به گزارش خبرنگار گروه مسجد و کانون‌های مساجد خبرگزاری شبستان، مرتضی طاهریان، معاون ساماندهی و شبکه‌سازی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور، (دوشنبه ۱۳ مهرماه) در برنامه «تهران ۲۰» شبکه تهران، حضور یافت و به تشریح کارکردهای اجتماعی مسجد پرداخت.
وی با اشاره به اینکه اثرگذاری مسجد هیچ‌گاه محدود به کارکرد عبادی نبوده و مسجد در مقاطع مختلف تاریخی همواره نقش خود را در عرصه‌های اجتماعی به خوبی ایفا کرده است، بیان کرد: مسجدی‌ها در طول تاریخ تلاش کرده‌اند ابتدا وظیفه خود و سپس چالش‌های پیرامونی را به خوبی بشناسند و برای عبور از این چالش‌ها تدبیر کنند.
طاهریان ادامه داد: یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فعالان مسجدی این است که برای حل مسائل محله منتظر دستورالعمل و ابلاغ نمی‌مانند، بلکه وقتی با چالشی در محل زندگی خود مواجه می‌شوند، در کوتاه‌ترین زمان ممکن برای حل آن اقدام می‌کنند، چه این مشکل مربوط به یک فرد باشد و چه تعداد زیادی از اهالی محله را درگیر کرده باشد.
مسجد؛ محل گره‌گشایی از مشکلات مردم
معاون ساماندهی و شبکه‌سازی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور با اشاره به سابقه مسجد در رسیدگی به مشکلات مردم گفت: از گذشته مسجد محل گره‌گشایی از مشکلات نیازمندان، افراد در راه مانده و کسانی بوده که به هر دلیل با مشکلی مواجه شده‌اند. این نقش در حوادث و بحران‌های سال‌های اخیر نیز ادامه داشته است، از سیل و زلزله گرفته تا دوران کرونا و حوادث و بحران‌های دیگر، همواره شاهد حضور فعال بچه‌های مسجد در کنار مردم بوده‌ایم.
طاهریان با اشاره به نقش مساجد در دوران کرونا اظهار کرد: در آن دوران، فعالان مسجدی احساس کردند باید در کنار مدافعان سلامت باشند و به صورت داوطلبانه در این عرصه حضور پیدا کردند. تهیه ماسک و آماده‌سازی اقلام مورد نیاز و حتی تهیه آب‌هویج و رساندن آن به بیماران، نمونه‌هایی از اقدامات بچه‌های مسجد در آن دوره بود.
وی با بیان اینکه این حضور در حوادث طبیعی نیز تکرار شده است، گفت: در سیل و زلزله نیز بچه‌های مسجد در خط مقدم کمک‌رسانی به مردم حضور داشتند و در بحران‌های اخیر نیز همین روحیه ادامه پیدا کرده است.
حضور مسجدی‌ها در بحران‌های اخیر
طاهریان با اشاره به حضور مساجد در حوادث اخیر کشور اظهار کرد: در جنگ اخیر نیز شاهد حضور فعال بچه‌های مسجد بودیم و این حضور همچنان در قالب اجتماعات شبانه ادامه دارد. دلیل این حضور آن است که فعالان مسجدی وظیفه خود را به خوبی تشخیص می‌دهند و برای ورود به عرصه خدمت‌رسانی، منتظر دریافت دستور از دیگران نمی‌مانند، بلکه خودشان امکانات مورد نیاز را فراهم کرده و برای حل مسائل مردم وارد میدان می‌شوند.
قرارگاه ملی مسجد برای هماهنگی ظرفیت‌های مسجدی
معاون ساماندهی و شبکه‌سازی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور در ادامه به شکل‌گیری قرارگاه ملی مسجد اشاره کرد و گفت: یکی از پرسش‌هایی که همواره از سوی رسانه‌ها مطرح می‌شد این بود که دستگاه‌ها و نهادهای مختلفی در حوزه مسجد فعالیت می‌کنند، آیا این فعالیت‌ها با یکدیگر هماهنگ است یا ممکن است موازی‌کاری شکل بگیرد؟
وی ادامه داد: به لطف خدا و با پیگیری متولیان امر مسجد، از سال ۱۴۰۳ قرارگاهی تحت عنوان «قرارگاه ملی مسجد» شکل گرفت که دارای شش رکن است و هر یک از این ارکان، مسئولیت مشخصی را در حوزه مسجد دنبال می‌کنند.
