حجتالاسلام والمسلمین مسلمیفر، دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه های علمیه کشور در آستانه روز جهانی مسجد در گفتگو با خبرگزاری شبستان در استان قم با گرامیداشت این روز، با اشاره به آیه ۱۸ سوره مبارکه توبه که میفرماید: «إِنَّمَا یَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْیَوْمِ الْآخِرِ...» اظهار داشت: روز جهانی مسجد فرصت ارزشمندی برای بازخوانی جایگاه یکی از مهمترین ارکان تمدن اسلامی و توجه دوباره به ظرفیتهای گسترده این نهاد الهی است.
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه علمیه افزود: وقتی قرآن کریم از «عمران مسجد» سخن میگوید، این عمران را نمیتوان صرفاً در ساختوساز، توسعه فیزیکی یا افزایش امکانات ساختمانی مسجد خلاصه کرد؛ بلکه آبادانی حقیقی مسجد زمانی محقق میشود که این مکان مقدس در متن زندگی مردم حضور داشته باشد و بتواند در عرصههای اعتقادی، اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی و حتی حل مسائل جامعه نقشآفرینی کند.
مسجد؛ فراتر از یک مکان عبادی
مسلمیفر با بیان اینکه مسجد در سیره پیامبر اکرم(ص) و اهلبیت(ع) یک نهاد جامع و تمدنساز بوده است، خاطرنشان کرد: مسجد در صدر اسلام محل عبادت، آموزش، تربیت، مشورت، تصمیمگیری، حل اختلافات، رسیدگی به نیازمندان و ایجاد پیوند میان اقشار مختلف جامعه بود و به همین دلیل نمیتوان کارکرد مسجد را به اقامه نماز جماعت محدود کرد.
وی ادامه داد: اگر مسجد را تنها به یک مکان برای برگزاری نماز و مناسبتهای مذهبی تقلیل دهیم، بخش بزرگی از ظرفیت این نهاد الهی را نادیده گرفتهایم. مسجد باید بتواند با محوریت امام جماعت و مشارکت فعال مردم، به یک قرارگاه فرهنگی، اجتماعی و تربیتی تبدیل شود؛ قرارگاهی که مسائل محله را بشناسد، ظرفیتهای مردمی را فعال کند و برای مشکلات موجود راهکار ارائه دهد.
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه علمیه تصریح کرد: مسجد باید محل تربیت انسان مؤمن، مسئولیتپذیر، اجتماعی و دغدغهمند باشد و بتواند نسل جدید را با معارف دینی، هویت اسلامی، روحیه خدمت، مسئولیت اجتماعی و آرمانهای بلند انقلاب اسلامی پیوند دهد.
مسجد؛ محور وحدت امت اسلامی
مسلمیفر در ادامه با اشاره به شرایط امروز جهان اسلام، گفت: جهان اسلام در شرایطی قرار دارد که با جنگ، اشغال، اسلامهراسی، تفرقهافکنی، هجمههای فرهنگی و رسانهای و تلاش برای ایجاد شکاف میان ملتهای مسلمان مواجه است و در چنین شرایطی بیش از هر زمان دیگری به محورهای وحدتآفرین نیاز داریم.
وی افزود: مسجد یکی از مهمترین محورهایی است که میتواند امت اسلامی را فارغ از مرزهای جغرافیایی، قومیت، زبان و بسیاری از تفاوتهای ظاهری، حول محور توحید، قرآن، نبوت و ولایت گرد هم آورد.
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه علمیه اظهار داشت: اگر قرار است امت اسلامی به عزت، اقتدار و انسجام واقعی دست پیدا کند، باید مسجد را دوباره به جایگاه حقیقی خود بازگرداند؛ چراکه مسجد میتواند نقطه اتصال مردم با یکدیگر و زمینهساز شکلگیری شبکهای گسترده از مؤمنان و جریانهای مردمی در جهان اسلام باشد.
