت: بخش مهمی از اقدامات فرهنگی و قرآنی به همت افرادی انجام می‌شود که در سطح استان‌ها و شهرستان‌ها، با وجود محدودیت‌ها و شرایط دشوار، برای حفظ پویایی مساجد و استمرار فعالیت‌ها تلاش می‌کنند.
وی با اشاره به تجربه فعالیت برخی نیروهای مسجدی و طلاب جوان در دوره‌های دشوار، از استمرار خدمات آنان در مساجد یاد کرد و این تلاش‌ها را شایسته قدردانی دانست.
رئیس ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور با اشاره به تجربه مدیریتی مسئولان پیشین این مجموعه افزود: توسعه زیرساخت‌ها و فراهم‌شدن زمینه رشد فعالیت‌ها در دوره‌های گذشته، حاصل تلاش افرادی است که هر یک متناسب با شرایط و امکانات زمان خود، برای پیشبرد اهداف مجموعه اقدام کرده‌اند.
حجت‌الاسلام والمسلمین ملانوری با اشاره به ضرورت بازنگری در تفاهم‌نامه‌های همکاری و عملیاتی‌تر شدن مفاد آنها اظهار کرد: لازم است در تفاهم‌نامه‌ها بازنگری کنیم تا مفاد آنها عینیت بیشتری پیدا کند و تعهدات به‌صورت مشخص‌تری تعریف شوند. گاهی اهدافی را مطرح می‌کنیم که از توان اجرایی ما فراتر است درحالی‌که باید ابتدا ظرفیت‌های موجود را به‌درستی بشناسیم و سپس بر همان اساس برنامه‌ریزی کنیم.
وی با بیان اینکه یکی از مسائل مهم کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، ضعف در پشتیبانی از این مجموعه‌هاست، افزود: به نظر می‌رسد در سال‌های گذشته تا حدی برند و جایگاه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد را از دست داده‌ایم و یکی از دلایل آن، ضعف در حمایت از کانون‌ها بوده است. فعال فرهنگی که در مسجد حضور پیدا می‌کند، بخشی از توان و انگیزه خود را برای انجام فعالیت‌های فرهنگی به میدان می‌آورد اما اگر حمایت متناسبی از او صورت نگیرد و صرفاً از او گزارش عملکرد بخواهیم، نمی‌توان انتظار داشت که این روند با همان انگیزه ادامه پیدا کند.
حجت الاسلام و المسلمین ملانوری افزود: شبکه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، فرزندان معنوی گفتمان انقلاب اسلامی و اندیشه امام خمینی(ره) هستند و تعلق آنها را نباید صرفاً به یک سازمان یا دستگاه محدود کرد. به همین دلیل، حمایت از این شبکه باید به‌عنوان مسئولیتی مشترک مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به نقش کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در جلب حمایت سایر دستگاه‌ها گفت: در تعامل با دستگاه‌هایی مانند وزارت ورزش و جوانان، گاهی امکان تأمین بخشی از تجهیزات برای تعدادی از کانون‌ها فراهم می‌شود. ما نیز از این ظرفیت استقبال می‌کنیم زیرا در شرایطی که منابع محدودی در اختیار داریم، استفاده از امکانات دستگاه‌های دیگر می‌تواند به تقویت فعالیت‌های مسجدی کمک کند.
حجت الاسلام و المسلمین ملانوری با بیان اینکه تسهیلگری برای جذب منابع و امکانات یکی از ظرفیت‌های قابل اتکای شبکه کانون‌هاست، اظهار کرد: باید در این زمینه بذر همکاری بکاریم تا بتوانیم در آینده از ثمرات آن بهره‌مند شویم. البته این نقش زمانی نتیجه‌بخش خواهد بود که ارتباط با دستگاه‌ها به همکاری مستمر و پشتیبانی واقعی از فعالیت‌های کانون‌ها منتهی شود.
جشنواره آیات باید بر توان هنری کانون‌ها تکیه کند
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت پیوند میان فعالیت‌های کانون‌های فرهنگی هنری مساجد و جشنواره‌های قرآنی و هنری گفت: به اعتقاد من، جشنواره آیات باید بر توان هنری کانون‌های فرهنگی هنری مساجد بنا شود. اساس شکل‌گیری کانون‌ها این بود که نوجوانان و جوانان در محیط مسجد با فرهنگ و هنر ارتباط برقرار کنند و زمینه پرورش هنرمندان آینده کشور فراهم شود.
