پرورش گاومیش اصلاح نژادی توسط بانوی کارآفرین

خبرگزاری شبستان_ رشت، مهری شیرمحمدی؛ هیکل درشت و ترسناکی دارد، اما نژاد ایتالیایی آن، برخلاف نژاد بومی‌اش، وحشی نیست. «گاومیش»های بومی گیلان، اگرچه ظاهری خشن دارند، ولی این گونه، برخلاف گاوهای معمولی شیر بیشتری تولید می کنند. گاومیش داران گیلان می‌گویند، گاومیش حیوانی است که نیاز به آب و باتلاق دارد. به همین دلیل بیشتر گاومیش داران سنتی، ساکنان حاشیه تالاب‌ها هستند. با گرم شدن هوا، بسیاری از دامداران، گاوها و حتی اسب‌های خود را به مناطقی که به‌عنوان قرق معرفی شده، می‌سپارند تا از علوفه مرتع‌های تعیین شده از سوی منابع طبیعی تغذیه شوند.

برداشته شدن یارانه نهاده‌های دامی از سوی دولت، در کنار خشکسالی و کم‌آبی سال‌های اخیر هر روز بر نگرانی دامدان می‌افزاید و معتقدند روزهای سخت در انتظار دامداران است و گاومیش داری در گل مانده است. خبر بدتر، تلف شدن ۳۰ راس گاو در قرق «گاز بیشه» بود که شواهد نشان می‌دهد ناشی از آشامیدن آب‌های آلوده‌ای است که سرچشمه آن از زرجوب رشت است و تا انتهای قرق گازبیشه می‌رود. استان گیلان از سالهای دور گاومیش پرورش می‌داد، حالا یک بانوی خوزستانی توانسته با پرورش ۱۹راس گاومیش با نژاد اصلاح شده در یک مزرعه، به عنوان یک کارآفرین نمونه معرفی شود.

«فاطمه دریساوی» مدیرعامل شرکت تعاونی گاومیش داران استان گیلان و راهبر و مربی آموزش زنان کمیته امداد است. این بانوی توانمند با راه اندازی یک مزرعه بنام باران در روستای هاشم آباد در حوالی هفت دغنان، توانسته تاکنون ۱۳گاومیش را به مرحله شیردهی و سودآوری پرورش دهد. وی می‌گوید: من و همسرم، نمونه بارز مهاجرت معکوس از شهر به روستا هستیم و سال ۱۳۸۰این مزرعه را راه اندازی کردیم و اگر امروز در قامت یک مدیرموفق و یک کارآفرین معرفی می‌شوم، موفقیت از ابتدا با ما نبوده و بارها زمین خورده و از نو برخاسته‌ایم.

دریساوی نیز نگران حذف ارز ترجیحی برای نهاده‌های دامی از سوی دولت است. وی که در نشست «هم اندیشی راهبردی توسعه اقتصادی» در اداره کل دارایی گیلان سخن می‌گفت، می‌افزاید: قطعا زمستان سختی در انتظار ما دامداران خواهد بود. ولی زمانی هم که دولت ارز ترجیحی برای واردات نهاده‌های دامی می‌داد، یک رانتی برای نهادها تشکیل شده بود و یک دامدار باید از چندماه جلوتر برای دریافت نهاده دامی پول واریز می‌کرد تا با تاخیر چندماهه نهاده را دریافت کند.

وی، ضمن تشریح چالش‌ها و فرصت‌های گاومیش داری، می‌گوید: بعد از استان خوزستان که قطب پرورش گاومیش داری است، گیلان این پتانسیل را دارد که دومین قطب پرورش گاومیش داری باشد و در همین زمینه ما تلاش‌های زیادی کردیم تا بتوانیم اتحادیه گاومیش داران را مستقل از اتحادیه دامداران ثبت کنیم.

مدیر شرکت تعاونی گاومیش داران، با بیان اینکه ایتالیا اسپرم و جنین یخ زده گاو میش را در انحصار خود دارد،می افزاید: ما برای نخستین بار توانستیم در سال ۹۴، از اسپرم دریافتی از ایتالیا، پنج جنین گاومیش بکاریم و ۲مورد به نتیجه رسید و یکی را به مرکز پژوهشی ابن سینا اهدا کردیم.