طاهریان با تشریح ارکان این قرارگاه اظهار کرد: رکن راهبری قرارگاه با شورای سیاست‌گذاری ائمه جمعه است که به واسطه شبکه امامت، امتداد آن در نقاط مختلف کشور وجود دارد. مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه نیز مسئولیت تأمین امام و امام جماعت را بر عهده دارد. سازمان تبلیغات اسلامی نیز رکن توانمندسازی و آموزش قرارگاه است و سازمان اوقاف و امور خیریه مسئولیت پشتیبانی و سخت‌افزار مسجد را دنبال می‌کند و سازمان بسیج نیز ساماندهی کنشگران مسجدی را بر عهده دارد.
معاون ساماندهی و شبکه‌سازی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور گفت: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این ساختار دو مسئولیت دارد : یکی رکن رسانه قرارگاه ملی مسجد و دیگری نمایندگی دولت، به این معنا که موضوعات مرتبط با دولت از طریق این رکن پیگیری می‌شود.
۲۸ هزار کانون فرهنگی هنری؛ ظرفیت فرهنگی مساجد
طاهریان با اشاره به جایگاه ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور در قرارگاه ملی مسجد اظهار کرد: ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور شبکه‌ای با بیش از ۲۸ هزار کانون در جوار مساجد دارد که مأموریت اصلی آن در حوزه فرهنگ و هنر مسجد تعریف شده است. ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور به عنوان رکن رسانه در این قرارگاه فعالیت می‌کند و یکی از برنامه‌های اصلی آن، شناسایی و تربیت ظرفیت‌های رسانه‌ای مساجد است.
معاون ساماندهی و شبکه‌سازی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور با اشاره به همکاری با سازمان صدا و سیما در این زمینه گفت: از سال گذشته دوره‌های آموزشی و توانمندسازی برای افرادی که در حوزه رسانه استعداد یا توانایی دارند، برگزار شده و سازمان صدا و سیما نیز در این زمینه همکاری خوبی با ما داشته است. این همکاری در قالب قرارگاه‌های مواسات سازمان صدا و سیما و ۱۳ قرارگاه این سازمان دنبال شده و شبکه تهران نیز در حوزه ایثار و شهادت همکاری‌هایی با ستادهماهنگی کانونها داشته است.
اتصال ظرفیت مساجد به شبکه‌های تخصصی رسانه ملی
طاهریان با اشاره به ظرفیت‌های موجود در سامانه «بچه‌های مسجد» گفت: فعالان مسجدی در این سامانه ظرفیت‌های خود را اعلام کرده‌اند برای نمونه، مسجدی ظرفیت خود را در حوزه ایثار و شهادت معرفی کرده، مسجد دیگری در حوزه خدمات اجتماعی و کمک به نیازمندان فعالیت دارد و مسجدی دیگر در حوزه اقتصاد مقاومتی و پیشرفت ظرفیت‌هایی دارد. این ظرفیت‌ها با شبکه‌های تخصصی پیش‌بینی‌شده در سازمان صدا و سیما مرتبط شده‌اند و تلاش ما این است که این روند را توسعه دهیم.
طاهریان تأکید کرد: آنچه در کف مسجد اتفاق می‌افتد، هنوز به طور کامل عرضه نشده است و ظرفیت رسانه می‌تواند در معرفی این فعالیت‌ها و استفاده از آنها برای حل مسائل مردم، محلات، کوچه‌ها و خیابان‌های شهر نقش مؤثری داشته باشد.
مسجد؛ حلقه اتصال نخبگان و مردم
معاون ساماندهی و شبکه‌سازی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور در ادامه با اشاره به ظرفیت نخبگان محلی اظهار کرد: مسجد می‌تواند محل ارتباط نخبگان با مردم برای حل مشکلات محله باشد.