مشاور وزیر فرهنگ با اشاره به تجربه‌های موفق شکل‌گیری استعدادهای ورزشی در مساجد اظهار کرد: در گفت‌وگوهایی که با برخی فعالان ورزشی داشتیم، به نمونه‌هایی اشاره شد که نشان می‌داد بخشی از فوتبالیست‌های توانمند امروز، فعالیت خود را از مسابقات جام رمضان در مساجد آغاز کرده‌اند. این تجربه نشان می‌دهد که مسجد می‌تواند زمینه شکل‌گیری استعدادها را فراهم کند و مسیر رشد آنها را تا سطوح بالاتر هموار سازد.
وی افزود: همین ظرفیت را باید در حوزه فرهنگ و هنر نیز جدی بگیریم. اگر نوجوان و جوان در مسجد با هنر آشنا شود، امکان دارد در ادامه به فیلم‌ساز، نمایشنامه‌نویس، بازیگر یا هنرمندی توانمند تبدیل شود و در عرصه‌های حرفه‌ای فعالیت کند.
کانون‌های مساجد می‌توانند حلقه آغازین این مسیر باشند.
وی با اشاره به نمونه‌های نمایشنامه‌های کوتاه با مضامین دینی و انقلابی ادامه داد: تولید نمایشنامه‌های کوتاه با استناد به نهج‌البلاغه یا خاطرات شهدا، ازجمله ظرفیت‌هایی است که می‌تواند در کانون‌ها مورد استفاده قرار گیرد. این آثار اگر کوتاه، کم‌هزینه و بدون نیاز به دکور پیچیده باشند، قابلیت اجرا در محیط مسجد و حتی در فاصله میان دو نماز را خواهند داشت. چنین تجربه‌هایی می‌تواند به شکل‌گیری جریان تازه‌ای در هنر دینی کشور کمک کند، جریانی که از دل مسجد و با مشارکت نوجوانان و جوانان شکل می‌گیرد و به‌تدریج استعدادهای جدیدی را به عرصه فرهنگ و هنر معرفی می‌کند.
تأمین قرآن و نهج‌البلاغه برای مساجد و مناطق محروم
حجت الاسلام و المسلمین ملانوری با اشاره به کمبود قرآن و نهج‌البلاغه در برخی مساجد و مناطق محروم کشور گفت: یکی از نیازهایی که باید جدی‌تر به آن توجه کنیم، دسترسی مناسب مساجد به قرآن کریم، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه است. ممکن است در برخی مکان‌ها برای بخش‌های مختلف هزینه‌های قابل توجهی صورت گیرد، اما تأمین منابع مطالعاتی و متون دینی متناسب با نیاز مخاطبان مورد غفلت قرار بگیرد.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای تهیه قرآن با ویژگی‌های یکسان افزود: در این زمینه، با همکاری مجموعه‌های مرتبط، نسخه‌ای از قرآن کریم با ترجمه مناسب انتخاب شده و هدف این است که قرآن‌هایی با ویژگی‌های بصری یکسان و ترجمه مناسب در اختیار مساجد و محافل قرآنی قرار گیرد. هرچند این طرح هنوز به‌صورت رسمی و گسترده معرفی نشده، استقبال اولیه از آن امیدوارکننده بوده است. می‌توان با توسعه این اقدام، زمینه دسترسی بیشتر مساجد به قرآن کریم را فراهم کرد و در کنار آن، به شکل‌گیری کرسی‌های تلاوت و تقویت فعالیت‌های قرآنی در مساجد کمک کرد.
وی با اشاره به تجربه برخی استان‌ها در حمایت خیرین از فعالیت‌های قرآنی گفت: در بعضی مناطق، خیرین برای تأمین قرآن مورد نیاز مساجد وارد میدان شده‌اند. این تجربه‌ها نشان می‌دهد که با جلب مشارکت مردمی می‌توان بخشی از نیازهای موجود را برطرف کرد و زمینه‌ای فراهم آورد تا مساجد از امکانات قرآنی مناسب‌تری برخوردار شوند.