وی خاطرنشان کرد: شبکه مساجد، اگر بهدرستی فعال شود، میتواند یکی از بزرگترین سرمایههای اجتماعی جهان اسلام باشد؛ سرمایهای که ظرفیت آن تنها در امور عبادی خلاصه نمیشود، بلکه میتواند در عرصههای فرهنگی، اجتماعی، تربیتی، خدمترسانی و تقویت هویت اسلامی نیز نقشآفرین باشد.
«مسجد سنگر است»؛ یک راهبرد تمدنی
مسلمیفر با اشاره به نگاه امام خمینی(ره) به مسجد گفت: امام خمینی(ره) با تأکید بر اینکه «مسجد سنگر است؛ سنگرها را حفظ کنید»، در حقیقت به جایگاه راهبردی مسجد در حفظ هویت دینی و اجتماعی جامعه توجه دادند.
وی ادامه داد: این جمله را نباید صرفاً توصیهای برای حفظ ساختمان مسجد دانست؛ بلکه باید آن را یک نقشه راه برای حفظ و تقویت یکی از مهمترین پایگاههای هدایت، تربیت انسان، حضور مردم و اداره جامعه اسلامی تلقی کرد.
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه علمیه بیان کرد: تجربه انقلاب اسلامی نیز نشان داد که مسجد میتواند در بزنگاههای مهم تاریخی به پایگاه حضور مردم و سازماندهی ظرفیتهای مردمی تبدیل شود. بنابراین، هرگاه جامعه اسلامی با تهدید یا مسئلهای مواجه میشود، مسجد میتواند یکی از مهمترین بسترهای شکلگیری مشارکت اجتماعی و همبستگی عمومی باشد.
تأکید رهبر انقلاب بر احیای کارکردهای اجتماعی مسجد
وی با اشاره به تأکیدات رهبر معظم انقلاب اسلامی بر مسجد و کارکردهای اجتماعی آن، گفت: امروز نیز رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله العظمی امام خامنهای(مدظلهالعالی)، در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی، بارها بر احیای کارکردهای واقعی مسجد، نقش محوری امام جماعت، حضور جوانان و فعال شدن ظرفیتهای مردمی تأکید کردهاند.
مسلمیفر افزود: یکی از مهمترین الزامات تحقق این رویکرد، آن است که مسجد از حالت یک نهاد صرفاً مناسبتی خارج شود و به نهادی پویا، مسئلهشناس، مردمپایه و اثرگذار در متن زندگی اجتماعی تبدیل شود.
وی با تأکید بر اینکه «تمدنسازی بدون مردمسازی امکانپذیر نیست»، اظهار داشت: مسجد میتواند مهمترین بستر مردمسازی باشد؛ چراکه در مسجد انسانها در کنار یکدیگر قرار میگیرند، مسئولیت اجتماعی میآموزند، با مسائل جامعه آشنا میشوند و برای حل مشکلات یکدیگر احساس مسئولیت میکنند.
حکمرانی مسجدمحور؛ الگویی برای حل مسائل محله
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه علمیه با بیان اینکه حکمرانی مسجدمحور را نباید صرفاً یک الگوی محدود محلهای دانست، گفت: حکمرانی مسجدمحور یک الگوی تمدنی است که از محله آغاز میشود، اما افق آن امتسازی و تمدنسازی است.
وی ادامه داد: اگر در هر محله، مسجد به محور همافزایی ظرفیتهای مردمی، نخبگان، جوانان، بانوان، خیرین، گروههای جهادی و دستگاههای خدمترسان تبدیل شود، بخش قابل توجهی از مسائل اجتماعی را میتوان پیش از آنکه به بحران تبدیل شوند، شناسایی و مدیریت کرد.
مسلمیفر خاطرنشان کرد: مسائل خانواده، تربیت فرزندان، آسیبهای اجتماعی، اشتغال، محرومیت، کمک به نیازمندان، ازدواج جوانان، اوقات فراغت، مسائل فرهنگی و بسیاری از مشکلات اجتماعی، ظرفیت آن را دارند که با محوریت مسجد و مشارکت خود مردم مورد توجه قرار گیرند.