وی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید درباره ارتباط مسجد با اقشار مختلف محله گفت: در پیام رهبر رهبرشهید به اجلاس نماز در سال۱۳۸۹ نیز بر ارتباط مسجد با تمامی اقشار محله تأکید شده بود، به این معنا که از شخصیت‌های علمی و ورزشی گرفته تا دیگر اقشار جامعه و حتی نوزادی که به تازگی متولد شده است می تواند با مسجد ارتباط داشته باشد.
طاهریان افزود: بر همین اساس، یکی از وظایف فعالان مسجدی این بوده است که با خانواده‌هایی که صاحب فرزند می‌شوند ارتباط برقرار کنند و ضمن اهدای هدیه معنوی، پیوند خانواده با مسجد را تقویت کنند.
وی ادامه داد: در ساختار کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، امام جماعت به عنوان محور مسجد، مدیر کانون فرهنگی هنری و فرمانده پایگاه بسیج از ارکان مهم هستند و در کنار آنها دو شخصیت فرهنگی ذی‌صلاح از محله نیز در ساختار کانون حضور دارند.
شناسایی ایده‌های نخبگان برای حل مسائل محله
طاهریان با اشاره به رویدادهای برگزارشده در مجموعه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد گفت: در طول سال رویدادهای مختلفی برگزار می‌شود که زمینه ارائه ایده‌های نخبگان برای حل مسائل محله را فراهم می‌کند. از طرفی در سامانه «بچه‌های مسجد» طی ۱۰ سال گذشته نزدیک به ۱۰۰ هزار ایده دریافت شده که بخش قابل توجهی از آنها از سوی نخبگان محلی ارائه شده است و این ایده‌ها در برخی رویدادها داوری شده و ایده‌های برتر برای اجرای طرح در سطح محله مورد حمایت قرار گرفته‌اند.
وی به برگزاری رویداد حل مسئله اشاره کرد و گفت: در این رویداد تعدادی از نخبگان مسجدی از سراسر کشور، از دانشگاهیان و حوزویان، آقایان و بانوان، حضور داشتند، آنها ابتدا مسائل محله خود را شناسایی و سپس برای این مسائل راهکار ارائه کرده بودند.
کتاب، رسانه و هنر؛ سه محور فعالیت کانونها
طاهریان در ادامه با تشریح مأموریت‌های اصلی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور اظهار کرد: سه حوزه کتاب، رسانه و هنر از محورهای اصلی فعالیت این ستاد است. در حال حاضر نزدیک به ۱۲ هزار کتابخانه در سامانه «بچه‌های مسجد» به ثبت رسیده است. همچنین بیش از ۱۲ هزار گروه هنری در مجموعه کانونها فعالیت دارند که بخشی از آنها گروه‌های سرود، بخشی گروه‌های نمایش و بخشی گروه‌های فیلم‌سازی هستند.
معاون ساماندهی و شبکه‌سازی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد کشور درباره شیوه شناسایی این ظرفیت‌ها گفت: همه اعضای این گروه‌ها از ابتدا ارتباط مستمر با مسجد نداشته‌اند، بلکه بخشی از آنها از طریق ارتباط با مدارس نزدیک مسجد، فراخوان‌های محلی و شناسایی استعدادهای هنری در محله جذب شده‌اند.
وی ادامه داد: افرادی که در حوزه‌های مختلف هنری صاحب ایده، تجربه یا استعداد هستند، در سطح محله به عنوان ظرفیت و نخبه شناسایی می‌شوند و تلاش ما این است که این ظرفیت‌ها را در مسیر فعالیت‌های مسجدی قرار دهیم.
سامانه «بچه‌های مسجد»؛ مسیر ارتباط با کانونها
طاهریان با اشاره به سامانه «بچه‌های مسجد» گفت: اطلاعات بیش از ۲۸ هزار کانون فرهنگی هنری مسجد به تفکیک شهر، روستا و استان در این سامانه قابل مشاهده است.
وی همچنین شماره ۸۹۴۰ را یکی از مسیرهای ارتباطی با مجموعه کانون‌های فرهنگی هنری مساجد اعلام کرد و افزود: مردم می‌توانند برای طرح سؤال، انتقاد، پیشنهاد و ارائه ایده از این مسیر با مجموعه کانون ها در ارتباط باشند.
نظر شما