وی همچنین بر ضرورت انتخاب نسخه‌ای مناسب از نهج‌البلاغه با ترجمه قابل استفاده برای عموم تأکید کرد و گفت: در کنار قرآن کریم، باید برای تأمین نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه نیز برنامه داشته باشیم تا این متون ارزشمند در دسترس مخاطبان مسجدی قرار گیرند و زمینه انس بیشتر نسل جوان با معارف دینی فراهم شود.
ضرورت توجه به نیازهای قرآنی مناطق محروم
وی با انتقاد از نگاه یکسان به وضعیت همه مناطق کشور اظهار کرد: نباید تصور کنیم چون در برخی محیط‌ها قرآن به میزان کافی وجود دارد، نیاز در این زمینه برطرف شده است. واقعیت این است که در برخی مناطق روستایی، عشایری و محروم، همچنان کمبودهای جدی وجود دارد و باید این نیازها را از نزدیک شناسایی کنیم.
وی با اشاره به تجربه‌های میدانی در برخی مناطق کشور افزود: در بعضی نقاط محروم، حتی دسترسی مردم به آموزش‌های اولیه دینی و آشنایی با احکام مورد نیاز زندگی با محدودیت‌هایی همراه است. این مسائل نشان می‌دهد که نباید همه واقعیت‌های جامعه را صرفاً از دریچه محیط پیرامون خود ببینیم زیرا شرایط زندگی و میزان دسترسی مردم به امکانات فرهنگی و آموزشی در مناطق مختلف یکسان نیست.
وی با اشاره به فعالیت کانون‌های فرهنگی هنری مساجد در مناطق مرزی و محروم گفت: برای نمونه، در شهرستان میرجاوه ظرفیت قابل توجهی از کانون‌های فرهنگی هنری مساجد شکل گرفته است و فعالان این مجموعه‌ها با وجود محدودیت‌ها، برای گسترش فعالیت‌های فرهنگی و دینی تلاش می‌کنند. چنین تجربه‌هایی نشان می‌دهد که اگر نیازهای مناطق به‌درستی شناسایی شود، می‌توان با مشارکت مردم و فعالان محلی اقدامات مؤثری انجام داد.
وی با بیان اینکه برآورد اولیه از نیازهای موجود، حدود ۹ هزار و ۵۰۰ نقطه در مناطق روستایی، عشایری، حاشیه شهرها و مناطق محروم را شامل می‌شود، تصریح کرد: اگر برای هر یک از این نقاط، به‌طور متوسط ۵۰ جلد قرآن تأمین شود، به حدود ۴۵۰ هزار جلد قرآن نیاز خواهیم داشت. البته این برآورد باید با بررسی‌های دقیق‌تر تکمیل شود تا ابعاد نیاز موجود به‌درستی مشخص شود. تأمین قرآن برای مساجد و مناطق محروم نباید صرفاً به دستگاه‌های دولتی محدود شود. خیرین، نهادهای مردمی، مجموعه‌های فرهنگی و همه افرادی که امکان مشارکت دارند، می‌توانند در این زمینه نقش‌آفرینی کنند. مهم این است که نیازها به‌درستی شناسایی و منابع موجود به نقاطی هدایت شود که بیشترین نیاز را دارند.
مسجد؛ پایگاهی برای پاسخ‌گویی به نیازهای واقعی مردم
وی در ادامه با اشاره به تجربه‌ای از فعالیت یک مبلغ دینی در یکی از روستاهای استان چهارمحال و بختیاری گفت: گاهی در جریان فعالیت‌های میدانی با واقعیت‌هایی روبه‌رو می‌شویم که نشان می‌دهد برخی نیازهای اولیه فرهنگی و دینی در مناطق مختلف همچنان وجود دارد. در چنین شرایطی، مسجد و روحانی مستقر در آن می‌توانند در کنار سایر ظرفیت‌های محلی، نقش مهمی در پاسخ‌گویی به نیازهای مردم ایفا کنند.
وی خاطرنشان کرد: این تجربه‌ها یادآور می‌شود که برای برنامه‌ریزی فرهنگی نباید صرفاً به آمارها و گزارش‌های اداری اکتفا کنیم، بلکه باید شرایط واقعی زندگی مردم را بشناسیم و متناسب با آن اقدام کنیم. گاهی یک نیاز در نگاه نخست کوچک به نظر می‌رسد، اما برای خانواده‌ای در یک منطقه محروم، مسئله‌ای اساسی است.