وی افزود: در این الگو، مسجد قرار نیست جایگزین دستگاههای تخصصی و اجرایی شود، بلکه میتواند حلقه اتصال مردم با ظرفیتهای تخصصی و دستگاههای خدمترسان باشد و با شناسایی دقیق مسائل محله، زمینه همافزایی و استفاده بهتر از ظرفیتهای موجود را فراهم کند.
امام جماعت؛ محور هدایت و پیوند ظرفیتهای مسجد
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه علمیه همچنین بر ضرورت توجه به جایگاه امام جماعت در حکمرانی مسجدمحور تأکید کرد و گفت: برای فعال شدن ظرفیت مسجد، نقش امام جماعت بسیار تعیینکننده است. امام جماعت باید علاوه بر جایگاه معنوی و عبادی، با مسائل اجتماعی و فرهنگی محله آشنا باشد و بتواند میان اقشار مختلف مردم، نخبگان، جوانان، بانوان، خیرین و گروههای مردمی پیوند ایجاد کند.
وی اظهار داشت: مسجد زمانی میتواند به یک قرارگاه واقعی تبدیل شود که امام جماعت، هیئت امنا، کانونهای فرهنگی، پایگاه بسیج، گروههای جهادی و دیگر مجموعههای فعال در مسجد، به جای فعالیتهای جزیرهای، در یک منظومه هماهنگ و همافزا حرکت کنند.
مسلمیفر گفت: یکی از آسیبهایی که باید از آن عبور کنیم، موازیکاری و پراکندگی ظرفیتهای موجود است. مسجد باید بتواند این ظرفیتها را در مسیر حل مسائل واقعی مردم به یکدیگر متصل کند.
شبکه مساجد؛ سرمایه اجتماعی جهان اسلام
وی با تأکید بر ضرورت نگاه شبکهای به مساجد افزود: اگر مساجد در سطح محله فعال شوند و سپس این ظرفیتها در سطح شهرستان، استان، کشور و جهان اسلام به یکدیگر متصل شوند، شاهد شکلگیری یک شبکه عظیم مردمی خواهیم بود که میتواند در برابر بسیاری از تهدیدهای فرهنگی، اجتماعی و هویتی نقشآفرینی کند.
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه علمیه خاطرنشان کرد: چنین شبکهای علاوه بر حل مسائل محلی، میتواند زمینهساز همگرایی امت اسلامی، تقویت هویت مشترک مسلمانان، گسترش فرهنگ مقاومت، مقابله با اسلامهراسی و ایجاد ارتباط میان ملتهای مسلمان باشد.
وی افزود: مسجد میتواند از یک «نقطه جغرافیایی» به یک «شبکه اجتماعی و تمدنی» تبدیل شود؛ شبکهای که در آن ایمان، خدمت، همدلی، مقاومت و مسئولیت اجتماعی به یکدیگر پیوند میخورند.
آینده امت اسلامی از مسیر احیای مسجد میگذرد
مسلمیفر تأکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند آن هستیم که مسجد را نه فقط به عنوان یک مکان مقدس، بلکه به عنوان قلب تپنده جامعه اسلامی، محور حکمرانی مردمی، پایگاه وحدت امت و خاستگاه شکلگیری تمدن نوین اسلامی احیا کنیم.
وی تصریح کرد: مسجد اگر به جایگاه حقیقی خود بازگردد، میتواند هم مدرسه انسانسازی باشد، هم قرارگاه خدمت، هم مرکز حل مسائل مردم، هم پایگاه تربیت نسل آینده و هم نقطه اتصال ملتهای مسلمان در مسیر تحقق آرمانهای بزرگ اسلامی.
دبیر ستاد راهبری مساجد حوزه علمیه خاطرنشان کرد: آینده امت اسلامی از مسیر احیای مسجد میگذرد؛ مسجدی که در آن ایمان از عبادت فردی فراتر میرود و به مسئولیت اجتماعی، وحدت، خدمت، مردمسازی و تمدنسازی منتهی میشود. از همین منظر، هفته جهانی مسجد فرصتی است تا بار دیگر نسبت خود را با مسجد بازتعریف کنیم و برای بازگرداندن این نهاد الهی به متن زندگی مردم و تحولات جامعه اسلامی، برنامهریزی جدیتری داشته باشیم.
نظر شما