این کارآفرین می‌افزاید: نژاد بومی گاومیش گیلان حالت وحشی دارد و شیر دوشی با دستگاه از گاومیش بومی امکان پذیر نیست و میزان کمتری شیر نسبت به نژاد ایتالیایی تولید می‌کند، به‌همین دلیل نسل جوان امروز نخواسته حرفه پدران خود را دنبال کند. گاومیش همانند بوقلمون سرگردان و مستقیم راه می‌رود و فقط وقتی بخواهد به گوساله خود شیر دهد، به خانه باز می‌گردد. مانند گاوهای معمولی نیستند که خودشان عصر به خانه بازگردند و همین موضوع هم چالش بزرگی برای گاومیش داران است و ما شاهد قاچاق و دزدیده شدن گاومیش‌های بومی رها شده هستیم. به همین دلیل تلاش کردیم اتحادیه گاومیش داران را بطور مستقل ثبت کنیم و دامداران را مجاب کنیم باید گاومیش‌ها پلاک کوبی مجزا شوند و توانستیم چهار هزار راس گاو را پلاک کوبی کنیم. ولی طی بازدیدی که از قرق گازبیشه داشتیم، متوجه شدیم به محض ورود گاومیش‌ها به قرق، پلاک‌ها کنده شده و بخاطر نبود دامپزشک در قرق از یک سو و آب آلوده، ۳۰راس گاو تلف شد و اگر دامی هم آلوده باشد، انتظار آن می‌رود که دام‌های سالم هم آلوده شوند. درصورتیکه گاومیش را نباید مانند گاو معمولی بحال خود رها کرد.

وی می‌افزاید: پرورش گاومیش در ایران وابسته به خارج بود. علاوه بر ورود نهاده‌های دامی، نژاد هم در اختیار ایتالیا بود. به همین منظور سفری به این کشور داشتیم. در موزه این کشور شعاری نوشته شده تحت این عنوان، «گاومیش دام هزاره سوم، هدیه خداوند است.» و در موزه ایتالیا عکسی از گاومیش داری ۴۰سال پیش ایتالیا نصب شده که چوپانی گاومیش را در مرتع رها کرده و خود زیر سایه درخت لم داده است. پشت این عکس حرف زیاد است. گیلان هم هنوز بصورت سنتی به همین شکل گاومیش پرورش می‌دهد. ایتالیا چه کرده که بعد از ۴۰سال بزرگترین تولید کننده گاومیش است و بهترین اسپرم منجمد را دارد و کشورهایی مانند ایران، فیلیپین و اندونزی واردکننده آن هستند و چرا گیلان که از گذشته بصورت سنتی گاومیش پرورش می داده، هنوز دامداریش سنتی است. مگر نسل امروز می تواند مانند پدرانش به همان سبک دامداری کند؟!

دریساوی با بیان اینکه پرورش یک راس گاومیش با نژاد اصلاح شده تاچه اندازه می‌تواند اقتصاد خانواده را بالا ببرد، می‌گوید: روزهای تعطیل، گردشگران زیادی به مزرعه بنده مراجعه می‌کنند تا لبنیات گاومیش بخرند و همه نیز اینترنتی آدرس مرا یافته‌اند. زیرا مزایای آن را می‌دانند ولی من با ۱۳راس گاو شیرده پاسخگوی این‌همه مراجعه کننده نیستم. شیر گاومیش برخلاف شیر گاو طبع گرم دارد. هرلیتر شیر گاومیش، سه برابر شیر گاو معمولی بفروش می رسد. اگرچه قیمت مصوب هر لیتر شیر گاو معمولی ۱۲هزارتومان مصوب شده، ولی شیرگاومیش را ۳۰هزار تومان می‌فروشم. پنیر گاومیش کیلویی ۲۰۰ هزار تومان و کره‌اش کیلویی ۴۰۰ هزار تومان بفروش می‌رسد. به‌نظرم شیر گاومیش مانند نفت می‌ماند و مشتقاتی دارد که براحتی اقتصاد خانواده را ارتقا دهد.

عضو اتحادیه گاومیش‌داران گیلان می‌گوید: کمیته امداد برای پرورش گاومیش تسهیلاتی بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان وام با بهره چهار درصد می پردازد و تاکنون ۴۰میلیارد تومان در شهرستان رضوانشهر تسهیلات پرداخت شده است. اما لازمه پرورش گاومیش، همکاری دیگر ادارات هم هست. آیا جهادکشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست اجازه می‌دهد زیرساخت های لازم ایجاد مزارع گاومیش شکل بگیرد. زیرا گاومیش را باید در مزرعه پرورش داد. اکنون گلایه یک روستایی این است که برای ساخت یک سایه بان برای دام در مزرعه باید مجوز بگیرد ولی چگونه است که براحتی مجوز تغییرکاربری مزارع برای ساخت ویلا صادر می‌شود!