حجت الاسلام و المسلمین ملانوری با تأکید بر ضرورت هم‌افزایی مجموعه‌های فرهنگی و دینی گفت: ما خود را خدمتگزار مساجد و قرآن می‌دانیم و تلاش می‌کنیم در حد توان برای رفع نیازهای موجود گام برداریم. انتظار این است که مجموعه‌های مرتبط، خیرین و مسئولان نیز با نگاه به نیازهای واقعی مردم، برای تقویت زیرساخت‌های فرهنگی و قرآنی مساجد همکاری کنند.
وی بر ضرورت تبدیل تفاهم‌نامه‌ها و برنامه‌های فرهنگی به اقدامات عملی تأکید کرد و گفت: هرجا ظرفیت و امکانی وجود دارد، باید آن را در مسیر تقویت مسجد، توسعه فعالیت‌های قرآنی و پرورش استعدادهای فرهنگی و هنری نوجوانان و جوانان به کار گرفت. موفقیت در این مسیر، به شناخت دقیق نیازها، تناسب میان مسئولیت‌ها و منابع، حمایت مؤثر از فعالان مسجدی و مشارکت همه ظرفیت‌های مردمی بستگی دارد.
همچنین در بخش دیگری از این نشست «حمید نیلی» معاون فرهنگی و هنری ستاد هماهنگی کانون‌های مساجد کشور طی سخنانی اظهار کرد: امسال هجدهمین دوره مسابقات مدهامتان برگزار می‌شود و برای دومین سال متوالی است که این مسابقات به صورت تیمی برگزار خواهد شد، امیدواریم با همکاری مشترک میان ستاد و مرکز عالی قرآن و عترت ساعت آموزش متسابقین باشیم.
در ادامه «مرتضی طاهریان» با اشاره به اهمیت ترویج فرهنگ قرآنی میان نسل امروز اظهار کرد: کانون‌های مساجد از مهمترین و تاثیرگذارترین ابزار برای تحقق این مسأله هستند لذا ضرورت دارد که بیش از پیش به شبکه سازی کانون‌های مساجد فعال در عرصه قرآن و عترت بپردازیم؛ در این راستا تا کنون اقدامات مختلفی در ستاد هماهنگی کانون‌های مساجد کشور صورت پذیرفته است که امیدواریم ثمرات آن را در ترویج و توسعه فرهنگ قرآنی در سطح مساجد شاهد باشیم.
همچنین «مرتضی کریمی» مدیر کل هماهنگی امور ستادی، روابط عمومی و استان‌ها با اشاره به ظرفیت های ایجاد شده در دوره مدیریت جدید در مرکز عالی قرآن و عترت و ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور اظهار کرد: امیدوارم ذیل همکاری‌های مشترک شاهد تبلور و رشد مضاعف فعالیت‌های قرآنی در سطح مساجد باشیم.
این گزارش می‌افزاید: در ادامه «احسان مولوی» مدیر امور فرهنگی و تولید محتوا ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور به ارایه گزارشی از وضعیت تفاهم‌نامه یکساله، اقدامات پیش رو و تنی در طرح ملی «حافظ شو»، مسابقات قرآنی «مدهامتان»، طرح مسجد، پایگاه قرآن، اقدامات مرتبط با برپایی نمایشگاه قرآن، انتخاب روستای قرآنی پرداخت و گفت: اهتمام ستاد هماهنگی کانون‌های مساجد این بوده است که ذیل تمامی فعالیت‌ها، زمینه‌سازی برای رشد و تربیت استعدادهای قرآنی را فراهم سازد و اقدامات مذکور و مشارکت در بسیاری از طرح‌ها رویکردی در راستای تحقق همین هدف بوده است.
در ادامه این نشست «حسین سلیمانی» مدیر کل دبیرخانه کمیسیون توسعه فعالیت‌های تبلیغی ترویجی قرآنی به زمینه فعالیت‌های مشترک مرکز عالی قرآن و عترت با ستاد هماهنگی کانون‌های مساجد کشور اشاره و ابراز امیدواری کرد با امضای این توافقنامه شاهد شکوفایی استعدادهای قرآنی و ترویج فرهنگ قرآن و عترت به ویژه در قالب طرح «مسجد، پایگاه قرآن» در سطح جامعه باشیم و زمینه برای تولید آثار فاخر قرآنی فراهم شود.
نظر شما